II SA/KA 1416/03

II SA/Ka 1416/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-04-15
Data wpływu
2003-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie WSA Stanisław Nitecki /spr./ Włodzimierz Kubik Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 694/00 w następstwie skargi K. M. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania, w części odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
W następstwie powyższego wyroku Wojewoda [...] decyzją z [...] r. /decyzja ta nie ma oznaczenia dnia jej podjęcia/ Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji tej Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w przywołanym powyżej wyroku przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy rozważyć wpierw kwestię zachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Z uwagi na konieczność respektowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, analiza akt administracyjnych pod wskazanym kątem winna być przeprowadzona przez organ pierwszej instancji.
Prezydent Miasta C. po rozpatrzeniu wniosku L. M. i K. M. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 148 § 1 i 2 oraz art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Według organu pierwszej instancji wnioskodawcy żądanie swoje oparli na treści art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż twierdzili, że nie brali udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, a nadto wyszły na jaw nowe okoliczności sprawy. Jednakże tylko K. M. może w sposób prawnie skuteczny powoływać się na art. 145 § 1 pkt 4 wyżej wymienionej ustawy, ponieważ jest spadkobiercą S. M., który w dniu wydania wskazanej powyżej decyzji już nie żył. Natomiast L. M. nie może w sposób skuteczny powoływać się na tę przesłankę, bowiem M. M. jako druga ze stron tego postępowania brał w nim czynny udział. Zdaniem tego organu wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 wskazanego Kodeksu. Organ ten nie przyznał mocy dowodowej oświadczeniom wnioskodawców, że o istnieniu decyzji dowiedzieli się w miesiącu [...] r. w trakcie spotkania rodzinnego, gdyż ze złożonego wniosku o wznowienie postępowania jednoznacznie wynika, że strona już wcześniej wiedziała o decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość i zwracała się do Urzędu Miasta C. o jego wypłatę. Nadto organ ten doszedł do konstatacji, że o wskazanej decyzji z [...] r. wnioskodawcy wiedzieli już w [...] r.
Z decyzją tą nie zgodził się K. M., w imieniu którego odwołanie wniósł pełnomocnik adwokat M. K. Zdaniem odwołującego się zaskarżona decyzja jest nie tylko niewłaściwa pod względem merytorycznym, ale świadczy o złej woli i dowolności w kształtowaniu ocen przez organ pierwszej instancji. Według odwołującego się w [...] r. nie brał on udziału w działaniach prowadzonych przez A. M., ponieważ nie tylko nie podpisywał żadnych pism, nie udzielał jej żadnego pełnomocnictwa, gdyż takiego nie ma w aktach, a ponadto w okresie tym był jeszcze skonfliktowany z resztą rodziny. W oparciu o takie ustalenia, że w aktach wywłaszczeniowych brak jest jakiegokolwiek dowodu doręczenia K. M. korespondencji, z której mogłoby wynikać, że wiedział o toczącym się postępowaniu.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał, że nie może zgodzić się z dokonaną przez organ pierwszej instancji oceną zgromadzonego materiału dowodowego. Uzasadnienie dotyczące nie dania wiary wnioskodawcy i zeznaniom świadków nie jest wystarczające i nie zawiera oceny wiarygodności dowodów. Organ ten podzielił stanowisko zajmowane przez odwołującego się, że A. M. w [...] r. występowała w imieniu własnym, gdyż nie posiadała pełnomocnictwa do występowania w imieniu dzieci. Dzieci te zostały umieszczone w nagłówku pisma, jednak nie podpisały go. Nadto według organu odwoławczego jedynie udowodnienie, że wskazane pisma kierowane były także do K. M. pozwoli uznać za zasadne stanowisko zajęte przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie nie wyjaśnił podnoszonej w sprawie okoliczności dotyczącej nie zamieszkiwania wnioskodawcy od szeregu lat z matką.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasta C. Skarżąca Gmina zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie postanowień art. 148 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi wskazano, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jest wystarczające aby stwierdzić jednoznacznie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego powyżej art. 148. Na okoliczność tę skarżąca Gmina przywołała podniesione w uzasadnieniu organu pierwszej instancji okoliczności. Dodatkowo strona skarżąca zarzuciła przedmiotowej decyzji nie respektowanie rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego i zawartych w nim wskazań.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację jaką zamieścił w zaskarżonej decyzji.
W trakcie rozprawy sądowej przedstawiciel strony skarżącej wskazał, że Prezydent Miasta C. działa w imieniu Gminy C., zaś interes prawny samej gminy wywodzi z przymiotu właściciela nieruchomości objętej postępowaniem, a wynika to z rejestru gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia
2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, czyli pod względem zgodności z prawem wykazała, że decyzja ta nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a tylko w takim przypadku Sąd zobowiązany jest skargę uwzględnić.
Kluczowym zagadnieniem dla rozpatrywanej sprawy jest wyjaśnienie czy wnosząca skargę Gmina C. jest uprawniona do wniesienia skargi, czy też nie posiada takiej legitymacji. Rozpatrzenie tego problemu jest ważne z tego powodu, gdyż w pierwszej instancji decyzję w sprawie podejmował Prezydent Miasta C., a zatem organ wykonawczy gminy.
Stosownie do postanowień art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Oznacza to, że przywołana ustawa posługuje się identycznym terminem jaki jest zamieszczony w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku wyznaczenia strony tego postępowania. Jednakże należy zauważyć, że podmiot, który na etapie postępowania administracyjnego legitymował się przymiotem strony będzie nim dysponował w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie należy zauważyć, że przywołany art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego przymiot strony przydaje podmiotowi, na którym ciąży określony obowiązek i w tym zakresie zakres legitymacji procesowej w ramach postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego ulega rozwarstwieniu. Podmiot powołujący się na swój interes prawny w ramach postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego wywodzi go z przepisów prawa materialnego, ponieważ tylko te przepisy wyznaczają interes prawny.
Jak zostało zaznaczone, w rozpatrywanej sprawie organem pierwszej instancji jest Prezydent Miasta C., gdyż to ten organ jako starosta, po myśli art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 46, poz. 543 ze zm./ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, prowadzi postępowania w zakresie spraw odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z tego też powodu organ ten jest organem właściwym do uruchomienia i prowadzenia postępowań nadzwyczajnych w tego typu sprawach. Natomiast skargę w sprawie wnosi Gmina C., która powołuje się na swój interes prawny w tym by kwestionować rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Interes ten strona skarżąca wywodzi z tego, że jest właścicielem nieruchomości objętej postępowaniem odszkodowawczym, a potwierdzeniem faktu bycia właścicielem jest jej zdaniem wypis z ewidencji gruntów. Należy zaznaczyć, że skarżąca Gmina w samej skardze nie wspomina o swoim interesie prawnym do wniesienia skargi, okoliczność ta została podniesiona dopiero w trakcie rozprawy sądowej.
Zdaniem Sądu argumenty podnoszone przez stronę skarżącą nie mogą być uwzględnione, ponieważ w skardze Gmina kwestionuje prawidłowość zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w kontekście nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji oraz wadliwej jego oceny. Oznacza to, że skarżąca Gmina nie wskazuje jaki to jej interes prawny został naruszony, lecz polemizuje z ustaleniami organu wyższego stopnia. Przedstawiony powyżej stan sprzeczny jest z istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą zarówno organ pierwszej instancji jak również organ wyższego stopnia obowiązani są do merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym organ odwoławczy nie jest powołany jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale także ma możliwość podejmowania rozstrzygnięcia merytorycznego. W tej sytuacji wniesienie przez Gminę Miasta C., a właściwie przez Prezydenta Miasta C., skargi na decyzję organu wyższego stopnia, narusza treść przywołanej powyżej zasady wynikającej z treści art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego tytuł prawny gminy do nieruchomości objętej postępowaniem. Zgodnie z postanowieniami art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm./ tytuł własności nieruchomości dla Gminy winien wynikać ze stosownej decyzji uwłaszczeniowej wydanej przez wojewodę i odpowiedniego wpisu do ksiąg wieczystych. W przekazanych aktach administracyjnych brak jest takich dokumentów, natomiast powoływanie się przez pełnomocnika Gminy na ewidencję gruntów nie jest właściwe, ponieważ wypis z ewidencji tej nie jest potwierdzeniem tytułu prawnego do nieruchomości. A zatem strona skarżąca nie wykazała interesu prawnego w tym by wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Na marginesie należy zauważyć, iż przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody [...], mocą której uchylił on decyzję Prezydenta Miasta C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Oznacza to, że gdyby nawet przyznać Gminie Miasta C. status strony w ramach wskazanego postępowania administracyjnego, to zaskarżona decyzja jest także prawidłowa, ponieważ w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego gmina nie była w sposób prawidłowy reprezentowana, a tym samym nie brała czynnego udziału w postępowaniu, a okoliczność ta wyczerpuje już znamiona wznowienia postępowania, a w ramach postępowania instancyjnego jest przesłanką uchylenia decyzji administracyjnej.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.
SJ