IV Pa 35/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo wobec jednej ze spółek i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w kontekście odpowiedzialności solidarnej na podstawie przepisów o sprzedaży przedsiębiorstwa.
Powód dochodził odszkodowania za wypowiedzenie umowy o pracę, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalentu za odzież roboczą od dwóch spółek. Sąd Rejonowy zasądził większość roszczeń od jednej spółki, oddalając powództwo wobec drugiej spółki, opierając się na przepisach o przejściu zakładu pracy. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, uchylił wyrok w części dotyczącej drugiej spółki, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie zbadał odpowiedzialności solidarnej na podstawie przepisów o sprzedaży przedsiębiorstwa (art. 55(4) k.c. w zw. z art. 300 k.p.), co wymaga ponownego rozpoznania.
Powód W. J. (1) domagał się od dwóch spółek odszkodowania za wypowiedzenie umowy o pracę, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalentu za używanie własnej odzieży. Sąd Rejonowy w Biskupcu zasądził od pierwszej spółki kwoty tytułem odszkodowania, wynagrodzenia za nadgodziny i ekwiwalentu, oddalając powództwo wobec drugiej spółki, opierając się na art. 23(1) § 1 k.p., zgodnie z którym nie ma odpowiedzialności solidarnej, gdy umowa o pracę została rozwiązana przed przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę. Powód złożył apelację, zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie odpowiedzialności solidarnej drugiej spółki na podstawie art. 55(4) k.c. w zw. z art. 300 k.p. (sprzedaż przedsiębiorstwa). Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał apelację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok w punkcie IV co do oddalenia powództwa wobec drugiej spółki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Giżycku. Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż art. 23(1) k.p. wyłącza inne podstawy odpowiedzialności, takie jak sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie art. 55(1) k.c. i art. 55(4) k.c. Sąd Rejonowy miał obowiązek zbadać, czy odpowiedzialność drugiej spółki nie jest uzasadniona w świetle tych przepisów, co wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym przesłuchania wskazanych świadków i stron.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa może wynikać z art. 55(4) k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet jeśli art. 23(1) k.p. nie ma zastosowania z powodu wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepisy art. 23(1) k.p. i art. 55(1) k.c. nie krzyżują się i nie wykluczają wzajemnie. Artykuł 23(1) k.p. reguluje przede wszystkim przejście praw i obowiązków z nawiązanego stosunku pracy, podczas gdy art. 55(1) k.c. dotyczy odpowiedzialności za zobowiązania w przypadku sprzedaży całego przedsiębiorstwa. Sąd pierwszej instancji miał obowiązek zbadać podstawę odpowiedzialności z art. 55(4) k.c., co wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
powód (w zakresie apelacji)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. J. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. | spółka | pozwany |
| (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 55(1)
Kodeks cywilny
Definiuje pojęcie przedsiębiorstwa w rozumieniu cywilnoprawnym, które może być przedmiotem sprzedaży.
k.c. art. 55(4)
Kodeks cywilny
Określa odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa za zobowiązania zbywcy związane z prowadzeniem nabytego przedsiębiorstwa.
Pomocnicze
k.p. art. 23(1) § § 1
Kodeks pracy
Przepis dotyczy przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i stosuje się go, gdy w momencie przejścia trwa stosunek pracy. Nie stosuje się go, gdy umowa o pracę została rozwiązana przed dniem przejścia.
k.p. art. 23(1) § § 2
Kodeks pracy
Za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Odpowiedzialność ta dotyczy tylko przypadków, gdy nowy pracodawca staje się pracodawcą dla pracownika „przechodzącego”.
k.p. art. 30 § § 4
Kodeks pracy
Określa warunki formalne wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw art. 14 § ust. 4
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw art. 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie odpowiedzialności solidarnej na podstawie art. 55(4) k.c. w zw. z art. 300 k.p. Przepisy Kodeksu cywilnego o sprzedaży przedsiębiorstwa mogą stanowić podstawę odpowiedzialności solidarnej, niezależnie od przepisów Kodeksu pracy o przejściu zakładu pracy.
Godne uwagi sformułowania
nierozpoznanie istoty sprawy nie krzyżują się a zatem nie sposób twierdzić iż ta pierwsza niejako „ wypiera „tę drugą Sąd Rejonowy miał obowiązek zbadać czy odpowiedzialność pozwanego nie jest uzasadniona w świetle regulacji z w art. 55(1) k.c. w zw. z art. 300 kp .
Skład orzekający
Rafał Jerka
przewodniczący
Tomasz Madej
członek
Beata Urbańska-Woike
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności solidarnej nabywcy przedsiębiorstwa za zobowiązania pracownicze na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, nawet w sytuacji rozwiązania stosunku pracy przed sprzedażą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży przedsiębiorstwa i powiązanych z nią zobowiązań pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności pracodawców za zobowiązania pracownicze w kontekście zmian własnościowych, co jest kluczowe dla wielu firm i pracowników.
“Czy sprzedaż firmy zwalnia z odpowiedzialności za długi pracownicze? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 44 589,03 PLN
odszkodowanie: 10 479,48 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 29 705,55 PLN
ekwiwalent za używanie odzieży i obuwia roboczego: 1346 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV Pa 35/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Rafał Jerka SSO Tomasz Madej SSO Beata Urbańska-Woike Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. w Olsztynie sprawy z powództwa W. J. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. , (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. o odszkodowanie za wypowiedzenie umowy o pracę, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe za okres 01.09.2013 r. do 30.06.2016 r., o zasądzenie ekwiwalentu za używanie własnej odzieży na skutek apelacji powoda W. J. (1) od wyroku Sądu Rejonowego w Biskupcu IV Wydziału Pracy z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt IV P 95/16 uchyla zaskarżony wyrok w punkcie IV, co do oddalenia powództwa w stosunku do (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Giżycku IV Wydziałowi Pracy, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. SSO Beata Urbańska-Woike SSO Rafał Jerka SSO Tomasz Madej Sygn. IV Pa 35/19 UZASADNIENIE W. J. (1) po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwoty - 10.479,48 zł brutto tytułem odszkodowania za wypowiedzenie umowy na czas określony z naruszeniem przepisów - 29.705,55 zł tytułem wynagrodzenia za czas pracy w godzinach nadliczbowych za okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2016 r. - 4.404 zł ekwiwalentu używania odzieży własnej i obuwia roboczego za okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2016 r. Uzasadniając swe żądanie powód wskazał, że strona pozwana pismem z dnia 22 czerwca 2016 r, wypowiedziała zawartą umowę z zachowaniem 2 tygodniowego terminu wypowiedzenia, podczas gdy termin ten powinien wynosić 3 miesiące. Podniósł także okoliczność, że nie było mu wypłacane wynagrodzenie za godziny przepracowane ponad normę 8 godzin dziennie, podczas gdy pracował on po 10 godzin, zaś w co drugą sobotę także często po 10 godzin. W odpowiedzi na pozew pełnomocnik strony pozwanej wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując, że okres wypowiedzenia został wyliczony w sposób prawidłowy na podstawie art. 14 ust. 4 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, uznał powództwo z tytułu ekwiwalentu za używanie i odzieży i obuwia oraz prania odzieży do kwoty 1346 zł wnosząc o jego oddalenie w pozostałej części oraz wniósł o oddalenie powództwa w całości w zakresie nadgodzin. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (pismo, k. 494, post. k. 541). Wymieniona wniosła o oddalenie powództwa w całości powołując się na zarzut braku legitymacji biernej Wyrokiem Sąd Rejonowego w Biskupcu z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie IV P 95/16 zasądzono od pozwanego zasądzno od pozwanego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (obecnie w B. ) na rzecz powoda W. J. (1) - kwotę 10.479,48 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę; - kwotę 29.705,55 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych za okres od 1 września 2013 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. wraz z ustawowymi odsetkami od kwot i za okresy wskazane w wyroku - kwotę 1346 zł tytułem zwrotu kosztów używania własnej odzieży i obuwia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 30 września 2016 r. do dnia zapłaty - w pozostałym zakresie powództwo oddalił ( w tym co do pozwanej (...) spółka z z.o.o w B. ) Rozstrzygnięcie zostało poprzedzone następującymi ustaleniami Powód został zatrudniony w spółce (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. od dnia 1 marca 2010 r. ostatecznie w oparciu o mowa o pracę na czas określony na czas określony do dnia 28 lutego 2022 r. Praca w pozwanej spółce trwała od poniedziałku do piątku, zaś powód dodatkowo pracował w co drugą sobotę. Czas pracy każdorazowo wynosił 8 godzin, przy czym początkowo w spółce były dwie zmiany, tj. od godziny 6 do 14 oraz od 14 do 22. W. J. (1) jako kontroler jakości zobowiązany był do pozostania w spółce aż do zakończenia pracy przez wszystkich pracowników. Powód poza pracą 8 godzinną pracował także w nadgodzinach, które zapisywał w prowadzonej przez siebie ewidencji. Za przepracowane nadgodziny pracownikowi nie przysługiwał dzień wolny, który mógł sobie odebrać w okresie rozliczeniowym. Łącznie W. J. (1) w okresie od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2016 r. wypracował 514 godzin nadliczbowych Podczas pracy W. J. (1) korzystał z własnej odzieży, nie była mu wydawana ani odzież ani obuwie robocze, strona pozwana nie zwracała powodowi kosztów z tym związanych. W dalszej części Sąd Rejonowy wskazał, iż w dniu 9 lipca 2015 r. w wyniku przejścia zakłady pracy w trybie art 23 1 kp nowym pracodawcą powoda stała się (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. . W dniu 22 czerwca 2016 r. spółka ta wręczyła wymienionemu oświadczenie o rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem przez pracodawcę Sąd Rejonowy ustalił ponadto , iż w dniu 1 kwietnia 2018 r. nastąpiło przejęcie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (nastąpiła zmiana adresu spółki) przez (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. Mając na uwadze ustalony wyżej stan faktyczny Sąd Rejonowy w Biskupcu stwierdził, iż powództwo w przeważającej części w stosunku do pozwanej (...) z.o.o. było zasadne. Odnosząc się do roszczenia powoda dotyczącego ekwiwalentu za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego Sąd wskazał, iż uwzględnił roszczenie jedynie co do uznanej części powództwa kwoty 1346 zł, wskazując iż powód nie wykazał w toku postępowania iż poniósł koszty powyżej tej kwoty. W zakresie roszczenia o godziny nadliczbowe Sąd a quo wskazał, iż w jego ocenie przeprowadzone dowody w postaci dokumentacji w zakresie ewidencji czasu pracy przedstawionej przez stronę pozwaną oraz składane przez pełnomocnika oświadczenia wykazały w sposób wystarczający, iż powód wykonywał pracę ponad dobową normę czasu pracy. Podkreślił przy tym, iż strona pozwana – mimo ciążącego na niej w tym zakresie obowiązku dowodowego - nie wskazywała, iż godziny nadliczbowe jakie wypracowywał powód były sukcesywnie zamieniane na dni wolne od pracy. W tej sytuacji Sąd opierają się na wyliczeniach biegłej księgowej zasądził na rzecz powoda od pozwanej (...) z.o.o. było kwotę 29.705,55 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych wraz z odsetkami jak w pkt. II wyroku. Zasądzając odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę w kwocie 10.479,48 zł jak w pkt I wyroku Sąd Rejonowy wskazał, iż jego przesłanką jest ustalenie iż wbrew literalnemu brzmieniu umowy strony wiązała umowa na czas nieokreślony ( a nie na czas określony ) Sąd orzekający odwołał się do poglądu zaprezentowanym w wyroku Sadu Najwyższego z dnia 25 października 2007 r II PK 49/07 w którym zawareto tezę, ż niedopuszczalne jest zawarcie wieloletniej umowy o pracę na czas określony z klauzulą wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem, chyba że co innego wynika z przepisów prawa pracy albo z charakteru umowy dotyczącej wykonywania zadań oznaczonych w czasie albo, gdy z innych przyczyn nie narusza to usprawiedliwionego i zgodnego interesu obu stron stosunku pracy. Jeżeli zawarcie umowy o pracę na czas określony było niedopuszczalne, stosunek pracy podlega przepisom prawa pracy o umowie na czas nieokreślony. Pozwany zawarł z powodem umowę na okres ponad 10 letni nie wskazując przy tym obiektywnych powodów jej zawarcia akurat do tak odległego terminu zatem w ocenie Sądu należało uznać, iż łączyła strony umowa na czas nieokreślony. W tej sytuacji pozwane spółka nie dochowała warunków formalnych wypowiedzenia umowy o pracę wskazanych wart.30 §4 kp co uzasadniało orzeczenie o odszkodowaniu. Oddalając powództwo wobec pozwanego (...) spółka z.o.o. z siedzibą w B. Sąd odwołał się do regulacji z art. 23 ( 1 ) § 1 kp zgodnie z którą w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, z zastrzeżeniem przepisów § 5 , zaś z § 2 tego samego przepisu wynika, że za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Powołując się na ugruntowanym stanowisko orzecznictwa i doktryny wskazał, iż przepis art. 23 1 § 1 kp nie stosuje się do osób, z którymi umowy o pracę zostały rozwiązane przed dniem przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę (wyr. SN z 1.10.1997 r., I PKN 296/97 , OSNAPiUS 1998, Nr 14, poz. 422; wyr. SN z 21.10.1999 r., I PKN 330/99 , 2001, Nr 5, poz. 160, wyr. SN z 4.9.2013 r., II PK 363/12, MoPr 2014, Nr 3, s. 147). Dodatkowo przywołał tezę orzeczenia Sądu Najwyższe z dnia 20 stycznia 2014 r. II PK 118/13 zgodnie z którym przepis art. 23 1 § 2 kp stanowi konsekwencję przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę. Może kreować i kreuje odpowiedzialność solidarną dotychczasowego i nowego pracodawcy jedynie w tych przypadkach, w których nowy pracodawca staje się pracodawcą dla pracownika „przechodzącego”. Nie istnieje natomiast solidarność odpowiedzialności w odniesieniu do tych zobowiązań, które nie wiążą się z przechodzącymi pracownikami. W dalszej części Sąd Rejonowy wywiódł iż skoro w sposób nie budzący wątpliwości ustalono , iż umowa pomiędzy W. J. (1) a (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została rozwiązana przed przejęciem (...) przez (...) , nie mógł on być pracownikiem tej drugiej spółki, a tym samym nie ma możliwości odpowiedzialności solidarnej tych dwóch podmiotów. Z tych właśnie względów Sąd oddalił powództwo co do (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. . Apelację od powyższego wyroku złożył powód. Zaskarżył wyrok jedynie w części, tj w zakresie pkt IV w części oddalającej powództwo wobec pozwanej (...) sp. z o.o. zis w B. . Zarzucił wyrokowi w zaskarżonej części: l. nierozpoznanie istoty sprawy wskutek zaniechanie przez Sąd rozważenia podanych przez powoda pod osąd żądania i twierdzeń w zakresie ponoszenia przez pozwaną (...) sp. z o.o, z/s w B. odpowiedzialności solidarnej z pozwaną (...) sp. z o.o. w B. za zobowiązania związane z prowadzeniem nabytego przedsiębiorstwa stosownie do przepisu art. 55(4) k.c. w zw. z art. 300 k.p. i pominięcia mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie meritum sporu dowodów zawnioskowane przez powoda dla ustalenia faktów istnienia tej odpowiedzialności, ewentualnie, gdyby Sąd nie uznał zasadności zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, wyrokowi w zaskarżonej części zarzucił: 2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: l . art. 217 § 3 k.p.c. przez bezzasadne oddalenie na rozprawie 20.09.2018 r. wniosków dowodowych z pisma powoda z 13.08.2018 r., tj z: a. zeznań świadków Z. M. , J. D. , R. C. , W. S. , b. przesłuchanie stron z ograniczeniem do pozwanych spółek (ich prezesów zarządu - L. S. i Z. S. ), mimo że okoliczność na jaki dowody te zostały zgłoszone (że pozwana (...) Sp. z o.o. z/s w B. ponosi odpowiedzialność solidarną z pozwaną (...) sp. z o.o. z/s w B. za zobowiązania związane z prowadzeniem nabytego przedsiębiorstwa stosownie do przepisu art. 55(4) k.c. ) nie została wyjaśniona, a wnioskowani świadkowie i strony wyjaśniliby, że między pozwaną (...) sp. z o.o. z/s w B. a (...) Sp. z o.o. z/s w B. doszło do zbycia istotnych elementów przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. , które determinują funkcje spełniane przez to przedsiębiorstwo (bez których przedsiębiorstwo to nie może funkcjonować) w rozumieniu przepisu art. 55(1) i 55(2 )k.c. w zw. 55(4) k.c. W oparciu o powyższe wniósł o: l. uchylenie wyroku w zaskarżonej części na zasadzie art. 386§ 4 k.p.c. (zarzut nierozpoznania istoty sprawy) i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Biskupcu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia kosztów postępowania apelacyjnego ewentualnie, gdyby Sąd nie uznał zasadności zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, wnoszę o: 2. rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. przez Sąd II instancji postanowień Sądu I instancji wydanych na rozprawie 20.09.2018 r. oddalających wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron z ograniczeniem do pozwanych zgłoszonych w piśmie procesowym pełnomocnika powoda z 13 sierpnia 2018 roku, na okoliczność, że pozwana (...) Sp. z o.o. zis w B. ponosi odpowiedzialność solidarną z pozwaną (...) sp. z o.o. zis w B. za zobowiązania związane z prowadzeniem nabytego przedsiębiorstwa stosownie do przepisu art. 55(4 ) k.c. oraz o przeprowadzenie tych dowodów przez sąd II instancji na podstawie art. 382 k.p.c. i zmianę wyroku — po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego — przez zasądzenie od pozwanej (...) Sp. z o.o. zis w B. kwot "wymienionych w pkt I, II i III wyroku solidarnie z pozwaną (...) sp. z o.o. z/s w B. oraz zasądzenie od pozwanej (...) Sp. z o.o. z/s w B. na rzecz powoda kosztów postępowania za II instancję według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów apelacyjnych wskazano , iż zdaniem skarżącego odpowiedzialność solidarna pozwanej (...) Sp. z o.o. z pozwaną (...) sp. z o.o. z/s w B. powstała również w związku z nabyciem przez tę pierwszą spółkę przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. na zasadzie art.55(4) k.c. stosowanym odpowiednio przez art. 300 k.p. Dalej apelujący wywodził, iż (...) sp. z o.o. przed dniem 1 kwietnia 2018 r. przekazała spółce (...) Sp. z o.o. wszystkich swoich pracowników, technologie, prawa wynikające z umów handlowych, dzierżawione pomieszczenia, maszyny oraz inne aktywa, a więc te składniki, które stanowiły przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55(1) k.c. poza firmą i pasywami Takie działanie w ocenie powoda miało ukryć rzeczywiste zbycie przedsiębiorstwa celem uniknięcia odpowiedzialności solidarnej przez nabywcę pozwaną (...) Sp. z o.o. W dalszej części wskazał, iż wszystkie udziały w (...) sp. z o.o. posiada jednoosobowy właściciel spółki (...) Sp. z o.o. , tj. Z. S. . Podniósł, iż istotą przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. z/s byli pracownicy oraz zlecenia wykonywane na rzecz podmiotów zewnętrznych w dzierżawionych halach i na dzierżawionych maszynach. C. ta „esencja” przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. została nabyta przez (...) Sp. z o.o. i z tego powodu pozwana (...) s z.o.o zdaniem apelującego na podstawie art. 55(4) k.c. ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem nabytego przedsiębiorstwa w tym za roszczenia powoda dochodzone w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na apelację pozwana (...) s z.o.o wniosła o jej oddalenie wskazując na bezzasadność podnoszonych przez skarżącą zarzutów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wyrok Sądu Rejonowego podlegał uchyleniu w zaskarżonej części zgodnie z wnioskami apelującego w myśl reguły zawartej w art. 386 § 4 kpc . Zgodnie ze wskazaną normą prawną Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Jak przyjmuje się w orzecznictwie nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej , co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej ; w takiej sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia ze względu na respektowanie uprawnień stron wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68, z dnia 23 września 2016 r., II CZ 73/16, z dnia 24 stycznia 2017 r., V CZ 92/16, z dnia 22 lutego 2017 r., IV CZ 112/16, IV CZ 113/16 i IV CZ 114/16, oraz z dnia 14 czerwca 2017 r., IV CZ 18/17 i IV CZ 25/17). Przypomnieć należy, iż Sąd Rejonowy oddalił powództwo w stosunku do (...) sp. z.o.o. wskazując, iż w dacie przejęcie przez tą spółkę ( 1.04.2018 r. ) poprzedniego pracodawcy powoda spółkę (...) sp. z.o.o. w trybie art. 23(1 ) kp . wymieniony nie był już jej pracownikiem (jego umowa rozwiązała się w dniu 30.06.2016 r. ) Istota sporu w zaskarżonej części nie sprowadzał się jednak do tego ( co błędnie przyjął Sąd Rejonowy ) czy art. 23(1) kp uzasadnia odpowiedzialność pozwanej (...) sp. z.o.o. wobec powoda ( strony były zgodne co do tego że ta regulacja nie uzasadnia odpowiedzialności spółki (...) za zobowiązania spółki (...) ) ale czy jej źródła można upatrywać w szczególnej podstawie jaką jest regulacja zawarta w art. 55(1) k.c. w zw. z art. 300 kp ( sprzedaż przedsiębiorstwa ). Sąd Rejonowy oddalając wszystkie wnioski dowodowego pełn. powoda ( k. 609 – 609v ) które miały wykazać tezę o sprzedaży przedsiębiorstwa przez spółkę (...) spółce (...) sp. z.o.o. ( z którą wiążę się ustawowo solidarna odpowiedzialność obu podmiotów w myśl art. 55(4) kc. ) zdaje się przyjmować pogląd, iż w zakresie wierzytelności pracowniczych działa wyłączenie reguła z art. 23(1) kp , która wyłącza inne ( nie wskazane w kodeksie pracy ) podstawy odpowiedzialności za długi przedsiębiorstwa w tym tą z art. 55(1) kc. – 55(4) kc W tym kontekście należy wskazać, iż relacja odpowiedzialności następców prawnych pracodawców uregulowana w art. 23(1) kp w stosunku do innych pozakodeksowych źródeł odpowiedzialności była już przedmiotem wypowiedzi najwyższej instancji sądowej. W wyroku z dnia 17 lutego 1999 r. I PKN 569/98 Sąd Najwyższy wskazał, iż prawdą jest, iż przepis art. 23 1 § 1 KP ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy w momencie przejęcia w całości lub części zakładu pracy w znaczeniu przedmiotowym przez innego pracodawcę trwa dany stosunek pracy. Inaczej mówiąc do przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę nie dochodzi, jeżeli w momencie przejęcia zakładu pracy stosunek pracy już był rozwiązany (por. np. wyrok z dnia 1 października 1997 r., I PKN 296/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 422). Jednak jak podkreślił Sąd Najwyższy brak zaistnienia przesłanek z art. 23 1 § 1 KP nie oznacza, że nie będą działały inne przepisy dotyczące następstwa prawnego , a więc przejścia określonych praw i obowiązków z jednego podmiotu na drugi. Następstwo takie i określony zakres przejęcia praw i obowiązków może wynikać wprost z konkretnego przepisu prawa, z aktu administracyjnego, czynności prawnej czy innego zdarzenia prawnego (por. np. uchwałę z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 1/94, OSNAPiUS 1994 nr 2, poz. 23, dotyczącą śmierci pracodawcy). Można wskazać liczne przypadki takiego przejęcia praw i obowiązków, czy wręcz sytuacji prawnej, w tym także w sposób szczególny regulujące przejęcie pracowników ( art. 80 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności , Dz. U Nr 86, poz. 504 ze zm. - por. uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 czerwca 1992 r., W 12/91, OTK 1992 cz. 1, poz. 19; art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych , Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.; a poprzednio art. 9 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych , Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm. - por. uchwałę z dnia 2 czerwca 1995 r., I PZP 16/95, OSNAPiUS 1995 nr 21, poz. 261; czy art. 526 lub art. 40 § 2 KC - por. uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 grudnia 1992 r., I PZP 56/92, OSNCP 1993 z. 4, poz. 50; por. też uchwałę z dnia 21 września 1990 r., III PZP 4/90, OSP 1991 z. 9, poz. 208). W świetle wskazanego poglądu Sąd Rejonowy miał obowiązek zbadać czy odpowiedzialność pozwanego nie jest uzasadniona w świetle regulacji z w art. 55(1) k.c. w zw. z art. 300 kp . Uzupełniając argumentacje Sądu Najwyższego należy wskazać art. 23(1) kp rozstrzyga przede wszystkim o przejściu praw i obowiązków z nawiązanego stosunku pracy ( zakres przedmiotowy ) i ubocznie wskazują na zakres odpowiedzialności obu pracodawców ale tylko w przypadku przejścia części ( a nie całego ) zakładu pracy ( art. 23(1) § 2 kp ) . Dodatkowo regulacja ta dotyczy „ przejścia zakładu pracy „, który może nastąpić na podstawie różnorodnych zdarzeń prawnych ( nabycie w drodze sprzedaży przedsiębiorstwa, dziedziczenia, dzierżawy, użyczenia, nabycia w drodze czynności konkludentnych itp. …). Tymczasem przywołana w apelacji instytucja z art. 55(1) k.c. nie rozstrzyga kto jest pracodawcą ( nie jest to jej przedmiot regulacji ) a dotyczy ściśle określonej kwestii – określenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązania w przypadku sprzedaży „ całego” ( a nie części ) przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) k.c. W konsekwencji należy uznać, iż normy prawne z art. 23(1) kp i art. 55(1) k.c. nie krzyżują się a zatem nie sposób twierdzić iż ta pierwsza niejako „ wypiera „tę drugą. Jest dokładnie odwrotnie. Skoro bowiem art. 55(1) k.c. rozstrzyga tylko o zakresie odpowiedzialności ( a nie kto jest pracodawcą ) i dotyczy „ węższego „ zakresu zagadnienia niż regulowany w art. art. 23(1) kp ( tj. odpowiedzialności nabywcy i zbywcy jedynie w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa ) to w sprawach w których strona postępowania powołuje się na tą okoliczność jako podstawę odpowiedzialności Sąd ma obowiązek kwestie te zbadać. W realiach niniejszej sprawy skarżący twierdził, iż (...) sp. z.o.o. nabyła spółkę (...) ( nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) kc ) co uzasadnia odpowiedzialność tej pierwszej na zasadzie art. 55 (4) kc. Twierdził, iż obie spółki funkcjonują w oparciu o tego samego jednoosobowego wspólnika. Nabywca przejął od poprzednika maszyny, technologie, klientelę, dzierżawę pomieszczeń, pracowników, prawa do umów handlowych itp. Wskazywał, iż wbrew obowiązkowi prawnemu fakt sprzedaży przedsiębiorstwa nie odnotowano w rejestrach KRS. Przy ponownych rozpoznaniu Sąd Rejonowy będzie miał obowiązek twierdzenia te zweryfikować przesłuchując wskazanych przez stronę powodową świadków Z. M. , J. D. , R. C. , W. S. oraz strony L. S. i Z. S. ( które to wnioski dowodowe bezzasadnie oddalił Sąd Rejonowy ). Zakreśli też stronom termin też do przedstawienia twierdzeń i dokumentów ( umów, zestawień itp. ) celem wykazania swoich racji. Przy rozpatrywaniu sprawy Sąd I instancji weźmie też pod uwagę ugruntowaną linię orzeczniczą w której wyjaśniono co należy rozumieć przez sprzedaż przedsiębiorstwa w rozumieniu art. art. 55(1) kc. Przykładowo w wyroku SN z dnia 15-03-2018 r. wskazano, iż „ w związku z brakiem normatywnej definicji zorganizowanej części przedsiębiorstwa w znaczeniu cywilnoprawnym ocena, czy nastąpiło tego rodzaju zbycie, związana jest z okolicznościami konkretnego przypadku, zaś sąd dokonujący kwalifikacji prawnej nie jest związany nazwą umowy. Zorganizowaną część przedsiębiorstwa stanowi taki zespół składników materialnych i niematerialnych, który może funkcjonować w innym miejscu , niż zbywana część przedsiębiorstwa. Chodzi więc o zasadniczą część przedsiębiorstwa, bez której nie można byłoby prowadzić działalności gospodarczej „ Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o powołane e przepisy oraz art. 386 § 4 kpc orzekł jak w sentencji wyroku. SSO Beata Urbańska – Woike SSO Rafał Jerka SSO Tomasz Madej .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI