IV P 89/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, referendarz sądowy, wystąpił z powództwem przeciwko Sądowi Rejonowemu w (...) o zasądzenie kwoty 15 102,08 zł z odsetkami, tytułem wynagrodzenia za pracę za lata 2021-2022. Podstawą jego roszczenia było przekonanie o niezgodności z Konstytucją RP przepisów ustaw okołobudżetowych (z 2020 r. i 2021 r.), które ograniczały podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów, a w konsekwencji również referendarzy. Powód wskazywał, że wynagrodzenie powinno być ustalane na podstawie art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, a nie przepisów ustaw okołobudżetowych. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, argumentując koniecznością zachowania równowagi budżetowej i dyscypliną budżetową. Sąd Rejonowy w Mikołowie, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał argumentację powoda za zasadną. Stwierdził, że przepisy art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na 2021 r. oraz art. 8 ustawy okołobudżetowej na 2022 r. naruszają zasady konstytucyjne, w szczególności art. 178 ust. 2 Konstytucji RP dotyczący wynagrodzenia sędziów odpowiadającego godności urzędu. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyrok z dnia 8 listopada 2023 r. (sygn. akt K 1/23), który potwierdził niekonstytucyjność podobnych przepisów dotyczących lat 2021-2023. W konsekwencji, sąd pominął wskazane przepisy jako niekonstytucyjne i ustalił wynagrodzenie powoda na podstawie art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zasądził na rzecz powoda kwotę 14 779,38 zł z odsetkami, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd nadał również wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 10 960,56 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie kompetencji sądów powszechnych do badania konstytucyjności przepisów ustawowych i odmowy ich stosowania, a także interpretacja przepisów dotyczących wynagrodzeń sędziów i referendarzy w kontekście ustaw okołobudżetowych.
Dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej grupy zawodowej (sędziowie, referendarze). Orzeczenie sądu rejonowego, choć oparte na argumentacji konstytucyjnej, nie ma mocy wiążącej dla innych sądów w takim stopniu jak orzeczenia sądów wyższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów (i referendarzy) są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawy okołobudżetowe naruszają zasadę wynagrodzenia sędziów odpowiadającego godności urzędu oraz zasadę sprawiedliwości społecznej i ochrony zaufania do państwa. Powołano się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdziło niekonstytucyjność podobnych regulacji.
Czy sąd powszechny ma kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego za niekonstytucyjny, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny nie może wydać orzeczenia z powodu utraty mocy obowiązującej aktu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza uprawnienie sądów powszechnych do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją i odmowy ich zastosowania w indywidualnej sprawie, szczególnie gdy Trybunał Konstytucyjny nie może orzec z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu.
Jak należy ustalić wysokość wynagrodzenia referendarza sądowego, gdy przepisy dotyczące podstawy wymiaru wynagrodzenia sędziów są kwestionowane pod kątem konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie referendarza należy ustalić na podstawie przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych, pomijając niekonstytucyjne przepisy ustaw okołobudżetowych.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że wynagrodzenie referendarza jest powiązane z wynagrodzeniem sędziego. W związku z uznaniem przepisów ustaw okołobudżetowych za niekonstytucyjne, sąd zastosował przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, co doprowadziło do zasądzenia na rzecz powoda różnicy w wynagrodzeniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Ż. | osoba_fizyczna | powód |
| Sąd Rejonowy w (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
PrUSP art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Pomocnicze
ustawa okołobudżetowa na 2021r. art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Uznany za niekonstytucyjny; stanowił, że podstawą wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2021 r. jest przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na 2022r. art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Uznany za niekonstytucyjny; stanowił, że podstawą wynagrodzenia zasadniczego sędziego w 2022 r. jest przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. powiększone o 26 zł.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 482
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek od zaległych odsetek.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Dotyczy stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy.
PrlJSP art. 86
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje ograniczenia w podejmowaniu dodatkowego zatrudnienia przez sędziów.
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej art. 4
Określa wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym art. 59
Dotyczy zakazu prowadzenia postępowania przez Trybunał w przedmiocie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych, które utraciły moc obowiązującą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekonstytucyjność ustaw okołobudżetowych ograniczających wynagrodzenia sędziów i referendarzy. • Kompetencja sądu powszechnego do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy. • Wynagrodzenie referendarza powinno być ustalane na podstawie Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Odrzucone argumenty
Konieczność zachowania równowagi budżetowej jako podstawa ograniczenia wynagrodzeń. • Przepisy ustaw okołobudżetowych są zgodne z prawem i Konstytucją. • Art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie może być traktowany jako podstawa roszczeń personalnych sędziów.
Godne uwagi sformułowania
ustawy okołobudżetowe na lata 2021 – 2023 stanowią specyficzne pod kątem zakresów temporalnych nowe zasady ustalania postawy zasadniczych wynagrodzeń sędziowskich, ponadto nie są wewnętrznie spójne. • w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej chronione niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej • sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją
Skład orzekający
Katarzyna Witkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie kompetencji sądów powszechnych do badania konstytucyjności przepisów ustawowych i odmowy ich stosowania, a także interpretacja przepisów dotyczących wynagrodzeń sędziów i referendarzy w kontekście ustaw okołobudżetowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej grupy zawodowej (sędziowie, referendarze). Orzeczenie sądu rejonowego, choć oparte na argumentacji konstytucyjnej, nie ma mocy wiążącej dla innych sądów w takim stopniu jak orzeczenia sądów wyższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i referendarzy, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze, a także porusza kwestię konstytucyjności przepisów prawa budżetowego.
“Sędziowie wygrali z budżetem państwa: sąd uznał ustawy okołobudżetowe za niekonstytucyjne!”
Dane finansowe
WPS: 15 102,08 PLN
wynagrodzenie za pracę: 14 779,38 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.