IV SA 2338/98

SA/Rz 2507/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna /sprawozdawca/
Małgorzata Wolska /przewodniczący/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
art. 20, art. 22, art. 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§ 44 pkt 2, § 45 - 54
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
art. 3 ust. 1, art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala
Uzasadnienie
SA/Rz 2507/02
U Z A S A D N I E N I E
Starosta [...] decyzją [...] z dnia [...] września 2002 roku, po rozpatrzeniu wniosku J. P., wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu S. Gm. S., dotyczące działek 28, 33 i 35. We wniosku J. P. zwróciła się o wykazanie w ewidencji gruntów działki nr 33, która zgodnie z AWZ stanowi jej własność, a omyłkowo na obowiązującej mapie ewidencji gruntów została włączona do działek sąsiednich. Ponieważ postępowanie wyjaśniające, zdaniem organu I instancji, wykazało słuszność wniosku, po dokonaniu pomiaru na gruncie, Starosta dokonał zmian w ewidencji.
Zmiany polegają na tym, że:
1/ w jednostce rejestrowej nr 149 wykazanej na K. i C. K. w miejsce działki nr 35 o pow. 0,33 ha wpisano działkę 35/1 o pow. 0,30 ha,
2/ w jednostce rejestrowej nr 256 wykazanej na F. P. w miejsce działki nr 28 o pow. 0,99 ha wpisano działkę 28/1 o pow. 0,96 ha,
3/ w jednostce rejestrowej nr 259 wykazanej na J. P. dopisano działkę nr 33 o pow. 0,06 ha na podstawie AWZ z 22.11.1976 r.,
4/ w części kartograficznej ewidencji gruntów zmieniono oznaczenie działki 35 nr 35/1, a nr 28 na 28/1.
Organ ustalił, że w 1968 roku podczas zakładania ewidencji gruntów utworzono m. in. działkę nr 33 o pow. 0,06 ha. Na podstawie protokołu stwierdzenia władania gruntami z dnia 7 listopada 1968 roku działka 33 została wykazana na rzecz J. P. użytkującej ją od 1948 roku. W roku 1976 podczas kompleksowego regulowania własności gospodarstw rolnych wydano J. P. w dniu 22 listopada 1976 roku akt własności ziemi nr m. in. na tę działkę.
Umową nieformalną spisaną 15.04.1971 r. C. i K. K. kupili od rodziny P. działki 35 i 36, a w dniu 18 sierpnia 1972 roku otrzymali akt własności ziemi na te działki.
Na podstawie dokumentów znajdujących się w zasobie ewidencji gruntów organ stwierdził, że od czasu założenia ewidencji gruntów działka 33 była uwidoczniona w rejestrach oraz na mapach ewidencyjnych, natomiast na matrycach ewidencyjnych została błędnie oznaczona jako działka 35. W 1993 roku dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów na podstawie mapy zasadniczej. W trakcie tych czynności stwierdzono, że z działki nr 33 stanowiącej własność J. P. oraz z działki 35 stanowiącej własność C. i K. K. została utworzona jedna działka oznaczona nr 35, przy czym tych ostatnich wykazano jako jej właścicieli.
Z synchronizacji stanu ewidencyjnego z katastralnym wynika, że działka 33 została utworzona z części parcel objętych Lwh [...], a działka nr 35 została utworzona z części parcel objętych zaginionym Lwh [...]. W dniu 31 maja 2002 r. przy udziale stron dokonano pomiaru granic przedmiotowych nieruchomości. Zaistniała różnica w ocenie przebiegu granic, bowiem według skarżących działka 33 stanowiła zawsze integralną część działki nr 35, natomiast według J. P. działka 33 stanowiła zawsze jej własność, co zostało potwierdzone aktem własności ziemi i wpisem do księgi wieczystej.
Od decyzji odwołali się C. i K. K. Zarzucili, że organ I instancji dokonał zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu S. gmina S. opierając się na materiale dowodowym nie znajdującym potwierdzenia w aktach. Ich zdaniem, nie jest prawdą, że w dniu 31 maja 2002 roku przeprowadzono pomiar kontrolny, bowiem nikt ze stron nie brał w nim udziału i nie podpisał protokołu. Nadto – nastąpiła pomyłka odnośnie dat protokołów. Protokołu z dnia 10.09.2002 r. odwołujący się nie mogli podpisać bowiem zapisano w nim nieprawdę. Dodatkowo – sporna droga /działka 33/, od chwili nabycia od J. i M. P., stanowiła integralną część działki nr 35. Nikt nie czynił odwołującym się żadnych przeszkód w korzystaniu z niej. Zaskarżona decyzja naruszyła akt własności ziemi z dnia 18.08.1972 r., co jest niedopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Nadto wnoszą o sprostowanie pomyłki w ostatnim zdaniu oświadczenia, w miejsce słów "są właścicielami działki nr 33" winno być "nie byli nigdy i nie są właścicielami działki nr 33 /obecnie 35/".
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją [...] z [...] listopada 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowi:
Art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086/, § 46 ust. 2 pkt 2 oraz § 85 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/.
Ewidencja gruntów wsi S. została założona w 1968 roku na bazie mapy katastralnej. Nastąpiła wówczas zmiana oznaczenia gruntów z systemu parcelowego na działkowy.
Z protokołu stwierdzenia stanu władania z dnia 7.11.1968 wynika, że J. P. użytkuje od 1948 roku działki, w tym m. in. nr 33 otrzymaną tytułem darowizny od ojca.
Na podstawie mapy ewidencyjnej wsi S., w 1976 roku przeprowadzono kompleksowe uwłaszczenia gospodarstw rolnych /w trybie ustawy z 26.10.1971 r., Dz. U. Nr 27, poz. 250/.
Wtedy J. P. nabyła z mocy prawa własność działek 23, 33, 87, 98, 714 i 715 aktem własności ziemi z 22.11.1976 [...]. Na jego podstawie Sąd Rejonowy w R. Wydział Ksiąg Wieczystych założył Kw nr [...] i ujawnił w II dziale prawo własności na rzecz J. P.
Umową z dnia 15.04.1971 r. J. i M. P. sprzedali C. i K. K. parcelę gruntową oznaczoną jako działki nr 35 i 36. Na tej podstawie Kierownik Wydziału [...] Prezydium PRN w R., aktem własności ziemi z 18.08.1972 r. [...] stwierdził własność tych działek na rzecz C. i K. K..
Z powyższego wynika, że stan prawny obu działek – 33 i 35 wynika z aktów własności ziemi wydanych w oparciu o tę samą mapę ewidencyjną wsi S.
Na podstawie sporządzonej mapy zasadniczej dokonano w 1993 roku odnowienia operatu ewidencji gruntów wsi i błędnie połączono w jedną nieruchomość działki 33 i 35, stanowiące odrębne przedmioty własności, wykazując na rzecz C. i K. K. jako działkę nr 35.
Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji. wniosek J. P. z dnia 30.10.2001 r. zawierał prośbę o utworzenie działki nr 33 opow. 0,06 ha, która została zniesiona do działek sąsiednich. Ponowny wniosek złożyła ona w dniu 21.04.2002 r. dołączając akt własności ziemi na działki 33 i 28 z podkreśleniem, że jej działka nr 33 mylnie została włączona do działek nr 35 i 28. Zatem – postępowanie administracyjne z wniosku J. P. dotyczyło wykazania działki 33, która zgodnie z AWZ oraz księgą wieczystą stanowi jej własność.
Zgodnie z § 44 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 21 marca 2001 r. organ prowadzący ewidencję obowiązany jest utrzymywać ją w stanie aktualności. Prawo własności jest prawem rzeczowym uregulowanym przez kodeks cywilny i wszelkich żądań związanych z ustaleniem tego prawa można dochodzić na drodze cywilno-prawnej.
W skardze do NSA C. i K. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia, albo o zatwierdzenie stanu ewidencji, w którym nie było działki nr 33. Wnieśli też o zasądzenie kosztów.
Zarzucili, że organ II instancji bez przeprowadzenia stosownych sprawdzeń i wyjaśnień utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podnieśli też, że organy obu instancji dokonały manipulacji aktami własności ziemi, a odsyłanie do sądu powszechnego uważają za bezzasadne narażanie ich na koszty.
Sporna droga /działka nr 33/ od chwili nabycia stanowiła integralną część działki 35. Zaskarżona decyzja narusza akt własności ziemi, co jest niedopuszczalne. Ponownie prostują, że w ich oświadczeniu powinno być, że P. nie są i nigdy nie byli właścicielami działki nr 33 /obecnie 35/.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując swoje stanowisko podobnie, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały przed dniem 1 stycznia 2004 roku wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując w ramach postępowania sądowo-administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo.
Oceniając zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona ani zasad postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego powołanych w podstawie prawnej decyzji.
Ewidencję gruntów i budynków reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086/. Stosownie do przepisów art. 20, 22 i 24 tej ustawy, ewidencja ta jest zbiorem informacji o gruntach i budynkach, niezbędnym do realizacji polityki fiskalnej państwa, zadań związanych z planowaniem przestrzennym, ochroną środowiska, rejestrem zabytków itp. Organy upoważnione do prowadzenia ewidencji są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, do czego zobowiązuje § 44 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku /Dz. U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454/ w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z przepisami § 45 – 54 tego rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje z urzędu, lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Wprowadzenie udokumentowanych zmian przedmiotowych i podmiotowych w ewidencji dokonuje się na podstawie opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych i aktów normatywnych.
Analiza akt sprawy wskazuje, że podczas kompleksowego uwłaszczenia gospodarstw rolnych przeprowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. z 1971 r. nr 27, poz. 250/ J. P., aktem własności ziemi [...] z 22 listopada 1976 r. nabyła z mocy prawa własność działek nr 23, 33, 87, 89, 99, 714 i 715 o łącznej powierzchni 3,78 ha. Na podstawie w/w aktu własności ziemi, Sąd Rejonowy w R. Wydział Ksiąg Wieczystych, postanowieniem z dnia 8 maja 1993 roku założył dla wymienionych działek, w tym działki nr 33 o pow. 06a, księgę wieczystą Kw nr [...], w dziale II ujawniając prawo własności na rzecz J. P.
Dalsza analiza akt wykazuje, że umową nieformalną z dnia 14.04.1971 roku C. i K. K. kupili od J. i M. P. parcelę gruntową oznaczoną jako działki nr 35 i 36. Na jej podstawie, Kierownik Wydziału [...] Prezydium PRN w R., aktem własności ziemi z dnia 18.08.1972 r. nr [...] stwierdził własność działek nr 35 i 36 na rzecz C. i K. K. Odpis księgi wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych w R. urządzonej dla działki nr 35 jako właścicieli wskazuje C. i K. K., wpisanych na podstawie w/w aktu własności ziemi.
Organy orzekające w sprawie stwierdziły, że podczas odnowienia operatu ewidencji gruntów wsi S., wskutek błędu popełnionego podczas czynności geodezyjnych, błędnie połączono w jedną nieruchomość działki 33 /własność J. P./ z działką 35 /własność C. i K. K./, oznaczając ją jako działkę nr 35. J. P., domagała się we wniosku, wykazania w operacie ewidencji gruntów działki nr 33, stanowiącej jej własność, a która od czasu odnowienia operatu nie jest wykazywana na mapach ewidencyjnych. Ten stan rzeczy był, zdaniem organów, wynikiem błędu, należało zatem ten błąd sprostować poprzez dokonanie zmian w ewidencji gruntów obrębu S.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zgodne co do kwestii, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Zasada wyrażona w przepisie art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach /wyrok NSA z dnia 6.04.1999 r. IV SA 2338/98/.
Skarżący C. i K. K. zarzucają, że organy dokonując w niniejszym postępowaniu zmian w operacie ewidencji gruntów naruszyli akt własności ziemi nr [...] z 18.08.1972 roku, bowiem kupując działkę nr 35, kupili jednocześnie działkę nr 33. Zarzut ten jest w ocenie Sądu bezpodstawny, bowiem zarówno umowa kupna nieruchomości, jak też akt własności ziemi i księga wieczysta Kw [...] wymieniają jedynie działki nr 35 i 36. Jeżeli by działka nr 33 była również przedmiotem obrotu, to wymienione dokumenty wymieniałyby również działkę nr 33, przedmiot sporu w niniejszej sprawie. Działka ta jest nieruchomością, do której J. P. wykazała swoje prawo własności aktem własności ziemi i wpisem do księgi wieczystej. Zawiadomienie z dnia 8 maja 1993 r. o wpisie do Kw [...] informuje o dokonaniu wpisu na podstawie wyrysu z mapy ewidencji gruntów z wypisem z rejestru gruntów Urzędu.
Przepis art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 6 lipca 1982 roku /Dz. U. 01.124.1261/ stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ta zasada jawności materialnej, domniemanie zgodności wpisu oraz zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, są podstawami funkcjonowania ksiąg wieczystych. W razie niezgodności pomiędzy treścią Kw a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na rzecz osoby ujawnionej jako właściciel. W tej sytuacji wpis do księgi wieczystej przemawia na korzyść J. P.
Domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym w praktyce prowadzi do tego, że odwrócone zostają reguły dowodowe, albowiem oznacza, że nie jest konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym /wyrok TK z 21.07.2004 r., OTK-A 2004/69/.
Przepis art. 10 ust. 1 w/w ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba, której prawo nie jest wpisane lub wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadały się, że domniemanie z art. 3 ust. 1 w/w ustawy można obalić tak w postępowaniu w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jak też w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu /przykładowo: SN z 6 grudnia 2000 r. III CKN 179/99, SN z 21 marca 2001 r. III CKN 325/00/. Jeżeli skarżący kwestionują zasadność wpisu do księgi wieczystej Kw [...], gdzie działka nr 33 pisana jest na rzecz J. P., mają możliwość dochodzenia swoich praw do tej działki na drodze postępowania sądowego.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa, w związku z czym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/.