IV SA 705/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję GINB, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy proceduralne, zmieniając przedmiot sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Skarga dotyczyła odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę schodów. Organy administracji odmawiały uchylenia decyzji, powołując się na brak zgody wszystkich stron lub brak podstaw prawnych. WSA uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego i dwuinstancyjności.
Sprawa dotyczyła skargi F.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która odmówiła uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę części przebudowanych schodów zewnętrznych. Wcześniejsze postępowania administracyjne zakończyły się decyzjami nakazującymi rozbiórkę, a próby ich uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a. (zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej) były odrzucane z powodu braku zgody wszystkich stron lub uznania, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie jest objęta dyspozycją art. 154 k.p.a. (zmiana lub uchylenie decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję GINB, uznając ją za wadliwą. Sąd stwierdził, że GINB, rozpatrując odwołanie, zmienił przedmiot rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 127 i 138 § 1 k.p.a. oraz zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Sąd podkreślił, że postępowanie odwoławcze powinno polegać na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy, a organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy ani wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym wcześniejszym postępowaniem. Choć sąd zgodził się z organami, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie może być zmieniona na podstawie art. 154 k.p.a., uznał, że sposób procedowania GINB był wadliwy, co skutkowało koniecznością uchylenia jego decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy ani wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednim postępowaniem, co stanowi naruszenie art. 127 i 138 § 1 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że GINB, rozpatrując odwołanie, błędnie określił przedmiot decyzji, co stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych i zasady dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 ust. 1 pkt c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, wymaga zgody wszystkich stron.
k.p.a. art. 154
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Sąd uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie spełnia tego kryterium.
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i odmawia uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania.
k.p.a. art. 127 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie odwoławcze.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
u.p.b. art. 48
Ustawa Prawo budowlane
Dotyczy samowolnych obiektów budowlanych i nakazu rozbiórki.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji.
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97
Przepisy wprowadzające.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów k.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego i zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące charakteru prac (remontowe) i słusznego interesu. Argumenty organów o braku możliwości uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 154 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie to nie może zmierzać do ponownej kontroli decyzji ostatecznej nakazującej rozbiórkę, bowiem prowadziłoby to do sprzecznej z prawem "trzecioinstancyjnej" oceny legalności decyzji. Każde rozstrzygnięcie indywidualne, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w odwołaniu. W toku tego postępowania organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nie objętym uprzednim postępowaniem.
Skład orzekający
Izabela Ostrowska
przewodniczący sprawozdawca
Krystyna Tomaszewska
członek
Elżbieta Zielińska-Śpiewak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego, zasady dwuinstancyjności oraz stosowania art. 154 i 155 k.p.a. w kontekście decyzji nakazujących rozbiórkę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, a nie meritum sprawy budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na analizę naruszenia procedury odwoławczej i zasady dwuinstancyjności, choć nie zawiera nietypowych faktów.
“Naruszenie dwuinstancyjności przez GINB – WSA uchyla decyzję w sprawie rozbiórki.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA 705/03 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-10-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-02-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Zielińska-Śpiewak Izabela Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/ Krystyna Tomaszewska Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi F.W. na decyzję Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie polega wykonani do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Uzasadnienie Pismem z dnia 15.03.2002 r. F.W. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] Oddział Zamiejscowy w [...] z dnia [...].07.1995 r. nakazującej mu rozbiórkę części przebudowanej schodów zewnętrznych przy budynku nr [...] położonym w K. i umorzenie postępowania w tej sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...].10.2002 r., działając w oparciu o art. 155 kpa – odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].07.1995 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zwrócił się do stron postępowania o wyrażenie oświadczenia na piśmie, czy wyrażają zgodę na zmianę lub uchylenie w/w decyzji, bowiem zgoda wszystkich stron stanowi podstawową przesłankę zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 155 kpa. Wobec faktu, iż uczestnik postępowania P.T. zgody takiej nie wyraził, wykluczona jest w ocenie organu możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 155 kpa. Brak także jakichkolwiek przesłanek do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 kpa. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł F.W. domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy w oparciu o art. 154 kpa z uwzględnieniem jego słusznego interesu związanego z użytkowaniem domu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].01.2003 r. znak [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił uchylenia, w trybie art. 155 kpa, decyzji ostatecznej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2000 r. utrzymującej w mocy w części decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] Oddział Zamiejscowy w [...] z dnia [...].07.1995 r. Po rozpatrzeniu akt przedmiotowej sprawy oraz odwołania, organ II instancji wyjaśnił, iż przepis art. 155 kpa ma zastosowanie wyłącznie do decyzji ostatecznych, a taką w sprawie niniejszej jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2000 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę. Z tego względu, w ocenie organu odwoławczego, przedmiotem postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, w trybie art. 155 kpa winna być decyzja tegoż organu z dnia [...].02.2000 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż decyzja nakazująca rozbiórkę w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, co czyni niemożliwym zastosowanie art. 154 kopa w celu jej zmiany lub uchylenia. Zdaniem organu odwoławczego, także uwzględnienie wniosku o uchylenie takiej decyzji na podstawie art. 155 kpa prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności przepisu art. 48 Prawa budowlanego, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy. Skargę na powyższą decyzję złożył F.W., podnosząc, iż organy nakazujące rozbiórkę nie wzięły pod uwagę, iż roboty przez niego wykonane w rzeczywistości były pracami remontowymi, jak również nie zbadały w sprawie słusznego interesu społecznego, jak i indywidualnego interesu skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć nie z przyczyn w niej przytoczonych, które jednak Sad winien brać pod uwagę z urzędu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy w tym miejscu podnieść, iż postępowanie prowadzone w ramach art. 155 kpa (a także 154 kpa) zmierzającym do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej jest postępowaniem odrębnym, prowadzonym w nowej sprawie. Ocenie organów je prowadzących podlegają jedynie przesłanki wymienione w treści art. 155 kpa. Postępowanie to nie może zmierzać do ponownej kontroli decyzji ostatecznej nakazującej rozbiórkę, bowiem prowadziłoby to do sprzecznej z prawem "trzecioinstancyjnej" oceny legalności decyzji. Na aprobatę przy tym zasługuje stanowisko obu organów, iż decyzja nakazująca rozbiórkę nie może być zmieniona ani uchylona w oparciu o art. 154 kpa, bowiem "nabycie praw" o którym mowa w przywołanym przepisie, może nastąpić także poprzez nałożenie obowiązku. Każde rozstrzygnięcie indywidualne, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". Zaskarżona decyzja dotknięta jest jednak wadą, przesądzającą o konieczności jej uchylenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].10.2002 r. zmienił, z naruszeniem art. 127 i 138 § 1 kpa przedmiot rozstrzygnięcia. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w odwołaniu. W toku tego postępowania organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nie objętym uprzednim postępowaniem. Należy podzielić pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż w trybie art. 155 kpa (tak jak i 154 kpa) można zmienić lub uchylić jedynie decyzję ostateczną, która w sprawie niniejszej była decyzją organu nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego wydana w toku postępowania odwoławczego. Błędnie więc [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] jako przedmiot decyzji z dnia [...].10.2002 r. określił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].07.1995 r., jednak sytuacja taka uprawniała Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jedynie do wydania decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Zmiana w postępowaniu odwoławczym sprawy pod względem podmiotowym, czy przedmiotowym prowadzi bowiem do zmiany tożsamości sprawy i w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zagwarantowaną w art. 15 kpa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.01.2000 r. sygn. akt I SA 178/99, Lex nr 54129). Z tych względów zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 127 § 1 kpa, 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 kpa, mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sad zobligowany był do jej uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, nr 240 poz. 2052, z 2003 r. nr 124 poz. 1153). Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku znajduje swoje oparcie w art. 152 cytowanej ustawy.