IV SA 154/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-06-18
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęuchylenie decyzjiwznowienie postępowaniaplan zagospodarowania przestrzennegonadzór budowlanyrozbiórka

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję GINB odmawiającą uchylenia decyzji o odmowie rozbiórki obiektu budowlanego, potwierdzając, że budowa na podstawie uchylonego pozwolenia nie jest samowolą budowlaną.

Skarżący domagał się rozbiórki budynku, argumentując naruszenia planu zagospodarowania przestrzennego, przekroczenie linii zabudowy i zmianę sposobu użytkowania piwnicy. Sądy administracyjne, w tym WSA w Warszawie, wielokrotnie odrzucały te argumenty, uznając, że budowa na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli później uchylonej, nie stanowi samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. WSA podkreślił, że kwestie naruszenia planu czy zmiany sposobu użytkowania wymagają odrębnych postępowań, a nie nakazu rozbiórki.

Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji o odmowie rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący domagał się rozbiórki budynku wzniesionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "P.", powołując się na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (przekroczenie linii zabudowy), nieprawidłową odległość od działki sąsiedniej oraz samowolną zmianę sposobu użytkowania piwnicy. Wcześniejsze postępowania administracyjne oraz wyrok NSA potwierdziły, że inwestor, który uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a następnie została ona uchylona, nie może być traktowany jako osoba popełniająca samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, podkreślając, że zarzuty dotyczące naruszenia planu zagospodarowania przestrzennego czy zmiany sposobu użytkowania nie są podstawą do wydania nakazu rozbiórki w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a wymagają wszczęcia odrębnych postępowań. Sąd uznał również, że operat geodezyjny przedstawiony przez skarżącego nie spełniał wymogów wznowienia postępowania, gdyż powstał po wydaniu decyzji i wyroku w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, budowa zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli została ona później uchylona, nie może być traktowana jak samowola budowlana.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym prace budowlane wykonane na podstawie ostatecznej decyzji, która z jakichkolwiek przyczyn okazała się wadliwa, nie mogą być uznane za samowolę budowlaną. Kluczowe jest posiadanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w momencie rozpoczęcia robót.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane

Przepis dotyczący nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej. Sąd interpretuje, że budowa na podstawie uchylonego pozwolenia nie jest samowolą.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez WSA.

Pomocnicze

u.p.b. art. 51

Ustawa z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane

Przepis dotyczący postępowania w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, który może prowadzić do nakazu przywrócenia pierwotnej funkcji lub rozbiórki, jeśli wykonano prace budowlane.

u.p.b. art. 71 § ust. 3

Ustawa z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane

Przepis dotyczący postępowania w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt.5

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku odkrycia nowych faktów lub dowodów istniejących w dacie wydawania decyzji, nieznanych organowi.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § §1

Przepis wprowadzający przepisy przejściowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli uchylonej, nie jest samowolą budowlaną. Naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego i zmiana sposobu użytkowania nie są podstawą do rozbiórki w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Dowód (operat geodezyjny) sporządzony po wydaniu decyzji nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia planu zagospodarowania przestrzennego (przekroczenie linii zabudowy). Zarzuty dotyczące nieprawidłowej odległości od działki sąsiedniej. Zarzuty dotyczące samowolnej zmiany sposobu użytkowania piwnicy. Przedstawienie operatu geodezyjnego jako nowego dowodu w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

inwestor, który zrealizował budowę na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę następnie uchyloną nie może być traktowany jak osoba popełniająca samowolę budowlaną. Prace budowlane wykonane na podstawie ostatecznej decyzji, która z jakichkolwiek przyczyn później okazała się wadliwa, nie mogą być uznane za samowolę budowlaną. inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący

Bożena Walentynowicz

członek

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca rozróżnienia między samowolą budowlaną a budową na podstawie uchylonego pozwolenia na budowę oraz postępowania w przypadku naruszeń planu zagospodarowania przestrzennego lub zmiany sposobu użytkowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy na podstawie uchylonego pozwolenia, a nie budowy bez pozwolenia. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań budowlanych i rozróżnienie między różnymi rodzajami naruszeń prawa budowlanego, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie samowoli budowlanej.

Budowa na podstawie uchylonego pozwolenia – czy to zawsze samowola budowlana?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA 154/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Bożena Walentynowicz
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Sygn. powiązane
OSK 1341/04 - Wyrok NSA z 2005-04-01
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki, Sędziowie S NSA Bożena Walentynowicz, As. WSA Grzegorz Czerwiński /spr./, Protokolant: Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2004 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2002 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji odmawiającej rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 06 października 1999 roku K. K. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o wydanie decyzji nakazującej w trybie art.48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) rozbiórkę budynku mieszkalno położonego na działkach o nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] i [...] w P.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę wyżej wymienionego budynku.
W uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. stwierdził, że inwestor, który prowadził roboty budowlane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie uchylona nie może być traktowany jak osoba, która prowadziła roboty budowlane bez pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia [...] lutego 2000 roku, Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania S. K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] stycznia 2000 roku podzielając zawarte w niej argumenty.
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2001 roku, sygn. akt II SA/Lu 360/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił skargę S. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2000 roku.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził pogląd, że inwestor, który prowadził roboty budowlane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie uchylona nie może być traktowany jak osoba, która prowadziła roboty budowlane bez pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 12 października 2001 roku skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego S. K. złożył wniosek o wznowienie na podstawie art.145§1 pkt.5 kpa postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2000 roku utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2000 roku, Nr [...].
W uzasadnieniu wniosku S. K. stwierdził, że w dacie wydawania powyższych decyzji nie znane były fakty rażącego naruszenia prawa przez inwestora tj. Spółdzielnię Mieszkaniowej "P." w P. w zakresie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z tym planem w obszarze gdzie zlokalizowana została budowa wyznaczono dziewięciometrowe nieprzekraczalne linie zabudowy wzdłuż ulic [...] i [...]. Tymczasem budynek został przez inwestora zrealizowany w ten sposób, że wykracza poza linie zabudowy na odległość od 3 do 5 m. Nie zachowano również odległości od działki sąsiadującej z inwestycją należącej do R. K. przybliżając budynek na odległość mniejszą niż 3 m od granicy tej działki. Nadto zdaniem S. K. inwestor samowolnie zmienił sposób użytkowania obiektu poprzez przeznaczenie na cele mieszkalne kondygnacji piwnicznej.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2000 roku, Nr [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art.151§1 pkt.1kpa odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lutego 2002 roku.
W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wskazane przez S. K. dowody pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż budynek zrealizowany został na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego. Nie mogą więc mieć znaczenia argumenty dotyczące przekroczenia linii zabudowy. Sprawa odległości budynku od granicy działki była znana organom administracji w dniu wydania decyzji i nie jest nową okolicznością. Z kolei zarzut zmiany sposobu użytkowania kondygnacji piwnicznej nie może być przedmiotem tego konkretnego postępowania.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. K. podnosząc, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął zaskarżona decyzję nie dokonując rzetelnej oceny faktów. Zdaniem skarżącego organ powołał się tylko na niektóre ustalenia zawarte w Uchwale Rady Miasta P. Nr [...], jak również dopuścił wariantową zabudowę w sytuacji unieważnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadto nie została uwzględniona zmiana sposobu użytkowania kondygnacji piwnicznej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 roku.
W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie zaistniały żadne nowe przesłanki uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2000 roku, Nr [...].
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył S. K. podnosząc zarzut, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie odniósł się do podstawowego dowodu w sprawie jakim jest operat z inwentaryzacji geodezyjnej budowy przy ul. [...] i nie wiadomo czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznaje ten operat za dowód w sprawie. Nie jest również znana ocena Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odnośnie naruszenia przez inwestora ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącego naruszone zostały przy rozpoznawaniu jego odwołania art.75§1 kpa, art.76§1kpa, art.77§1 kpa i art.80 kpa.
W odpowiedzi na skrgę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego inwestor, który zrealizował budowę na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę następnie uchyloną nie może być traktowany jak osoba popełniająca samowolę budowlaną.
W wyroku z dnia 31 października 2000 roku, sygn. akt IV SA 1814/98 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że Prace budowlane wykonane na podstawie ostatecznej decyzji, która z jakichkolwiek przyczyn później okazała się wadliwa, nie mogą być uznane za samowolę budowlaną".
Również w wyroku z dnia 07 czerwca 2001 roku, sygn. akt IV SA 952/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę".
Inwestor Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." w P. zrealizowała inwestycję w oparciu o dwie ostateczne decyzje o pozwoleniu na budowę. Nie został również złożony sprzeciw od zgłoszenia użytkowania zrealizowanego obiektu. Nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." w P. zrealizowała inwestycję w warunkach samowoli budowlanej mimo, że zrealizowana została ona na podstawie uchylonych pozwoleń na budowę i będącego integralną częścią tych pozwoleń projektu na budowę. Nawet jeśli projekt budowlany skonstruowany został w sposób naruszający przepisy prawne to inwestycja zrealizowana na jego podstawie nie może być przedmiotem decyzji nakazującej rozbiórkę.
Podzielić należy pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażony w zaskarżonej decyzji, że przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogą być podstawą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zrealizowanej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "P." w P. inwestycji.
Okoliczność, iż inwestycja zrealizowana została w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy działki innego z uczestników procesu budowlanego, nie jest nową okolicznością, gdyż była znana już wcześniej organom nadzoru budowlanego, czemu organy te dały wyraz w treści uzasadnieniu wydanych decyzji. Nadto stwierdzić należy, że przybliżenie inwestycji do granicy działki niebędącej własnością skarżącego nie narusza jego uzasadnionych interesów.
Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż inwestor samowolnie zmienił sposób użytkowania obiektu poprzez przeznaczenie na cele mieszkalne kondygnacji piwnicznej również nie może być podstawą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Ocena czy inwestor samowolnie zmienił sposób użytkowania części pomieszczeń znajdujących się w zrealizowanej inwestycji wymaga wszczęcia odrębnego postępowania. Okoliczność, iż inwestor zmienia sposób użytkowania pomieszczeń nie może być powodem wydania nakazu rozbiórki budynku w trybie art.48 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz. 414 ze zm.). Nakaz rozbiórki w tym trybie nie jest konsekwencją samowolnej zmiany przeznaczenia budynku lub jego części. W takim przypadku wszczynane jest postępowanie w oparciu o przepis art.51 w zw. z art.71 ust.3 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). celem takiego postępowania jest doprowadzenie do przywrócenia pierwotnej funkcji budynku lub jego części. W oparciu o ten przepis organ administracji publicznej również może nakazać dokonanie rozbiórki, jeżeli w celu zmiany przeznaczenia budynku wykonane zostały jakieś prace budowlane, ale wymaga to jak już wcześniej wskazano wszczęcia odrębnego postępowania.
Podzielić należy również pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że nie może być podstawą wznowienia przedstawienie przez skarżącego dowodu, jakim jest operat z inwentaryzacji geodezyjnej budowy przy ul. [...] w P. Informacje wynikające z tego dokumentu mogą być podstawą do zakwestionowania zgodności z prawem projektu budowlanego. Okoliczność ta mogła mieć znaczenie dla oceny zgodności z prawem pozwolenia na budowę, którego integralną częścią jest projekt. Nie może natomiast mieć ona znaczenia dla wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej.
Nadto przedstawiony przez skarżącego dowód w postaci operatu inwentaryzacji geodezyjnej nie spełnia wymogów określonych w art.145§1 pkt.5 kpa. Nie może on być uznany za nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 1999 roku przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. jak również w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2000 roku przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nieznany tym organom. Dowód ten powstał po zapadnięciu tych decyzji. Jak wynika z faktury wystawionej za jego wykonanie tego operatu jego sporządzenie skarżący zlecił w dniu 31 sierpnia 2001 roku. Powstał on więc również po wydaniu w dniu 19 czerwca 2001 roku wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI