IV SA 5175/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-09-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyplanowanie przestrzenneprawo administracyjnespadkobiercystrony postępowanianieruchomościdrogiSKOWSA

WSA w Warszawie uchylił decyzję SKO w R. w sprawie warunków zabudowy, uznając, że nie zapewniono czynnego udziału spadkobiercom zmarłego właściciela sąsiedniej działki.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy w Z. w przedmiocie warunków zabudowy dla zjazdu gospodarczego. Skarżący podnosili, że naruszono ich prawa własności i że organ dwukrotnie uchylał wcześniejsze decyzje. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału spadkobiercom ustawowym zmarłego właściciela sąsiedniej nieruchomości, których status jako stron nie został prawidłowo ustalony na podstawie testamentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Z. L., D. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy w Z. ustalającą warunki zabudowy dla zjazdu gospodarczego. Skarżący zarzucali naruszenie ich praw własności oraz nieprawidłowości w postępowaniu organów, które miały dwukrotnie uchylać wcześniejsze decyzje, a następnie utrzymać w mocy kolejną. Sąd uznał skargę za zasadną, ale z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Kluczowym problemem okazało się prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania. Sąd stwierdził, że organy błędnie uznały spadkobierców testamentowych za strony postępowania, nie ustalając wcześniej kręgu spadkobierców ustawowych zmarłego właściciela sąsiedniej nieruchomości i nie zapewniając im czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że status stron postępowania o warunki zabudowy obejmuje również właścicieli sąsiednich nieruchomości. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spadkobiercy testamentowi nie mogą być automatycznie uznani za strony postępowania o ustalenie warunków zabudowy na podstawie samego testamentu, jeśli nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe i nie nastąpiło przeniesienie własności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że testament jedynie zapisuje prawo własności, a do przeniesienia tego prawa na rzecz zapisobiorców wymagana jest odrębna czynność prawna po stwierdzeniu nabycia spadku przez spadkobierców ustawowych. Bez tego spadkobiercy ustawowi są właścicielami nieruchomości, a nie spadkobiercy testamentowi, i to oni powinni być uznani za strony postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki określone w ustawie dla uchylenia decyzji lub postanowienia w celu usunięcia naruszenia prawa.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania.

u.p.z.p.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Weszła w życie z dniem 10 lipca 2003 r., co organy powinny mieć na uwadze rozpatrując sprawę ponownie.

p.p.s.a. art. 97 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające zastosowanie przepisów p.p.s.a. w sprawie.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału spadkobierców ustawowych w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżących dotyczące naruszenia praw własności i nieprawidłowości w postępowaniu organów, które nie zostały uznane za zasadniczą podstawę uchylenia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Za stronę zaś należy uznać taki podmiot, który może swoje prawa i obowiązki wywieść z konkretnej normy prawa materialnego. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu stronami postępowania są również właściciele sąsiednich nieruchomości, co zostało utrwalone w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Otóż z treści testamentu S. L. wynika, iż poczynił jedynie zapis w postaci prawa własności dwóch działek nr [...] i [...] na rzecz swoich wnuków D. K. i R. K.. Oznacza to, iż konieczne jest przeniesienie prawa własności tych działek na rzecz zapisobiorców w drodze odrębnej czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego.

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący

Teresa Kobylecka

członek

Anna Szymańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości, oraz prawidłowe stosowanie przepisów o udziale stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stron w postępowaniu o warunki zabudowy, gdzie status spadkobierców i zapisobiorców nie został prawidłowo zweryfikowany.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących warunków zabudowy, co może mieć istotne konsekwencje dla praw obywateli.

Nawet w sprawie o warunki zabudowy, błąd w ustaleniu stron może doprowadzić do uchylenia decyzji.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA 5175/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Teresa Kobylecka
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Teresa Kobylecka Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. L., D. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji; II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz Z. L., D. K. i R. K. kwoty po 10,00 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dn. [...].10.2003 r. Wójt Gminy w Z. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla zjazdu gospodarczego z drogi gminnej nr ewid. [...] na drogę wojewódzką nr [...] w granicach pasa rozgraniczającego drogi nr [...] w M..
W uzasadnieniu wskazano, że teren inwestycji znajduje się w obrębie oznaczonym symbolem [...] przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym w 1982 r. i zaktualizowanym w 1991 r. uchwałą Rady Gminy w Z. nr [...] w dn. [...].07.1991 r. na "teren upraw polowych z istniejącą rozproszoną zabudową zagrodową".
Według zaś pkt 2.1. ust. 3 ustaleń ogólnych planu dopuszcza się w obrębie strefy rolno-osadniczej lokalizację obiektów uzbrojenia terenu np. drogi. Plan ten obowiązuje do 31.12.2003 r. bowiem zostało uchwalone studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania uchwałą nr [...] w dniu [...].04.2000 r.
Organ wskazał, iż uznany za stronę postępowania S. L. nie żyje, natomiast R. K. i D. K.na mocy testamentu zostali uznani za stronę postępowania.
Wskutek wniesionego przez Z. L., D. K. i R. K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją z dn. [...].11.03 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (znak [...]).
Zdaniem Kolegium planowana inwestycja jest zgodna z obowiązującym do końca 2003 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, albowiem dopuszcza on na terenach rolno-osadniczych realizację obiektów uzbrojenia np. dróg . Zjazd zatem jako element drogi, jest dopuszczalny.
W ocenie organu II instancji, organ I instancji zapewnił udział w postępowaniu wszystkim osobom mającym przymiot strony. Natomiast prawo do terenu na cele budowlane oraz kwestie związane z rozwiązaniami projektowymi inwestycji będą badane przez organ właściwy do wydania pozwolenia budowlanego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. L., D. K. i R.K. podnieśli, iż dwukrotnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchylało decyzje wydawane przez Wójta Gminy w Z., stwierdzając, iż decyzje te są ostateczne. W swojej trzeciej decyzji, wydanej w dn. [...].11.2003 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy "mimo uprzednio wydanych dwóch decyzji ostatecznych" Skarżący podnieśli, iż do działki o nr [...], na której będzie prowadzona inwestycja i stanowiącej własność Gminy, dołączono część działki o nr [...], stanowiącej własność Z. L. i spadkobierców.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o j ej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium nadto stwierdziło, iż kwestia własności terenu pod realizację zamierzonej inwestycji nie była przedmiotem badania, gdyż należy to do właściwości organu wydającego pozwolenie na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione.
Sąd stosownie do art 134 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Sąd zatem poddał ocenie legalność zaskarżonej decyzji nie tylko w aspekcie zarzutów zawartych w skardze i doszedł do wniosku, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 10 § 1 kpa organy obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Za stronę zaś należy uznać taki podmiot, który może swoje prawa i obowiązki wywieść z konkretnej normy prawa materialnego. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu stronami postępowania są również właściciele sąsiednich nieruchomości, co zostało utrwalone w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego też powodu, celem ustalenia kręgu osób zainteresowanych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze już uchylało decyzje wydawane w tej sprawie. Jako dowód, iż D. K. i R. K. są spadkobiercami nieżyjącego współwłaściciela nieruchomości S. L., został złożony do akt postępowania administracyjnego testament notarialny z 7.12.1990 r. Na jego podstawie organy przyjęły, iż wskazane tam osoby są spadkobiercami po S. L. i w związku z tym przysługuje im przymiot strony.
W ocenie Sądu pogląd taki jest błędny. Otóż z treści testamentu S. L. wynika, iż poczynił jedynie zapis w postaci prawa własności dwóch działek nr [...] i [...] na rzecz swoich wnuków D. K. i R. K.. Oznacza to, iż konieczne jest przeniesienie prawa własności tych działek na rzecz zapisobiorców w drodze odrębnej czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego. Krąg spadkobierców ustawowych powinien ustalić sąd powszechny, poprzez wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. L. i dopiero wówczas spadkobiercy ci mogą zawrzeć umowę z D.K. i R. K., przenoszącą na nich własność wymienionych w testamencie działek. Okoliczności te nie były w ogóle przedmiotem ustaleń i rozważań organów administracji, które przyjęły, iż wystarczającym dowodem własności działek rodzeństwa K. jest tenże testament. Jak natomiast oświadczyli na rozprawie skarżący, nie było przeprowadzone postępowanie spadkowe po S. L.. Nie było zatem możliwe przeniesienie na nich własności działek.
Z tych też powodów nie można uznać, jak to przyjęły organy, iż rodzeństwo K. są właścicielami działki [...]. Z chwilą bowiem otwarcia spadku tj. chwilą śmierci S. L. w jego prawa i obowiązki weszli spadkobiercy ustawowi i oni są właścicielami działki nr [...] w odpowiednich udziałach. Tę okoliczność zatem winny ustalić organy i osoby dziedziczące z mocy ustawy uznać za strony postępowania. A ponieważ osoby te bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, stanowi to wystarczającą przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odnośnie zarzutu zawartego w skardze należy podzielić pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż na etapie postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu organy nie badają kwestii własnościowych.
Rozpatrując ponownie sprawę organy będą mieć na uwadze okoliczność, iż z dniem 10 lipca 2003 r. weszła w życie ustawa z dn. 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 135 cytowanej ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która na zastosowanie w sprawie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie zaś do dyspozycji art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI