IV P-upr 414/15

Sygn. akt IV P-upr 414/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 listopada 2015 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Rafał Jerka Protokolant: sekr. sądowy Tomasz Miłosz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko (...) Sp. z o.o. w S. o odszkodowanie za okres obowiązywania zakazu konkurencji I. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę (...) ( (...) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 01 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. zasądza od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (...) ) kwotę (...) ) złotych tytułem opłaty, od której uiszczenia z mocy ustawy zwolniona była powódka. IV P 414/15 UZASADNIENIE Powódka J. J. w pozwie skierowanym przeciwko N. sp. z .z.o w S. wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty (...) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 2014 r do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazała, iż w trakcie świadczenia pracy u pozwanego zawarła umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W myśl jej §2 “ w przypadku wygaśnięcia przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji przed terminem w umowie oznaczonym, wygasa ona i strony zwolnione są ze wzajemnych świadczeń “ Jak podniosła unormowanie te odpowiada uregulowaniu ustawowemu a mianowicie art. 101( 2) § 2 kp zgodnie z którym “ zakaz konkurencji przestaje obowiązywać ( … ) w razie ustania przyczyny uzasadniających taki zakaz ( … ) “ W konsekwencji przywołany zapis umowny - wbrew twierdzeniom pozwanego - nie zawiera klauzuli jednostronnego wypowiedzenia umowy przez pracodawcę a ma tylko takie znaczenie, iż w razie ustania przyczyn uzasadniających istnienie zakazu pracownik ma możliwości podjęcia działalności konkurencyjnej ( odpada wtedy obowiązek pracodawcy dalszej wypłaty odszkodowania za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej ) bądź może nadal przestrzegać zakazu konkurencji ( mimo zwolnienia go z tego obowiązku ) z zachowaniem prawa do odszkodowania. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż sporny §2 umowy o zakazie konkurencji nie mówi o “ wygaśnięciu zakazu konkurencji “ ( jak czyni to art. 101( 2) § 2 kp ) ale stanowi o tym, że umowa o zakazie konkurencji wygasa. Zapis ten należy traktować jako dopuszczalne swobodą umów zastrzeżenie przyznane pracodawcy do jednostronnego zakończenia umowy o zakazie konkurencji ( por. wyrok SN z dnia 16 czerwca 2011 r. III BP 2/11,wyrok SN 7 czerwca 2011 III PK 322/10 ) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pod koniec grudnia 2013 r. strony ustaliły iż łącząca je umowa o pracę zostanie rozwiązana z dniem 16 stycznia 2013 r. na mocy porozumienia stron. Z kolei w dniu 2 stycznia 2013 r. została zawarta pomiędzy nimi umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy . Paragraf 2 tejże umowy zawierał regulację zgodnie z którą “ jeżeli przyczyny uzasadniające istnienie zakazu konkurencji wygasną wcześniej niż termin określony w ust. 4§1 o czym pracodawca zobowiązuje się zawiadomić pracownika , umowa wygasa i strony zwolnione są ze wzajemnych świadczeń “ ( bezsporne ) Powódka kierując się wiążącym ją zakazem podjęła pracę w firmie która nie stanowi konkurencji dla byłego pracodawcy ( dowód: zeznania powódki k. 48 – 48v ) Pracodawca po uzyskaniu informacji, iż powódka nie podjęła pracy w firmie konkurencyjnej pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. zawiadomił ją powołując się na §2 tejże umowy iż umowa o zakazie konkurencji wygasła a strony zwolnione są ze wzajemnych świadczeń: ( dowód: zeznania M. M. k. 47v – 48, zeznania pozwanego k. 48 – 49 ) Sąd zważył, co następuje Roszczenie powódki w ocenie Sądu zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rację należy przyznać pozwanej iż najnowsza judykatura dopuszcza nie tylko możliwość wprowadzenia do umowy o zakazie konkurencji klauzuli jej wypowiedzenia przez jedna ze stron ale dodatkowo wskazuje , iż takie wypowiedzenie – jeśli przewiduje to umowa – nie musi nawet wskazywać przyczyny jej wypowiedzenia. Innymi słowy zasada swobody umów zezwala na przyznanie jednej ze stron ( pracodawcy ) do nieskrępowanego jednostronnego wypowiedzenia takiej umowy, bez jednoczesnej konieczności istnienia wymogu uzasadnienia oświadczenia o wypowiedzeniu ( por. wyrok SN z dnia 16 czerwca 2011 r., III BP 2/11 OSNP 2012 nr 13-14, poz. 174, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2011 r., II PK 322/10, wyrok SN z dnia 12 listopada 2014 r. I PK 86/14 ) Jednocześnie Sąd Najwyższy konsekwentnie wskazywał, iż dopuszczalność wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinna być wyraźnie uzgodniona w umowie ( por. wyrok SN z 7 czerwca 2011 r., II PK 322/10 wyrok SN z dnia 12 marca 2014 r. II PK 151/13 OSNAPiUS 2015/6/75 ) Warto w tym miejscu odnotować iż Sąd Najwyższy w stanie faktycznym zapadłym na tle sprawy II PK 151/13 wyraźnie wskazał, iż postanowienie umowne zgodnie z którym „ w razie oświadczenia pracodawcy o zwolnieniu z zakazu, obowiązek zapłaty odszkodowania odpadnie, z dniem złożenia tego oświadczenia „ nie można interpretować jako zastrzeżenia o możliwości wypowiedzenia umowy przez jedna ze stron. Jednocześnie podkreślono w tym judykacie, iż powoływanie orzecznictwa związanego z ustaniem zakazu konkurencji nie może być bezrefleksyjne i wymaga szczególnej ostrożności oraz uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Przenoszą te rozważania na grunt niniejszej sprawy nie sposób twierdzić iż §2 łączącej strony umowy o zakazie konkurencji zawierał klauzulę jej wypowiedzenie. Sporny zapis nie mówi o wypowiedzeniu umowy przez jedną ze stron, ale o jej wygaśnięciu. Owo wygaśnięcie powiązane jest ze zdarzeniem w postaci „ wygaśnięcia przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji „ a jeśli one zajdą pracodawca jedynie „ zobowiązuje się zawiadomić o tym pracownika „ Należy zauważyć, iż wypowiedzenie jest zastrzeżeniem dokonanym na korzyść jednej lub dwóch stron dającym prawo do zakończenia ( rozwiązania ) umowy po upływie określonego czasu od skorzystania z tego prawa. W zależności od woli stron skorzystanie z tego prawa może być uzależnione od konkretnej przyczyny bądź nie musi być obwarowane tym warunkiem. . Wskazana klauzula w §2 umowy jak zostało to wcześniej wskazane nie może być kwalifikowane jako zastrzeżenie prawa do wypowiedzenia na korzyść jednej ze stron – pracodawcy. Klauzula ta nie spełnia też warunku prawa odstąpienia od umowy ( art. 395 kc ) wobec barku oznaczenia terminu do którego można z tego prawa skorzystać . Nie jest także zastrzeżeniem warunku rozwiązującego ( art. 89 KC ), gdyż warunku takiego nie wskazuje, nie precyzując zdarzenia przyszłego i niepewnego. W konsekwencji wspomniany zapis umowny stanowi nienazwaną klauzulę umowną zakończenia terminowej umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy . Co istotne jest czynnością kauzalną skoro zawiera zastrzeżenie, iż jej skutek ( wygaśnięcie tejże umowy ) uzależniony jest „ wygaśnięcia przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji „ Skoro strony bliżej nie określiły co rozumieją pod zwrotem „ wygaśnięcie przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji „ należało odnieść się do powszechnego rozumienia istoty ( przyczyn ) zawarcia takie umowy. Zauważyć należy, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest zawierana z tego powodu, iż pracodawca obawia się, iż zatrudniony u niego pracownik w toku świadczenia pracy na danym stanowisku nabywa na tyle istotne informacje będące tajemnicą przedsiębiorstwa ( dane klientów, metody i organizacja pracy, dane dostawców, know – how itp. ), iż ich ujawnienie może narazić pracodawcę na szkody i w związku z tym decyduje się je chronić korzystając ze wskazanego instrumentu prawnego Dodatkowo informacje, które przy zawarciu umowy były tajemnicą przedsiębiorstwa w późniejszym czasie mogą takimi nie być na skutek różnorodnych zdarzeń, które odbierają im taką cechę ( zmiana profilu działalności, ujawnienie tych informacji przez przedsiębiorcę lub osoby trzecie, zdezaktualizowanie się tych informacji w związku z nowymi rynkami zbytu bądź metodami pracy itp. ). W tym kontekście nie sposób uznać, iż „ ustanie przyczyn zawarcia umowy o zakazie konkurencji „ należy wiązać z faktem podjęcia przez byłego pracownika pracy u podmiotu który nie stanowi konkurencji dla byłego pracodawcy. Skoro bowiem przyczyną ( causą ) zawarcia umowy o zakazie konkurencji było posiadanie przez pracownika informacji, które pracodawca uważał za szczególnie istotne ( tajemnica przedsiębiorstwa ) to tyko pozbawienie ich tej cechy w późniejszym czasie może stanowić podstawę do skorzystania z instytucji wskazanej w §2 zawartej umowy. Warto zaznaczyć, iż powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej miało być zamierzonym skutkiem tejże umowy ( zobowiązaniem jednej ze stron – pracownika ) a nie przyczyną ( causą ) tej umowy i wobec nie może być „ przyczyną uzasadniającą istnienie zakazu konkurencji „ ( §2 spornej umowy ). Lansowana przez stronę pozwaną interpretacja spornego zapisu umowy podważałaby sens zawierania tejże umowy zwłaszcza z punktu widzenia pracownika, gdyż wymieniony przestrzegając jej postanowień ( tj. powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej – w przypadku powódki sprowadzało się to wyselekcjonowania pracodawcy o odmiennym profilu działalności w stosunku do byłego pracodawcy ) w sposób automatyczny i natychmiastowy prowadziłby do „wygaśnięcia tej umowy „ W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania iż nie zaistniały przyczyny warunkujące wygaśnięcie zawartej przez strony umowy o zakazie konkurencji, a skoro tak to powódka uprawniona była do odszkodowania za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej wobec byłego pracodawcy o czym orzeczono jak w pkt I wyroku. Sąd oddalił powództwo co do żądanych odsetek od 1 marca 2014 r. do 31 lipca 2014 r. skoro sam powód stwierdził, iż wymagalność dochodzonej należności przypada od 1 sierpnia 2014 r. i od tego dnia winny biec odsetki za opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia. O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt III wyroku. SSR R. J.