IV Pupr 703/13

Sygn. akt IV P -upr 703/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Rafał Jerka Protokolant: st. sekr. sądowy Danuta Zakrzewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa H. S. przeciwko Izbie Celnej w O. o dopłatę do wypoczynku I. zasądza od pozwanej Izby Celnej w O. na rzecz powoda kwotę 1.995,28 (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć 28/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 maja 2013 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałym zakresie oddala powództwo; III. nie obciąża pozwanej Izby Celnej kosztami sądowymi. IV Pupr 703/13 UZASADNIENIE Powód H. S. w pozwie wniesionym w dniu 10 lipca 2013 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej Izby Celnej w O. kwoty 1995,28 zł z tytułu brutto z tytułu dopłaty do wypoczynku za rok 2010 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 kwietnia 2010 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt. P 44/10 orzekł iż §10 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2000 r w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich rodzin w zakresie jakim odnosi się do dopłaty do wypoczynku jest niezgodny z art. 2 Konstytucji . Konsekwencją powyższego orzeczenia jest to, iż powodowi przysługuje świadczenie w wyższej wysokości, które dochodzi niniejszy pozwem. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu powołując się na treść art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zgodnie z którym „ roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne „ wskazał, iż roszczenie uległo przedawnieniu ( skoro w dniu 29 kwietnia 2010 r. powód otrzymał dopłatę do wypoczynku to uległo ono przedawnieniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. ) Sąd ustalił i zważył, co następuje: Roszczenie powoda w ocenie Sądu co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż strony nie pozostawały w sporze co do zasadności roszczenia powoda i jego wysokości. Jedyną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było ustalenie czy zarzut przedawnienia podnoszony przez stronę pozwaną jest słuszny. Celem rozważania powyższej kwestii należy przypomnieć, iż na dzień złożenia przez powoda wniosku o dopłatę do wypoczynku tj. na dzień 6 stycznia 2010 r. kwestie wspomnianego świadczenia regulowało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 maja 2000 r. sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych, które mogą być przyznane funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin, które przewidywało iż świadczenie to na rok 2010 będzie wynosiło kwotę 736,82 zł. Z kolei z dniem 20 marca 2010 r. weszło Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2000 r w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich. Obniżało ono wysokość świadczenia do kwoty 238,00 zł. Wedle §10 tego rozporządzenia do „ wniosków w sprawie o przyznanie świadczeń socjalnych przysługujących w 2010 r. złożonych i nie rozpatrzonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia „ Wniosek o wypłatę tego świadczenia został rozpoznany w dniu 29 marca 2010 r. a zatem po wejściu w życie nowego rozporządzenia i w konsekwencji w oparciu o cytowany §10 nowego rozporządzenia zostało wypłacone uprawnionemu świadczenie w niższej wysokości Z kolei zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r. P 44/10 „ § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 33, poz. 177 oraz z 2012 r. poz. 197) w zakresie, w jakim odnosi się do dopłaty do wypoczynku, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „ Jak podkreślił wyraźnie w uzasadnieniu do wyroku Trybunał Konstytucyjny elementami konstytutywnymi powstania prawa do dopłaty do wypoczynku jest: a) pełnienie służby w dany roku kalendarzowym ( nabycie prawa do wypoczynku w dany roku kalendarzowym co następuje w dniu 1 stycznia danego roku ) b) złożenie pisemnego wniosku o wypłatę dopłaty W konsekwencji wysokość dopłaty do wypoczynku winna zostać rozliczona w wysokości obliczonej zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień składania wniosku - dzień 6 stycznia 2010 r. W tej sytuacji skoro TK uznał za niekonstytucyjny przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 33, poz. 177 oraz z 2012 r. poz. 197) w zakresie, w jakim odnosi się do dopłaty do wypoczynku wysokość tego świadczenia wynosi kwotę 736,92 zł ( różnica do dopłaty wynosi 498,82 zł x ilość uprawnionych osób ) Przedstawienie wskazanej sytuacji prawnej jest niezbędne do oceny podnoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Nie ulega wątpliwości, iż przedawnienie roszczeń ogólnie uregulowane w art. 120 § 1 k.c. rozpoczyna bieg od dnia wymagalności. Ustawa nie definiuje tego pojęcia, a w doktrynie przyjmuje się zgodnie, że należy przez wymagalność rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności . Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek następuje od chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona. Wówczas też następuje początek biegu przedawnienia i dopuszczalności potrącenia ( art. 498 § 1 k.c. ). Roszczenia mogą uzyskać przymiot wymagalności - w dniu oznaczonym przez ustawę lub przez czynność prawną, albo w dniu wynikającym z właściwości zobowiązania, w tym również niezwłocznie po jego powstaniu. Początek wymagalności nie da się ująć w jedną regułę obowiązującą dla wszystkich stosunków prawnych, zależy on bowiem od charakteru zobowiązań i ich właściwości. ( por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1991 r. III CRN 500/90 OSNC 1992/7-8/137 ) Oczywistym jest zatem, iż bieg terminu przedawnienia nie może rozpocząć się przed powstaniem roszczenia, gdy roszczenie jeszcze nie istnieje . W niniejszej sprawie roszczenie o zapłatę kwoty dochodzonej pozwem powstało dopiero w następstwie ukształtowania stanu prawnego przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r. P 44/10. Przed jego wydaniem wierzyciel nie miał potencjalnej i obiektywnej możliwości żądania zaspokojenia przysługującej mu w niniejszej sprawie wierzytelności, gdyż w oparciu o wówczas obowiązujące przepisy ( art. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 33, poz. 177 oraz z 2012 r. poz. 197) roszczenie o zapłatę dopłaty do wypoczynku w wyższej wysokości nie istniało. W konsekwencji bieg terminu roszczenia o wypłatę kwoty dochodzonej pozwem nastąpił dopiero po wydaniu przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego a zatem w chwili wniesienie powództwa nie było ono przedawnione. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż zgodnie z art. 165 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r. „ kierownik urzędu może nie uwzględnić terminu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami .”. Nie ulega wątpliwości, iż regulacja ta stanowi odpowiednik art. 8 kp i jako norma prawna zawarta w tej ustawie podlega ocenie przez Sąd w aspekcie czy w konkretnej sprawie zaszły „ szczególne okoliczności „ które usprawiedliwiają dochodzenie przez funkcjonariusza celnego świadczenia po terminie przedawnienia. Gdyby zatem nawet podzielić twierdzenia pozwanego ( do czego nie ma podstaw ) iż dochodzone roszczenie jest już przedawnione to w ocenie Sądu trudno sobie wyobrazić bardziej „ wyjątkową okoliczności „ niż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z obrotu niekonstytucyjną normę prawną, która dla uprawnionego z chwilą wydania orzeczenia kształtującego nowy stan prawny „ otwiera drogę „ do dochodzenia roszczeń objętych niniejszym postępowaniem. Odnośne kwestii ustawowych odsetek to w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie roszczenie powoda w tej części. Zgodnie bowiem z art. 481 kc w zw. z art. 455 kc odsetki ustawowe biegną od chwili opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia. Z kolei ustalenie momentu opóźnienia należy wiązać z wymagalnością świadczenia. Skoro jak zostało wcześniej wyjaśnione roszczenie główne dochodzone w niniejszym postępowaniu nie było w ogóle wymagalne przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r. a zatem pozwany nie mógł pozostawać w opóźnieniu z jego spełnieniem przed tym okresem. W konsekwencji termin wymagalności w niniejszej sprawie biegł od chwili wezwania pozwanego do spełnienia świadczenia, co nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2013 r. ( k. 23 ) co przy uwzględnieniu terminu do jego spełnienia ( standardowo przyjmuje iż świadczenie winno być spełnione w terminie 6 – 7 dni ) należało przyjąć iż odsetki za opóźnienie biegły od dnia 7 maja 2013 r. Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o powołane przepisy orzekł jak w sentencji wyroku.