IV PA 23/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Powód R. W. domagał się ustalenia, że obowiązuje go miesięczny okres wypowiedzenia, zgodnie z klauzulą zawartą w umowach o pracę. Sąd Rejonowy w Ostródzie uwzględnił powództwo, uznając, że strony mogą umownie ustalić krótszy okres wypowiedzenia, jeśli jest to korzystne dla pracownika. Sąd Okręgowy w Elblągu, rozpoznając apelację pozwanego P. Z., zmienił wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powództwo. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na stanowisku, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące okresów wypowiedzenia (art. 36 § 1 kp) mają charakter semiimperatywny i mogą być modyfikowane przez strony jedynie na korzyść pracownika. Klauzula umowna skracająca okres wypowiedzenia do jednego miesiąca, w sytuacji pracownika zatrudnionego przez ponad trzy lata (co zgodnie z art. 36 § 1 pkt 3 kp powinno skutkować trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia), została uznana za nieważną, ponieważ nie była korzystna dla pracownika w momencie zawierania umowy. Sąd Najwyższy, uchylając wyrok Sądu Okręgowego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazał na potrzebę oceny ważności postanowienia umownego z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania pracownika (art. 18 § 1 kp) oraz oceny okoliczności faktycznych sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy, opierając się na wyjaśnieniach stron i wytycznych Sądu Najwyższego, stwierdził, że klauzula o miesięcznym okresie wypowiedzenia była obojętna dla powoda w momencie zawierania umów i nie można było przyjąć, że była dla niego korzystna. W związku z tym, postanowienie to zostało uznane za nieważne, a powód podlegał trzymiesięcznemu okresowi wypowiedzenia. Ostatecznie powództwo zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność i warunki umownego skracania okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony, ocena korzystności postanowień umownych dla pracownika w momencie ich zawierania.
Dotyczy sytuacji, gdy pracownik był zatrudniony przez okres co najmniej 3 lat i umowa zawierała klauzulę skracającą okres wypowiedzenia. Ocena korzystności postanowienia jest indywidualna dla każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest umowne skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony w umowie o pracę, jeśli pracownik był zatrudniony przez okres co najmniej 3 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli skrócenie to nie jest korzystne dla pracownika w momencie zawierania umowy. W przypadku pracownika zatrudnionego powyżej 3 lat, obowiązuje trzymiesięczny okres wypowiedzenia, a klauzula umowna skracająca ten okres do jednego miesiąca jest nieważna, jeśli nie przynosi pracownikowi korzyści.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i wykładni art. 36 § 1 kp w związku z art. 18 § 1 kp, uznał, że choć przepisy dotyczące okresów wypowiedzenia mogą być modyfikowane przez strony, to jedynie na korzyść pracownika. Klauzula skracająca okres wypowiedzenia musi być oceniona pod kątem jej korzystności dla pracownika w momencie zawarcia umowy. W tej sprawie, powód nie upatrywał korzyści w miesięcznym okresie wypowiedzenia, a jego zatrudnienie przekraczało 3 lata, co skutkowało obowiązkiem stosowania trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.
Jaki jest charakter prawny przepisów Kodeksu pracy regulujących długość okresów wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają charakter semiimperatywny, co oznacza, że mogą być modyfikowane przez strony umowy o pracę, ale tylko pod warunkiem, że modyfikacja ta jest korzystniejsza dla pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w późniejszym orzecznictwie zmienił stanowisko z okresu, gdy przepisy te uznawano za bezwzględnie obowiązujące. Obecnie przyjmuje się, że dopuszczalne jest wydłużenie okresu wypowiedzenia, a także, pod pewnymi warunkami, jego skrócenie, jeśli jest to korzystne dla pracownika, zgodnie z zasadą uprzywilejowania pracownika z art. 18 § 1 kp.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. W. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Z. | inne | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p. art. 36 § § 1
Kodeks pracy
Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi: 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy; 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy; 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
k.p. art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne i zamiast nich stosuje się przepisy prawa pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 36 § § 6
Kodeks pracy
Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy o pracę.
k.p. art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Nie dopuszcza się postanowień umownych, które pogarszałyby sytuację pracownika w porównaniu do przepisów prawa pracy.
k.p. art. 49
Kodeks pracy
W razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula umowna skracająca okres wypowiedzenia do jednego miesiąca, w sytuacji pracownika zatrudnionego przez ponad 3 lata, jest nieważna, ponieważ nie była korzystna dla pracownika w momencie zawierania umowy. • Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony wynosi 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata (art. 36 § 1 pkt 3 kp). • Przepisy Kodeksu pracy dotyczące okresów wypowiedzenia mają charakter semiimperatywny i mogą być modyfikowane przez strony jedynie na korzyść pracownika (art. 18 § 1 kp).
Odrzucone argumenty
Umowne skrócenie okresu wypowiedzenia do jednego miesiąca jest dopuszczalne, jeśli strony tak postanowiły w umowie, a pracownik z tego skorzystał. • Postanowienie umowne o miesięcznym okresie wypowiedzenia było korzystne dla pracownika, który mógł szybciej rozwiązać umowę i rozpocząć własną działalność gospodarczą.
Godne uwagi sformułowania
Określenie w umowie o pracę krótszego okresu wypowiedzenia, niż wynikający z art. 36§1 kp, może być więc korzystne np. dla pracownika poszukiwanego na rynku pracy, który zawiera umowę o pracę o charakterze w istocie tymczasowym, tj. do czasu otrzymania lepszej oferty, czy też dla pracownika spodziewającego się zmiany miejsca zamieszkania. • W niniejszej sprawie ocena postanowienia umownego przez pracownika jest jednoznaczna. • Przeoczeniem pozwanego było pozostawienie w pewnym momencie klauzuli o miesięcznym okresie wypowiedzenia, chociaż zgodnie z przepisami powinien on już wynosić trzy miesiące.
Skład orzekający
Renata Żywicka
przewodniczący
Tomasz Koronowski
sprawozdawca
Tomasz Bulkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność i warunki umownego skracania okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony, ocena korzystności postanowień umownych dla pracownika w momencie ich zawierania."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownik był zatrudniony przez okres co najmniej 3 lat i umowa zawierała klauzulę skracającą okres wypowiedzenia. Ocena korzystności postanowienia jest indywidualna dla każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne rozumienie przepisów prawa pracy i konsekwencji zawieranych umów, nawet w pozornie rutynowych kwestiach jak okres wypowiedzenia. Pokazuje też ewolucję orzecznictwa w tej materii.
“Czy miesięczny okres wypowiedzenia w umowie o pracę zawsze jest legalny? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.