II SA/Kr 477/09

II SA/Kr 477/09 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Rynczak
Jan Zimmermann /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par 2 pkt 2 i 3 , art. 58 par 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia WSA Ewa Rynczak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 stycznia 2009 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: skargę odrzucić.
Uzasadnienie
W dniu [...].04.2008 r. M.W. i K.R. sprzedali Spółce A. sp. z o.o. nieruchomość obejmująca działkę nr 1 za kwotę obejmującą łącznie [...] zł.
Po wszczęciu przez Wójta Gminy L. postępowania w sprawie naliczenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości tej działki i sporządzeniu operatu szacunkowego, Wójt ten decyzją z dnia [...].08.2008 r. ustalił M.W. opłatę w wysokości 37.435,20 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości obejmującej działkę nr 2 w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zakwalifikował tą działkę do jednostki urbanistycznej [...] (tereny usługowo-produkcyjne) wobec dotychczasowego przeznaczenia [...]-teren upraw rolnych.
Decyzję tą odebrał M.W. osobiście w dniu 11.09.2008 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]) i dnia 30.09.2008 r. wniósł on do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o umorzenie tej opłaty (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]).
Następnie 24.10.2008 r. M.W. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...].08.2008 r. ustalającej opłatę planistyczną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...].12.2008 r. odmówiło, działając na podstawie art. 58 i 59 K.p.a. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i wniosek ten Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpoznało postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.
W postanowieniu tym podniesiono, że nie ulega wątpliwości fakt odbioru decyzji w dniu 11.9.2008 r. przez M.W. Pismo skarżącego zawierające wniosek o umorzenie opłaty zostało wysłane w urzędzie pocztowym 30.09.2008 r. Sam zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem wniesiono 24.10.2008 r. Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że skoro sam skarżący w dniu 30.09.2008 r. złożył wniosek o umorzenie wysokości naliczonej opłaty, to również w tej dacie mógł napisać odwołanie (zażalenie). Tym samym skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Nawet wniosek o umorzenie naliczonej opłaty został wniesiony po upływie 14-dniowego terminu.
Postanowienie to doręczono stronie i pełnomocnikowi strony 13.02.2009 r. i dnia strona ta, działając przez pełnomocnika, wniosła na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia tego samego organu i przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ administracji nie uwzględnił art. 7 K.p.a., ponieważ wbrew zasadzie prawdy obiektywnej nie ustalił stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistością. Nie przeprowadzono dowodów z zeznań świadków ani opinii biegłego. Nie wezwano świadków, którzy potwierdziliby ciągłą niezdolność do samodzielnego myślenia i racjonalnego zachowania się M.W. Listonosz wręczył list zawierający decyzję o naliczeniu opłaty kompletnie pijanemu człowiekowi i brak uwzględnienia tej okoliczności prowadzi do naruszenia słusznego interesu strony wyrażonego w art. 7 K.p.a. Ponadto Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło stanu zdrowia skarżącego, jego częstych stanów padaczkowych i przewlekłej choroby alkoholowej.
Nie ma żadnych podstaw twierdzenie, że skarżący w dniu 25 września 2008 r. osobiście napisał odwołanie, skoro stan zamroczenia alkoholowego wraz z padaczką uniemożliwia podjęcie takiej czynności. Okoliczność, że skoro skarżący mógł złożyć wniosek o umorzenie opłaty to również i odwołanie, także nie znajduje uzasadnienia. W skardze zarzucono organowi administracji zbyt formalistyczne podejście do sprawy. Wskazano również, że siostra skarżącego, będąca zarazem jego pełnomocnikiem, która wprawdzie mieszka z nim pod jednym adresem, to jednak nie oznacza, że pełnomocnik ten cały czas tam przebywa. K.R. pracuje, nie sprawuje opieki nad bratem i nie wie, co brat w ciągu dnia robi albo jaką odbiera korespondencję. Niezasadnie odmawia się wiarygodności zaświadczeniu lekarskiego określającemu stan zdrowia skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą skardze. Ustosunkowując się do treści skargi dodatkowo podniesiono, że stan nietrzeźwości nie jest podstawą odmowy doręczenia pisma adresatowi przez listonosza. Nawet choroba alkoholowa nie zwalania danej osoby od odpowiedzialności za swoje postępowanie. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo w zakresie zdolności do czynności prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na określone kategorie postanowień, to znaczy na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie podziela poglądu, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) jest postanowieniem kończącym postępowanie w rozumieniu przytoczonego art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Instytucję przywrócenia terminu regulują art. 58-60 K.p.a. Organem właściwym w kwestii przywrócenia terminu, jak wynika z art. 59 § 1 K.p.a., jest organ właściwy w sprawie, przy czym od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Od powyższej zasady art. 59 § 2 K.p.a. przewiduje wyjątek, zgodnie z którym o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, czyli organ wyższego stopnia na organem właściwym w sprawie. Odnosi się to zarówno do postanowień o przywróceniu tego rodzaju terminu, jak i postanowień o odmowie jego przywrócenia, brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że ostateczny charakter uzyskuje wyłącznie postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie można kwalifikować jako postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a to dlatego, że skutkiem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania kolejnego postanowienia i będzie nim postanowienie o stwierdzeniu - na podstawie art. 134 K.p.a. - uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zatem organ w razie uznania, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku wydaje dwa postanowienia i to właśnie drugie z wymienionych wyżej należy uznać za kończące postępowanie w sprawie, na które służy skarga do sądu administracyjnego. W przeciwnym razie, wobec niekwestionowanej możliwości zaskarżania do sądu postanowienia wydanego w trybie art. 134 K.p.a., dopuszczalność skarg na oba postanowienia wynikać musiałaby z tej samej podstawy, to jest ze względu na fakt, że każde z nich kończy postępowanie (w tej samej) sprawie.
Postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie jest postanowienie, w wyniku którego wykluczona zostaje możliwość podjęcia w danej sprawie dalszych czynności, a zatem jest to ostatnie orzeczenie organu kończące postępowanie jako całość. Pojęciu temu należy przeciwstawić postanowienia kończące w postępowaniu jedynie zagadnienia wpadkowe, uboczne. Do tej drugiej kategorii zalicza się właśnie postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, które rozstrzyga jedynie, czy wniesienie odwołania z uchybieniem terminu miało charakter zawiniony przez stronę i przesądza tym samym o możliwości dalszego kontynuowania postępowania. Postanowienie takie dotyczy tylko kwestii incydentalnej dla tego postępowania.
Podkreślić należy, że w sytuacji wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania bądź zażalenia kontroli sądu będzie podlegało również niezaskarżalne osobną skargą postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd nie jest wprawdzie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, oceniając również zasadność innych wydanych w sprawie postanowień, w tym postanowień odrębnie nie zaskarżalnych. Niedopuszczalność skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie zamyka stronie prawa do sądu. Takie stanowisko zajął już kilkakrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w postanowieniu z dnia 3.03.2009 r., sygn. akt II SA/Kr 3/09 oraz postanowieniu z dnia 20.10.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 785/08.
Zagadnienie oceny postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego jako postanowienia kończącego postępowanie w sprawie był przedmiotem analizy w orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do postępowania sądowego (procedury cywilnej). W uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, publ.: OSNC z 2001 r., nr 1, poz. 1 Sąd ten uznał, że postanowieniami kończącymi postępowanie w sprawie są postanowienia zamykające drogę do wydania orzeczenia danej instancji, rozstrzygającego istotę sprawy, a ponadto postanowienia, które kończą sprawę jako pewną całość poddaną pod osąd, a więc dotyczące całości sprawy i będące ostatnimi orzeczeniami wydanymi w postępowaniu. Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego skutkuje dwiema odrębnymi czynnościami procesowymi, to jest wniesieniem tego środka oraz wniosku o przywrócenie terminu. Obydwie te czynności procesowe - jakkolwiek bardzo ściśle z sobą powiązane - podlegają odrębnemu rozpoznaniu, każda z nich pełni odmienną funkcję. W ocenie Sądu Najwyższego wniosek o przywrócenie terminu nie dotyczy głównego postępowania zainicjowanego wniesieniem apelacji, ponieważ ten skutek powoduje dopiero dokonanie tej właśnie czynności, jeżeli żądanie przywrócenia terminu okaże się uzasadnione. Bezpośrednim skutkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej polegającej na wniesieniu apelacji jest nadanie dalszego biegu apelacji, czyli przejście do fazy postępowania zapoczątkowanej jej wniesieniem. Na wydaniu postanowienia uwzględniającego wniosek o przywrócenie terminu kończy się postępowanie wpadkowe, natomiast nadal toczy się postępowanie wywołane wniesieniem środka odwoławczego. Dopiero postanowienie o odrzuceniu apelacji, które powinno towarzyszyć postanowieniu oddalającemu wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia - jako oczywisty skutek odmowy przywrócenia terminu - może być traktowane jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy podkreślił, że istnieje ścisła zależność pomiędzy postanowieniem oddalającym wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia tego środka odwoławczego a postanowieniem o jego odrzuceniu. Zależność ta polega na tym, że odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia apelacji, sąd powinien jednocześnie wydać postanowienie odnoszące się bezpośrednio do tej czynności procesowej jako dokonanej z przekroczeniem terminu, co w przypadku apelacji wniesionej po terminie oznacza jej odrzucenie na podstawie art. 370 K.p.c.
W ocenie Sądu przedstawioną powyżej argumentację Sądu Najwyższego należy odnieść również do pojęcia "postanowienia kończące postępowanie" na gruncie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Postanowieniami takimi nie mogą być wszystkie postanowienia kończące jakiekolwiek postępowania wpadkowe, lecz jedynie postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Przyjęcie odmiennego poglądu, zgodnie z którym zaskarżalne byłyby także postanowienia kończące postępowania wpadkowe w określonej sprawie, oznaczałoby dopuszczalność zaskarżania wszelkich postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego niezależnie od tego, czy byłyby to postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, lub czy przysługiwałoby na nie zażalenie (np. postanowienia dowodowe) - co prowadziłoby do sprzeczności z założeniem o racjonalności prawodawcy ustanawiającego regulację art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 112 w zw. z art. 126 K.p.a. błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia to przepis ten nie stwarza podstawy do rozpoznania skargi w sprawie w której skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Skarga zatem na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Natomiast zasadność stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do złożenia odwołania podlegać będzie kontroli w postępowaniu ze skargi skarżącego na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania