IV SA 4688/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-03-31
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanetransport kolejowywłaściwość rzeczowastwierdzenie nieważności decyzjipostępowanie administracyjneWSAkontrola działalności administracji

WSA w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę bocznicy kolejowej, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych.

Spółka "M." zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę bocznicy kolejowej. Spółka twierdziła, że organem właściwym do wydania pozwolenia był Prezydent miasta, a nie Okręgowy Inspektor Kolejnictwa. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy błędnie odmówiły wszczęcia postępowania nieważnościowego, zamiast je przeprowadzić i merytorycznie rozpoznać wniosek.

Spółka z o.o. "M." złożyła skargę na decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] grudnia 2001 r., która utrzymała w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Okręgowego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] maja 2001 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę bocznicy kolejowej. Spółka "M." argumentowała, że pozwolenie zostało wydane przez niewłaściwy organ, ponieważ teren nie stanowił obszaru kolejowego. Główny Inspektor Kolejnictwa odmówił wszczęcia postępowania, uznając Okręgowego Inspektora Kolejnictwa za właściwy rzeczowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd wskazał, że organy błędnie odmówiły wszczęcia postępowania nieważnościowego, zamiast przeprowadzić je i zbadać zasadność wniosku strony, nawet jeśli ostatecznie uznałyby go za bezzasadny. Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania jest zarezerwowana dla sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest stroną postępowania, czego w tej sprawie nie stwierdzono. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od organu na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania nieważnościowego, jeśli wniosek pochodzi od strony postępowania. W takiej sytuacji organ ma obowiązek wszcząć postępowanie i zbadać zasadność wniosku, a dopiero następnie, jeśli jest on bezpodstawny, odmówić stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego jest zarezerwowana dla sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest stroną postępowania. W przypadku, gdy wniosek pochodzi od strony, organ musi przeprowadzić postępowanie i ocenić przesłanki z art. 156 § 1 kpa, a następnie wydać decyzję merytoryczną (np. o stwierdzeniu nieważności lub odmowie jej stwierdzenia).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 80 § 3

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 89 § 1

Ustawa Prawo budowlane

Ustawa o transporcie kolejowym art. 4 § 7

p.p.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 13

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 grudnia 1998 r. art. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 grudnia 1998 r. art. 3

Ustawa z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działalności ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw art. 50 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji błędnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zamiast przeprowadzić je i merytorycznie rozpoznać wniosek strony. Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie jest stroną postępowania, czego w tej sprawie nie stwierdzono.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów dotycząca właściwości rzeczowej Okręgowego Inspektora Kolejnictwa do wydania pierwotnego pozwolenia na budowę bocznicy kolejowej na obszarze kolejowym (choć nie była głównym powodem uchylenia).

Godne uwagi sformułowania

takie rozstrzygnięcie jest zarezerwowane dla sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 kpa organ w myśl art. 157 § 2 kpa ma obowiązek wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji i zbadać zasadność wniosku, a gdy jest on bezpodstawny, odmówić stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w osnowie decyzji, a jego uzasadnieniem

Skład orzekający

Krystyna Borkowska

przewodniczący

Anna Żak

członek

Agnieszka Wilczewska-Rzepecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności rozróżnienie między odmową wszczęcia postępowania a odmową uwzględnienia wniosku po jego przeprowadzeniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego w kontekście przepisów k.p.a. i właściwości organów w sprawach kolejowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – prawidłowego wszczęcia postępowania nieważnościowego. Pokazuje, jak błędy formalne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie wniosek mógłby być bezzasadny.

Błąd formalny w urzędzie: dlaczego odmowa wszczęcia postępowania może być niezgodna z prawem?

Dane finansowe

WPS: 300 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA 4688/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /sprawozdawca/
Anna Żak
Krystyna Borkowska /przewodniczący/
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie NSA Anna Żak, As. WSA AgnieszkaWilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Dotota Jackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółki z o.o. "M." w S. na decyzję Głównego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę bocznicy kolejowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz spółki "M." w S. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Okręgowy Inspektor Kolejnictwa w P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie bocznicy kolejowej położonej przy ul. [...] w S., odgałęziającej się od stacji S. na rzecz wnioskodawcy – "T." Spółki joint venture, mającej siedzibę przy ul. [...] w S.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiła spółka "M." podając jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Główny Inspektor Kolejnictwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Okręgowego Inspektora Kolejnictwa w P. z dnia [...] maja 2001 r.
W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 80 ust. 3, art. 89 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz § 1 i 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania okręgowych inspektorów kolejnictwa jako organów administracji – budowlanej i nadzoru budowlanego okręgowi inspektorzy kolejnictwa są organami administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego pierwszej instancji w dziedzinie transportu kolejowego w sprawach obiektów i robót budowlanych usytuowanych na obszarze kolejowym, określonym w przepisach o transporcie kolejowym. Definicja obszaru kolejowego jest określona w art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
W przedmiotowej sprawie część działki nr Kw [...], na której znajduje się tor bocznicowy nr [...] jest zgodna z definicją obszaru kolejowego, ponieważ jej przeznaczeniem jest eksploatacja toru nr [...]. Przebudowa bocznic należy do właściwości rzeczowej Okręgowego Inspektora Kolejnictwa w P., na obszarze jego działania.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła spółka "M." Sp. z o.o.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Główny Inspektor Kolejnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2001 r.
Organ odwoławczy podzielił uzasadnienie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności z dnia [...] października 2001 r.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła spółka "M." Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] grudnia 2001 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2001 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącego w oparciu o wydane zezwolenie wybudowana została nowa bocznica na nie wydzielonym terenie nie będącym obszarem kolejowym. Również w planie zagospodarowania przestrzennego działka, na której wybudowana została bocznica nie jest obszarem kolejowym, a działką komercyjną przeznaczona na działalność gospodarczą. Z tego względu do zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę nowej bocznicy kolejowej, właściwy rzeczowo był Prezydent S., a nie Okręgowy Inspektor Kolejnictwa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Kolejnictwa, który z dniem 1 stycznia 2002 r., na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działalności ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw przejął zadania dotyczące administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w dziedzinie transportu kolejowego przez Głównego Inspektora Kolejnictwa – wniósł o jej oddalenie – podtrzymał argumentację zawartą w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego.
Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) –Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Sąd uwzględnia skargę na decyzję w przypadku stwierdzenia jej wad, o których mowa w art. 145 tej ustawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, skoro zachodzą podstawy do zastosowania art. 145 § 1 ust. 1 lit. c cytowanej wyżej ustawy. Przepis powyższy stanowi, że Sąd uwzględnia skargę na decyzję i wówczas ją uchyla w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją orzeka się o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, podczas gdy w doktrynie oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że takie rozstrzygnięcie jest zarezerwowane dla sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 kpa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lipca 1997 r. sygn. akt IVSA 2152/97, LEX nr 47902, z dnia 22 września 1999 r. sygn. akt IVSA 1400/97 LEX nr 47 895, z dnia 16 lipca 1998 r. sygn. akt IVSA 1581/96 LEX nr 43220, z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1143/93 ONSA 3/1995, poz. 145).
W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji organu odwoławczego nie ma natomiast wskazanych ustaleń co do tego, że skarżący nie ma interesu prawnego do występowania w sprawie (art. 28 kpa).
Podstawą przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w toku którego organ kontroluje decyzje wskazane we wniosku o stwierdzenie ich nieważności i ocenia podstawy z art. 156 § 1 kpa, jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Tymczasem organ w zaskarżonych decyzjach odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a przy tym badał zasadność wniosku pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 kpa i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 kpa.
O ile nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, a wniosek pochodzi od strony, organ w myśl art. 157 § 2 kpa ma obowiązek wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji i zbadać zasadność wniosku, a gdy jest on bezpodstawny, odmówić stwierdzenia nieważności decyzji.
Z przyczyn wyżej omówionych, w zaskarżonych decyzjach zachodzi sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w osnowie decyzji, a jego uzasadnieniem.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Głównego Inspektora Kolejnictwa z dnia [...] października 2001r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik (rozstrzygniecie) sprawy.
Z tych też względów, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c powołanej wyżej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w/w ustawy. Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI