IV SA 5101/03

IV SA 5101/03 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska
Tadeusz Lipiński
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA z. Ślusarczyk (spr.) Sędzia WSA T. Lipiński Asesor WSA B. Jezielska Protokolant G. Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2004 r., sprawy ze skargi H. Z., P. Z. i Z. Z. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przekazania na rzecz Skarbu Państwa jeziora - - oddala skargę.
Uzasadnienie
2 IV SA 5099-5101/03
UZASADNIENIE
Naczelnik Gminy w M. decyzją z 12 maja 1978 r. na podstawie art. l ust. l i art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962r. Prawo Wodne oraz art. 131 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo Wodne przyjął od małżonków H. i Z. Z. jezioro o obszarze 3,554 ha stanowiące działkę nr 72 położoną w D. na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. W zamian za dobrowolne zrzeczenie się jeziora przyznano im prawo dożywotniego, nieodpłatnego korzystania z jeziora do celów rybackich. Decyzja ta stała się ostateczna wobec jej niezaskarżenia.
H. Z. oraz P. i Z. Z. (spadkobiercy Z. Z. ) zwrócili się w dniu 30.06.2003r. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia od H. i Z. Z. jeziora na rzecz Skarbu Państwa. Powołali się na art. 145 §1 pktl kpa twierdząc, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Starosta Powiatowy w M. postanowieniem z 28.07.2003r. wznowił postępowanie w sprawie przejęcia jeziora na rzecz Skarbu Państwa od małżonków Z. Następnie po przeprowadzeniu postępowania Decyzją z dnia 8.09.2003r. Starosta M. odmówił uchylenia decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia 12.05.1978r. w sprawie przejęcia jeziora na rzecz Skarbu Państwa od małżonków Z. Organ I instancji uznał, że wnioskodawcy nie przedłożyli dowodów potwierdzających, że dowody na podstawie których Naczelnik Gminy w M. wydał decyzję z 12.05.1978r. o przejęciu jeziora - były fałszywe. W szczególności nie przedłożono orzeczenia sądowego stwierdzającego sfałszowanie dowodów, a nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Zatem w ocenie Starosty Naczelnik Gminy wydał decyzję o przejęciu jeziora w myśl obowiązujących wówczas przepisów prawa. Ponadto ze względu na dyspozycję art. 146 §1 kpa i upływ 10 lat, przedmiotowa decyzja nie mogła być uchylona. Mogłoby to ewentualnie nastąpić przed upływem 10 lat od doręczenia decyzji.
Od powyższej decyzji odwołali się H., Z. i P. Z., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie im własności przedmiotowego jeziora. Odwołujący się twierdzili, że dowody na których podstawie ustalono w 1978r. istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe, zarzucili też Staroście niedokładne wyjaśnienie sprawy i pozbawienie ich możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Decyzją z 5 listopada 2003r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu swego stanowiska podał że: zgodnie z art. 146§1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145§1 pkt l i 2 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat. Przepis ten ma więc zastosowanie do wydanej 12.05.1978r. decyzji Naczelnika Gminy, której uchylenia domagają się państwo Z. Ponadto Wojewoda stwierdził, że starosta
przeprowadził postępowanie wyjaśniające prawidłowo i w stopniu, na który pozwalał zgromadzony po tak długim upływie czasu, materiał dowodowy. Ze względu na 10-letni upływ terminu, określony w art. 146§1 kpa Starosta prawidłowo uznał niedopuszczalność uchylenia decyzji z 12.05.1978r. organ odwoławczy nie stwierdził również uchybień organu pierwszej instancji w zakresie informowania stron o toczącym się postępowaniu oraz możliwością zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami.
H. Z., P. Z. i Z. Z. wnieśli skargę na decyzję Wojewody, żądając jej uchylenia i przywrócenia im własności jeziora. W uzasadnieniu skargi podali, że decyzja ta jest tendencyjna i szablonowa spychająca odpowiedzialność za rozpatrzenie meritum sprawy na organy odwoławcze. Uważają, że łamie ich konstytucyjne prawo do własności, bo zabór jeziora nastąpił z karygodnym, w świetle obowiązujących praw i obowiązków obywatelskich naruszeniem zasad prawnych. Przypominają, że przejęcie jeziora odbyło się w 1978r. za czasów socjalistycznej PRL. Ponadto twierdzą, że błędnie przyjmuje się, że jezioro jest przepływowe zatem jezioro jest nieruchomością rolną nie podlegającą przejęciu przez Skarb Państwa. Pomimo ich wniosku nie powołano niezależnego biegłego do oceny rzeczywistej sytuacji wodno-prawnej spornego jeziora.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że brak jest dokumentów, które potwierdzałyby fakt, że sporne jezioro, było wodą stojącą a wykonany rów melioracyjny łączący je z jeziorem S. został wykonany wyłącznie do celów melioracyjnych i spowodował, że jezioro w D. z wody stojącej przekwalifikowane zostało na płynącą i przekazane na rzecz Skarbu Państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga dotyczy decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją wydaną 12 maja 1978r., od której H. i Z. Z. nie odwoływali się. Wody i grunty, które stosownie do ustawy wodnej z 19 września 1922r. (tekst jednolity Dz.U. z 1928r. nr 62 poz. 574 ze zm.) stanowiły własność prywatną, a w myśl Prawa wodnego z 30 maja 1962r. zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność państwa, stały się własnością Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie tego prawa. W myśl przepisów tej ostatniej ustawy H. i Z. Z. zostali poinformowani pismem z 28.06.1977r. przez Naczelnika Gminy w M., że jezioro w D. jest wodą płynącą i kwalifikuje się do przejęcia przez Skarb Państwa. Państwo Z. zakwestionowali charakter jeziora jako wody płynącej wskazując, że rów mający połączenie z jeziorem został wykopany na cele melioracyjne i nie ma związku z naturalnym przepływem. Wojewoda T. wraz z przedstawicielami Urzędu Gminy w M. przeprowadzili w dniu 8.02.1978r. wizję terenową w wyniku której sporne jezioro uznane zostało za przepływowe, posiadające naturalny ciek łączący je z jeziorem S. Dnia 13.04.1978 r. H. i Z. Z. złożyli oświadczenie, w którym wbrew sugestiom
skarżących, wyraźnie wyrazili zgodę na dobrowolne przekazanie spornego jeziora na
rzecz Skarbu Państwa. Treść oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości co do woli
osób je składających. W związku z powyższym Sad Rejonowy w M.
umorzył postępowanie w sprawie z powództwa Naczelnika Gminy przeciwko
małżonkom Z. o ustalenie prawa własności jeziora. Taki stan faktyczny dał
podstawę do wydania przez Naczelnika Gminy decyzji o przyjęciu od małżonków
Z. przedmiotowego jeziora na rzecz Skarbu Państwa, a w zamian za
dobrowolne zrzeczenie się własności jeziora, przyznano im prawo dożywotniego,
nieodpłatnego korzystania z jeziora do celów rybackich. Cytowany już przez organy I
i II instancji art. 146§1 kpa stanowi, że uchylenie decyzji z tej przyczyny że dowody
na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się
fałszywe nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło
10 lat, to samo dotyczy decyzji wydanych w wyniku przestępstwa. W innych
wypadkach decyzję po wznowieniu postępowania można uchylić tylko gdy nie
upłynęło 5 lat. Są to przepisy jasne nie wymagające interpretacji. Wskazują w sposób
jednoznaczny, iż upływ określonych w nich terminów, jako negatywnej przesłanki do
uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, niezależny od
okoliczności, które to spowodowały. Przepisy te ustanowiono celem zapewnienia
stabilności stanom prawnym związanym z podjętymi przed wieloma laty decyzjami.
W ocenie Sądu brak było też podstaw do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 151 §2 kpa. Słusznie bowiem Stwierdziły organy I i II instancji, że skarżący nie wskazali jakichkolwiek dowodów które to wskazywałyby chociażby na podejrzenie sfałszowania dowodów na podstawie których wydano decyzję o przejęciu jeziora. Ponadto jeżeli strona domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt l kpa musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument jest sfałszowany, nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzenie takiego dowodu we własnym zakresie (tak też NSA w wyroku z 2.06.2000r. w sprawie I SA 1123/99). Takim dowodem świadczącym o fałszerstwie nie może być opinia biegłego który ustaliłby czy jezioro jest bezodpływowe czy też nie. Byłaby to jedynie odmienna ocena stanu faktycznego niż przyjął Naczelnik Gminy M. w decyzji o przejęciu jeziora. A taki dowód nie może być w świetle wszystkich przesłanek wskazanych w art. 145 kpa podstawą uchylenia ostatecznej decyzji. Odnosząc się wreszcie do zarzutu skarżących, że małżonkowie Z. swoje oświadczenie woli podjęli pod presją ówczesnych władz "socjalistycznego PRL-u" trzeba stwierdzić, iż decyzja o przyjęciu jeziora odbyła się zgodnie z wówczas obowiązującym prawem. Ogólnikowe powoływanie się na panujący wówczas ustrój bez wskazania, konkretnych okoliczności świadczących o tym ,że prawo to przy wydaniu decyzji zostało naruszone, nie może stanowić podstawy do wzruszenia po wielu latach decyzji o przyjęciu jeziora na skutek dobrowolnego zrzeczenia się własności, tylko dlatego ze skarżący nie zgadzają się obecnie z oceną sytuacji wodno-prawnej przejętego jeziora, przyjętej za podstawę decyzji.
W tych okolicznościach zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem w żaden sposób go nie narusza, dlatego skargę jako bezzasadną Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił.