II SA/Bd 1253/21

II SA/Bd 1253/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. (zwany w skrócie "PINB"), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 81 i 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowalne (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm., zwanej "Prawem budowlanym") decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] nakazał W. W. (tj. Skarżącemu) wykonać roboty budowlane w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w Ś. wybudowanego w zabudowie szeregowej, polegające na:
1. zamurowaniu (zaślepieniu) wlotów do kanałów wentylacyjnych nr [...],
2. zamurowaniu (zaślepíeniu) wlotu do kanału wentylacyjnego nr [...] w łazience na parterze (kanału z wywiewką kanalizacyjną).
3. zamurowaniu (zaślepieniu) wlotu do kanału wentylacyjnego nr [...] w kotłowni,
[...] zlikwidowaniu ekranu wentylacyjnego pomiędzy garażem a pralnią w piwnicy i wykonaniu wlotu do kanału wentylacyjnego nr [...] o wymiarach 14 cm na 14 cm (wolnym po wykonaniu zamurowania wymienionego w punkcie 3),
5. wykonaniu wlotu do kanału wentylacyjnego nr [...] w łazience na parterze o wymiarach 14 cm na 14 cm wykorzystując zaślepiony kanał nr [...] w kotłowni,
6. zamontowaniu we wszystkich oknach nawiewników okiennych (8 szt.),
(numeracja według szkicu graficznego mistrza kominiarskiego B. P. z dnia [...].03.2021 r., który jest załącznikiem do niniejszej decyzji), w terminie do [...] września 2021 r.
W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym K. – P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej "WINB") decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu WINB opisał przebieg postępowania. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego (wentylacji nawiewno-wywiewnej) przy ul. [...] w Ś. zostało wszczęte zawiadomieniem PINB z [...] grudnia 2017r.
Wszczęcie postępowanie poprzedzone było kontrolami z [...] września 2017 r. i [...] listopada 2017 r. Kontrola z [...] września 2017 r. w zakresie pomiaru zanieczyszczeń powietrza w pomieszczeniach przy ścianie przylegającej do budynku przy ul. [...] nr [...] (z użyciem stosownego detektora) nie wykazała w żadnym z pomieszczeń zadymienia ani innych zanieczyszczeń.
W trakcie kontroli z [...] listopada 2017 r., przeprowadzonej w zakresie pomiaru przepływu powietrza (kontrola za pomocą anenometru) stwierdzono, że:
- w kotłowni w piwnicy w kratce wentylacyjnej (13 x 20 cm) pomiar przepływu powietrza wynosi 0,0 m/s;
- w łazience na parterze w kratce wentylacyjnej (ř 14 cm) przepływ wynosił od 0,0 do 0,6 m/s, czyli ciąg był nieregulamy, nadto w tym przewodzie stwierdzono poziomą rurę kanalizacyjną oraz pionową rurę PCV (odpowietrzenie instalacji kanalizacyjnej), która u wylotu komina przymocowana była pianką poliuretanową;
- w jednym z pokoi na parterze stwierdzono nieregularny ciąg powietrza od 0,0 do 0,5 m/s;
- na dachu dokonano sprawdzenia kamerą inspekcyjną przewodów kominowych; stwierdzono, że w kanale od strony ogrodu na głębokości ok. 1,5 m znajduje się folia aluminiowa; ponadto widoczna była rura pozioma w przewodzie wentylacyjnym łazienki na parterze oraz pionowa rura PCV wychodząca ponad poziom dachu, które znacznie zmniejszają przekroje wentylacyjne.
Wobec powyższych ustaleń PINB postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nakazał Skarżącemu przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego ww. budynku zawierającej ocenę stanu technicznego (branżę sanitarną) w zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, w tym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 z 2015r., poz.1422 z póżn. zm.) elementów instalacyjnych budynku, tj. wentylacji nawiewno-wywiewnej pomieszczeń budynku oraz sposób likwidacji stwierdzonych nieprawidłowości - w terminie do [...] stycznia 2018 r.
Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Jedynie z pismem przewodnim z [...] czerwca 2018 r. przedłożył protokół kominiarski z [...] lutego 2018 r. nr [...] sporządzony przez mistrza kominiarskiego E. K.. W protokole stwierdzono, że przewody kominowe są drożne, ciąg kominowy przy otwartych oknach jak i przy zamkniętych oknach jest prawidłowy, ogólny stan techniczny kominów jest dobry.
Opisując dalszy to postępowania WINB wskazał na kolejne kontrole i pomiary oraz kolejne dokumenty składane przez Skarżącego, dotyczące budynku i przewodów kominowych, tj:
- "Opinię techniczną dot. kominów wykonanych w ścianie granicznej w zabudowie szeregowej między budynkami przy ul. [...] i 9 w miejscowości Ś., woj. kujawsko-pomorskie" inż. J. D. z [...] lutego 2017 r.,
- protokół kominiarski z [...] marca 2019 r. wykonany przez mistrza kominiarskiego J. T.,
- kontrolę pomiaru zanieczyszczeń z [...] marca 2020 r.
- protokół kominiarski inż. B. P. z [...] marca 2020 r.
- protokół kominiarski mistrza kominiarskiego D. Z. z [...] lipca 2020 r.,
- protokół z kontroli instalacji gazowej z [...] stycznia 2021 r. wraz z oceną techniczną,
- protokół sprawdzenia skuteczności ochrony przeciwpożarowej z [...] stycznia 2021 r.
- protokół szczelności urządzeń gazowych z [...] marca 2021 r.,
- protokół z kontroli okresowej sąsiedniego budynku przy ul. [...] z [...] listopada 2020 r.,
- kontrolę z [...] marca 2021 r. z utrzymania budynku wraz ze sprawdzeniem przewodów kominowych w budynkach przy ul. [...], 7 i 9 wykonanym przez mistrza kominiarskiego B. P. oraz kominiarza P. W.,
Organ wskazał także, że [...] maja 2012 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną na której były obecne strony oraz świadkowie: R. K. (autor protokołu przeglądu okresowego budynku nr [...]) i mistrzowie kominiarscy wydający wcześniej opinie (przeglądy, protokoły) w sprawie, tj.: E. K., B. P., J. T., Z. F. i K. W..
Rozprawa dotyczyła ustosunkowania się wszystkich osób do ustaleń i zaleceń zawartych w protokole kontroli sporządzonym przez mistrza kominiarskiego B. P. z [...] marca 2021 r.
Po opisaniu toku postępowania WINB wskazał, że zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, ze obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W przedmiotowej sprawie nieodpowiedni stan techniczny budynku nr [...] dotyczy instalacji wentylacyjnej obiektu, która przy zamkniętych szczelnie oknach nie funkcjonuje prawidłowo. WINB zaznaczył, że zarówno budynek nr [...] jak i nr [...] zrealizowane zostały w oparciu o pozwolenia na budowę, tj.:
- budynek nr [...] (na działce o nr geod. 2700) - decyzja Naczelnika M. i Gminy Ś. z dnia [...].04.1985 r., znak: [...] 85, inwestor W. W.,
- budynek nr [...] (na działce o nr geod. 2699) - decyzja Naczelnika M. i Gminy Ś. z dnia [...].06.1986 r., Nr [...], inwestor R. Z..
Budynki te zostały zgłoszone do użytkowania.
[...] po ponad dwudziestu latach od oddania ich do użytkowania Skarżący zgłosił do powiatowego nadzoru budowlanego, że do jego budynku nr [...] przedostają się szkodliwe substancje z budynku sąsiedniego nr [...]. Fakt ten w żaden sposób nie został udowodniony przez Skarżącego. Nadto Skarżący nie wykonał zalecenia PINB wynikającego z postanowienia z [...] grudnia 2017 r. nakazującego przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego ww. budynku zawierającą w swej treści ocenę stanu technicznego (branżę sanitarną) w zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno- budowlanymi. Wobec powyższego organ I instancji przeprowadzał (kilkakrotnie) kontrole przewodów kominowych przedmiotowego budynku oraz ewentualnych zanieczyszczeń w poszczególnych jego pomieszczeniach (nie stwierdzając żadnych zanieczyszczeń).
[...] przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie posiłkował się protokołami kontroli dokonanymi przez mistrzów kominiarskich, w tym inż. B. P. z [...] marca 2021 r. (który szczegółowo odnosi się do wszystkich przewodów kominowych trzech budynków nr [...] i 9 przy ul. [...]) oraz biorąc pod uwagę ustalenia dokonane podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] maja 2021 r. Na podstawie ww. dokumentów PINB nakazał wykonanie określonych robót naprawczych w celu doprowadzenia instalacji wentylacyjnej w budynku nr [...] do jej prawidłowego działania, w tym przede wszystkim nakazał zamontowanie nawiewników okiennych we wszystkich oknach, bowiem szczelnie zamknięte okna powodują zbyt słaby ciąg powietrza do przewodów wentylacyjnych, a nawet jego ciąg odwrotny (tj. do środka pomieszczeń). Konieczność ich zastosowania jest zgodna z § 155 ust. 3 rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który stanowi: "w przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych".
Nakazano również zaślepienie poprzez zamurowanie kanałów nr [...] i 13, gdyż są one nieszczelne, natomiast zgodnie z § 140 ust.2 ww. rozporządzenia - przewody kominowe powinny być szczelne i spełniać warunki określone w § 266 (określające wymagania p. poż.).
Obowiązkiem zamurowania (zaślepienia) objęty został też kanał wentylacyjny nr [...] w łazience na parterze ponieważ znajduje się w nim rura do odpowietrzenia kanalizacji wraz z pianką mocującą na dachu, co powoduje zmniejszenie przekroju poprzecznego tego kanału wentylacyjnego, a taki stan rzeczy narusza § 140 ust. 5 rozporządzenia, który stanowi - przewody kominowe do wentylacji grawitacyjnej powinny mieć powierzchnie przekroju co najmniej 0,016 m2 oraz najmniejszy wymiar przekroju co najmniej 0,1 m. Nadto w myśl § 140 ust.1 - przewody kominowe powinny spełniać wymagania określone w [...] Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. [...] Nonna PN-B-1042522019-09 w pkt 4.6 stanowi: "Wielkość przekroju poprzecznego przewodów kominowych na całej długości powinna być równa i stała łącznie z przejściami przez stropy i wieńce. Przewody kominowe wentylacyjne murowane z cegły powinny mieć przekrój poprzeczny o wymiarach 0,14 m x 0,14 m". Wskazana norma wymieniona jest w załączniku nr [...] do ww. rozporządzenia.
Kontrolowany przewód nr [...] posiada przekrój 14 cm x 14 cm (co wynika z inwentaryzacji kominów dokonanej [...] marca 2021 r. przez mistrza kominiarskiego inż. B. P.), jednak zamontowana w nim rura PCV o średnicy 50 mm powoduje pomniejszenie ww. przekroju, jak również jej montaż jest niezgodny z ww. przepisami normowymi.
Zdaniem WINB mając na uwadze powyższe ustalenia i obowiązujące przepisy prawa PINB jednoznacznie wskazał właścicielowi budynku nr [...], które przewody kominowe należy wyłączyć z użytkowania, a które należy podłączyć w określonych pomieszczeniach oraz słusznie nakazał zamontowanie we wszystkich oknach nawiewników w celu przywrócenia instalacji wentylacyjnej do prawidłowego działania.
WINB zauważył, iż są to roboty proste i szybkie do wykonania, zatem wyznaczony termin ich realizacji jest wystarczający.
WINB uznał za niezasadne podnoszone w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 7, 77, 78 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego zbadania przedmiotowej sprawy. WINB podkreślił, że PINB poczynił wiele czynności w celu wyjaśnienia sprawy, przeprowadził również rozprawę administracyjną z udziałem stron postepowania oraz świadków biorących udział we wcześniejszych kontrolach rzeczonych przewodów kominowych. WINB zwrócił uwagę, że to właściciel budynku nr [...] nie wykonał zaleceń PINB wynikających z postanowienia z [...] grudnia 2017 r. Z kolei zarzut dot. ewentualnej ingerencji osób trzecich w przewody kominowe budynku nr [...] nie ma wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, bowiem przepisy Prawa budowalnego, w tym art.61 - 70 wskazują jednoznacznie, iż to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany do utrzymywania go w należytym stanie technicznym. Zatem, obowiązki w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości należą do właściciela budynku lub jego zarządcy. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nie posiada podstawy prawnej by kierować ww. obowiązki do innych podmiotów. Natomiast sprawy ewentualnych ingerencji w stan techniczny obiektu przez osoby trzecie strona może dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądami powszechnymi.
Odnosząc się do zarzutu, że w aktach sprawy znajdują się rozbieżne opinie na temat prawidłowości bądź nieprawidłowości działania instalacji wentylacyjnej w kontrolowanym budynku, WINB wskazał, że zostały one rozstrzygnięte podczas rozprawy administracyjnej [...] maja 2021 r. Z zeznań i oświadczeń osób w niej uczestniczących wynika, że usterki wyszczególnione w protokole B. P. z [...] marca 2021r. są zasadne. Stanowisko to poparła również mistrz kominiarski E. K..
WINB stwierdził także, ze podnoszony kwestia wybudowania jednej ściany a nie dwóch ścian na granicy budynku nr 7 i nr [...] była przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego decyzją PINB z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjnego w sprawie odstąpień od projektów budowlanych dotyczących wykonania ściany z kominami pomiędzy budynkami, dokonanych w trakcie budowy budynków mieszkalnych na działkach nr 2700 i nr [...] przy ul. [...] i 9. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...]. Wniesiona na tą decyzję skarga W. W. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1264/18.
W skardze do sądu W. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji WINB zarzucił:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1a Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika niezbicie, iż mają miejsce stwierdzone, już kilka lat wcześniej, nieuprawnione ingerencje w przewody kominowe budynku nr [...] od strony budynku nr [...],
2) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 5 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z poczynienia przez organ ustalenia, iż wentylacja w budynku przy ul. [...] nie spełnia podstawowych wymagań w zakresie bezpieczeństwa użytkowania oraz możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim przedłożonych przez Skarżącego protokołów corocznych kontroli kominiarskiej, jak również stanowiska Prokuratury w sprawie zawiadomienia złożonego przez PINB wyrażającego się w odmowie wszczęcia dochodzenia z uwagi na protokół mistrza kominiarskiego E. K. wskazującego, iż przepływy powietrza w przewodach wentylacyjnych w budynku Skarżącego są prawidłowe, a stan wentylacji jest poprawny i nie powoduje żadnego zagrożenia,
3) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie i nakazanie Skarżącemu wykonania wskazanych w decyzji robót budowlanych w sytuacji gdy, jak wynika to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim z corocznych protokołów kontroli kominiarskich, brak ku temu podstaw, a dokonana ocena funkcjonowania wentylacji nawiewno-wywiewnej stoi w sprzeczności ż wszechstronnym oraz dogłębnym rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy
4) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 61 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy brak ku temu podstaw,
5) naruszenie przepisów postepowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.:
a) poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie przez organ I jak i ll instancji, pomimo przedłożonych przez Skarżącego dowodów - protokołów corocznych przeglądów kominiarskich, w tym sporządzonych przez B. P., zeznań E. K., zeznań J. L., stojących w rażącej sprzeczności z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli w dniu [...] marca 2021r. przez B. P., iż stan techniczny przewodów wentylacyjnych w budynku nr [...] nie jest prawidłowy i w związku z tym nakazać należy wykonanie sprecyzowanych w zaskarżonej decyzji robót budowlanych, w sytuacji braku ku temu podstaw,
b) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo składanych w tym zakresie wniosków a dotyczących wprost kwestii właściwości i stanu wentylacji nawiewno-wywiewnej w budynku nr [...] przy ul. [...],
c) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym kwestii dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli oraz osób przeprowadzających przedmiotowa kontrolę w budynku nr [...] w marcu br.,
d) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym brak poczynienia szczegółowych ustaleń co do stwierdzonych nieprawidłowości i wynikających z nich zaleceń (podkreślić należy, iż przez kolejne lata, w przedkładanych protokołach kontroli przewodów kominowych i wentylacyjnych, przedkładanych, co warto podkreślić, co roku, brak było jakichkolwiek negatywnych ustaleń w tym zakresie, a mimo to, bez względu na upływ terminów kodeksowych załatwienia spraw, postępowanie się toczyło bez merytorycznego rozstrzygnięcia),
e) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym zbadania i wyjaśnienia okoliczności zaistnienia bezprawnych ingerencji w przewodach kominowych i wentylacyjnych budynku nr 7 i wynikającej z tego kwestii bezpieczeństwa wybudowania budynku nr [...] w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa dla zdrowia i życia mieszkańców budynku nr [...],
f) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym zbadania i wyjaśnienia dlaczego w protokole z [...] marca 2020 r. kominiarz B. P. wskazuje na brak istnienia jakichkolwiek nieprawidłowości i sprawne urządzenia wentylacji nawiewno-wywiewnej a w ramach późniejszej kontroli w 2021 takowe nieprawidłowości już dostrzega, zwłaszcza w sytuacji gdy organ opiera na jego stwierdzeniach całość swojego rozstrzygnięcia,
g) poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wątpliwości wynikających z ewentualnego wpływu nakazanych Skarżącemu przez organ działań w kontekście bezpieczeństwa gazowego,
h) poprzez nieodniesienie się w istocie rzeczy, tak przez organ I jak i II instancji do kwestii ingerencji w kominach (przewodach kominowo - wentylacyjnych) Skarżącego od strony budynku nr [...] w sytuacji gdy przedmiotowe ingerencje mogą zagrażać zdrowiu i życiu mieszkańców budynku nr [...] a co za tym idzie chociażby z tego punktu widzenia pozostają i powinny pozostawać w sferze zainteresowania organów nadzoru budowlanego,
i) poprzez przyjęcie i podzielenie przez organ I i II instancji ustaleń poczynionych przez B. P. w protokole po kontroli z dnia [...] marca 2021 r. w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowody stoi w sprzeczności z nim,
j) poprzez przyjęcie i podzielenie przez organ I i II instancji ustaleń poczynionych przez inż. J. G. (projektanta) w przedmiocie stanu technicznego budynku nr [...] w sytuacji gdy przeprowadzona przez niego kontrola 5 - letnia przedmiotowego budynku ma charakter ogólnikowy i nie powinna być wykorzystywana z tego tytułu przez organ do czynienia ustaleń w tym zakresie,
6) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zgromadzenia materiału dowodowego świadczącego o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania nieumorzenie go,
7) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a w zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a. poprzez odmówienie uwzględnienia żądań dowodowych strony sformułowanych w pismach złożonych przez pełnomocnika Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2021r. a datowanych na dzień [...] kwietnia 2021 r. i [...] kwietnia 2021r. oraz w pismach z [...] kwietnia 2021r., [...] kwietnia 2021r., jak również przedłożonego nagrania sporządzonego przez A. J.,
8) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a W zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a. poprzez niezałączenie do przedmiotowego postępowania przed wydaniem decyzji, pomimo istniejącego w tym zakresie wniosku Skarżącego, ekspertyz sporządzonych co do stanu technicznego budynków nr [...], mających fundamentalne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie,
9) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a w zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a. poprzez odmówienie uwzględnienia żądania dowodowego strony dotyczącego dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z pozwu i załączników złożonych w Sądzie Rejonowym w Ś., I Wydział Cywilny w sprawie sygn. I C 253/20 o nakazanie wybudowania ściany pomiędzy budynkami Skarżącego a R. Z. (budynek nr [...]) i odmowa zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie cywilne w sytuacji gdy ustalenia mające zapaść w sprawie cywilnej (tj. kwestia ingerencji od strony budynku nr [...] w kominy (przewody kominowo-wentylacyjne) budynku nr [...], kwestia prawa własności ściany w której znajdują się oceniane przewody wentylacyjne) mają pierwszoplanowe znaczenie dla ustaleń zapadłych w niniejszej sprawie,
10) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a W zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a. W zw. z art. 142 k.p.a. poprzez niewezwanie ponowne na rozprawę administracyjną bądź indywidualnie, w charakterze świadka, A. J., posiadającego wiedzę na temat kwestii stanowiących istotę przedmiotowego postępowania, w tym stanu przewodów kominowo – wentylacyjnych budynku nr [...], która może stać w sprzeczności z ustaleniami poczynionymi przez organy obu instancji,
11) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ I i II instancji istotnych faktów wynikających z przedłożonej przez stronę dokumentacji fotograficznej i źródłowej, nagrań i dokonanie w tym zakresie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
12) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a w zw. z art. 75 k.p.a., 78 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, iż ściana pomiędzy budynkami nr [...] przy ul. [...] jest wspólna i oparcie się w tym zakresie na inwentaryzacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę L. , która to inwentaryzacja została uznana za nierzetelną a wobec jej autora wszczęto postępowanie dyscyplinarne, tym samym na poczynieniu ustalenia przez organ tak I jak i II instancji w tej materii w oparciu o materiał dowodowy, który został skutecznie zakwestionowany i nie może stanowić podstawy do takich ustaleń, a ustalenie w przedmiocie własności przedmiotowej ściany oraz jej usytuowania w kontekście istoty przedmiotowego postępowania jawi się jako pierwszoplanowe i stąd jest tak istotne,
13) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a poprzez dokonanie przez organ I i II instancji dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, iż wentylacja w budynku nr [...] nie działa w sposób właściwy w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego (dotychczasowych corocznych protokołów kontroli kominiarskiej, protokołu kontrolnego mistrza kominiarskiego E. K., zeznań E. K., opinii prokuratury w tej sprawie) wynika, że brak jest podstaw do takiego ustalenia,
14) naruszenie przepisów postepowania tj. art. 89 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przez organ I instancji w sposób niezgodny z obowiązującymi standardami tj. wszyscy obecni świadkowie, oprócz B. P., zeznali, że nie znają stanu faktycznego; świadkom nie odczytano ich zeznań przed podpisaniem; świadkowie nie byli pytani co do okoliczności faktycznych tylko co do wiadomości specjalnych i poczynienie na podstawie materiału dowodowego pozyskanego w taki sposób ustaleń pozostających w jaskrawej sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji i umorzenie postepowania w całości ewentualnie o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska Skarżącego.
Przede wszystkim należy wskazać na charakter art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, który był podstawą orzekania w sprawie. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Nakaz wydany w trybie art. 66 Prawa budowlanego powinien być skierowany do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, na którym - zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 powołanej ustawy - ciąży obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym (por. Wyrok NSA z 28 września 2022 r., II OSK 1549/20, LEX nr 3417102). Decyzja oparta na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego nie stanowi rozstrzygnięcia organu państwa przesądzającego o tytule prawnym do nieruchomości. Organy administracyjne nie są powoływane do rozstrzygania spraw cywilnych, ani w formie rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest sprawa cywilna, ani poprzez stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji, które pretendowałyby do wypowiedzi przesądzających zagadnienia cywilnoprawne, do czego powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.). Kwalifikacja określonych okoliczności dokonywana przez organ administracyjny w ramach stosowania normy prawa materialnego zawierającej przesłankę w postaci własności obiektu budowlanego oraz zarządzania obiektem odnosi się wyłącznie do rozpatrywanej sprawy (wyrok NSA z 27 listopada 2020 r., II OSK 2308/18, LEX nr 3098077).
W świetle powyższego niezasadne są zarzuty Skarżącego odnoszące się do kwestii dotyczącej szczegółowego przebiegu granicy własności w obszarze ściany przylegających do siebie budynków przy ul. [...] i 9 (są to budynki w zabudowie szeregowej). Celem zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego w przedmiotowej sprawie jest doprowadzenie do takiego stanu, aby możliwe było użytkowanie budynku przy ul. [...] w sposób niezagrażający życiu lub zdrowiu ludzi oraz doprowadzenie tego budynku do odpowiedniego stanu technicznego w zakresie dotyczącym właściwej jego wentylacji. Poza zakresem rozstrzygania organów administracji w tak zakreślonych granicach sprawy jest rozstrzyganie ww. kwestii przebiegu granicy czy podnoszonej przez Skarżącego potrzeby dobudowania w budynku przy ul. [...] dodatkowej ściany na styku z budynkiem przy ul. [...] (ww. sprawa w Sądzie Rejonowym w Ś. sygn. I C 253/20 o nakazanie wybudowania ściany pomiędzy budynkami Skarżącego a R. Z.). Niezasadne są zatem także zarzuty dotyczące braku zawieszenia postępowania w związku ze sprawą toczącą się przed sądem cywilnym jak też braku badania przez organ w niniejszej sprawie prawidłowości wzniesienia ściany, którą stykają się budynki przy ul. [...] i 9.
Należy przy tym zauważyć, że wszelkie czynności nakazane decyzją PINB odnoszą się do elementów budynku Skarżącego przy ul. [...], do których Skarżący ma dostęp jako właściciel niezależnie od rozstrzygnięcia ww. sporu. Nałożone nakazy dotyczą bowiem zamurowania wlotów kanałów wentylacyjnych wewnątrz budynku przy ul. [...], zlikwidowania ekranu wentylacyjnego w piwnicy budynku przy ul. [...], wykonania wlotu do kanału wentylacyjnego w łazience w budynku przy ul. [...] i zamontowaniu nawiewników okiennych w oknach budynku przy ul. [...]. Wykonanie tak sformułowanych nakazów jest zatem wykonalne niezależnie od rozstrzygnięcia sporu istniejącego pomiędzy właścicielami budynków przy ul. [...] i 9.
Zasadne są natomiast zarzuty Skarżącego odnoszące się do sposobu ustalania przez organy stanu technicznego wentylacji w budynku przy ul. [...] oraz sposobu usunięcia stwierdzonych naruszeń.
Źródłem naruszenia prawa w tym zakresie jest brak dostrzeżenia przez organ różnicy pomiędzy świadkiem a biegłym. Świadek to osoba, która przedstawia swoją wiedzę o stanie faktycznym tj. wypowiada się o tym co dostrzegła – widziała, słyszała czy zmierzyła. Biegły natomiast przedstawia oceny i wnioski o tym, co udało się ustalić tj. o tym co zobaczono, usłyszano czy zmierzono. Błędne jest wobec tego twierdzenie WINB że "zarzut iż w aktach sprawy znajdują się rozbieżne opinie na temat prawidłowości bądź nieprawidłowości działania instalacji wentylacyjnej w kontrolowanym budynku został rozstrzygnięty podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...].05.2021 r." (str. 11 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Dopóty, dopóki organ pyta o pewien stan faktyczny (np. skąd dokąd przepływa powietrze) – to uzyskane odpowiedzi są odpowiedziami świadka. Jeżeli jednak organ pyta o ocenę ustalonego stanu faktycznego np. czy dany przyrząd użyty do pomiaru jest właściwy w świetle wiedzy fachowej w danej dziedzinie, czy stwierdzony stan faktyczny jest nieprawidłowością w świetle wiedzy fachowej, jakie są przyczyny tego stanu, czy i w jaki sposób można zmienić zastane rozwiązanie techniczne tak, aby spełniało ono określone normy techniczne – to uzyskane odpowiedzi są odpowiedziami biegłego tj. osoby posiadającej w danej dziedzinie wiedzę specjalną, dzięki której może dokonać oceny stanu faktycznego, a nie tylko zrelacjonować stan faktyczny, tak jak osoba pozbawiona takiej wiedzy (świadek).
W protokole z rozprawy administracyjnej z [...] maja 2021 r. odnotowano, że prowadzący rozprawę zaproponował, aby "punktem wyjścia był protokół kominiarski sporządzony przez mistrza kominiarskiego Pana B. P. z dnia [...].03.2021 r." a następnie poprosił o "wypowiedzenie się na temat wydanych zaleceń": K. W., Z. F., E. K., J. T. i B. P. – mistrzów kominiarskich tj. osoby dysponujące wiedzą specjalistyczną w zakresie drożności przewodów kominowych i wentylacyjnych. Osoby te wypowiadały się odnośnie zarówno prawidłowego sposobu zbadania skuteczności wentylacji (K. W. zaleca zbadanie skuteczności wentylacji po zamurowaniu zbędnej wentylacji w pokojach sypialnych i pozostawieniu jednej kratki wentylacyjnej w pomieszczeniu gospodarczym w piwnicy) jak też sposobu w jaki powinny być usunięte stwierdzone nieprawidłowości (wypowiedzi dotyczące zamontowania wspomagających wentylację nasad typu T. W., zamontowania nawiewników czy wkładów kominowych, zaślepienia czy zasypywania przewodów). W istocie zatem rozprawa z [...] maja 2021 r. miała charakter "narady biegłych".
Ten sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego narusza przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1 oraz 84 k.p.a.
Należy zauważyć, że powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. I OSK 1076/19, publ. LEX nr 3404440). Z przebiegu kontrolowanego postępowania, a zwłaszcza ze sposobu przeprowadzenia rozprawy w dniu [...] maja 2021 r. i doboru osób, które organ wezwał na tę rozprawę wynika, że w przedmiotowej sprawie organ nie dysponuje wiedzą potrzebną do prawidłowego rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem stopnia jej skomplikowania. Pomimo to organ nie powołał biegłego, jak wymaga tego art. 84 § 1 k.p.a., lecz wiedzę specjalistyczną odnośnie oceny ustalonego stanu faktycznego i wyboru rozwiązania technicznego właściwego dla przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego budynku uzyskuje fragmentarycznie od kilku osób, którym przyznaje status świadków (a więc osób w przeciwieństwie do biegłych nie podlegających wyłączeniu na podstawie art. 24 k.p.a. – por. art. 84 § 2 k.p.a.). Uchybienie to skutkuje stwierdzeniem, że organ wbrew ciążącemu na nim na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy. Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie innego zakresu czynności, które powinny być wykonane i ujęte w formie nakazów o których mowa w art. 66 Prawa budowlanego.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W ponownym postępowaniu organ winien orzec po uzyskaniu opinii biegłego odnośnie sposobu doprowadzenia do odpowiedniego stanu technicznego wentylacji budynku przy ul. [...].
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.