IV P 417/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd zasądził od pracodawcy na rzecz pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, uznając jego oświadczenie o zgodzie na wydłużony czas pracy za nieważne.
Powód, pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, domagał się zapłaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Pracodawca argumentował, że powód dobrowolnie zgodził się na pracę w pełnym wymiarze godzin, powołując się na ustawę o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Sąd, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, uznał oświadczenie powoda za nieważne, gdyż przepisy dotyczące skróconego czasu pracy osób niepełnosprawnych są bezwzględnie obowiązujące i nie można ich zmienić nawet za zgodą pracownika, chyba że lekarz wyrazi zgodę na wniosek pracownika będącego już w zatrudnieniu. W związku z tym, sąd zasądził na rzecz powoda należne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.
Powód J. N., posiadający orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, dochodził od pracodawcy zapłaty kwoty 7.600 zł z odsetkami tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, domagając się zapłaty za dodatkową godzinę pracy dziennie, co w jego ocenie przełożyło się na 775 godzin nadliczbowych w okresie zatrudnienia. Pozwany pracodawca (...) Sp. Jawna Z.P.Ch. w R. sprzeciwił się żądaniu, twierdząc, że powód dobrowolnie złożył oświadczenie z dnia 11 kwietnia 2016 roku o umożliwieniu wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych i porze nocnej, powołując się na art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który wyłącza stosowanie przepisów o ograniczeniu czasu pracy osób niepełnosprawnych. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, analizując stan faktyczny i prawny, ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanego od 1 listopada 2018 roku, natomiast oświadczenie z 11 kwietnia 2016 roku zostało złożone przed podjęciem zatrudnienia u pozwanego, co czyni je bezskutecznym w kontekście przepisów dotyczących czasu pracy osób niepełnosprawnych. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2016 roku (sygn. akt I PK 168/15), który podkreśla bezwzględnie obowiązujący charakter norm czasu pracy dla osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo), wskazując, że nie jest możliwe ich przekroczenie nawet za zgodą pracownika, chyba że lekarz wyrazi zgodę na wniosek pracownika będącego już w zatrudnieniu. Sąd uznał, że powód pracował w wymiarze 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, co stanowiło pracę w godzinach nadliczbowych w stosunku do obowiązującej go 7-godzinnej normy dobowej. Sąd podkreślił, że oświadczenie powoda z 11 kwietnia 2016 roku nie mogło być uznane za zgodę na pracę w wydłużonym czasie pracy, a nawet gdyby taka zgoda została złożona w trakcie zatrudnienia, byłaby nieważna na podstawie art. 18 § 2 Kodeksu pracy, gdyż skrócenie normy czasu pracy nie wpływa na wynagrodzenie, a jego przedłużenie jest dla pracownika niekorzystne. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.600 zł tytułem wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2019 roku, a także nakazał pobranie od pozwanego opłaty od pozwu na rzecz Skarbu Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie może dobrowolnie zgodzić się na pracę w wymiarze przekraczającym 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Oświadczenie pracownika o zgodzie na wydłużony czas pracy, złożone przed podjęciem zatrudnienia u pozwanego, jest nieważne. Nawet zgoda złożona w trakcie zatrudnienia byłaby nieważna na podstawie art. 18 § 2 Kodeksu pracy, gdyż jest to dla pracownika niekorzystne.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące skróconego czasu pracy dla osób niepełnosprawnych (art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji) są bezwzględnie obowiązujące. Nie można ich zmienić umownie ani za zgodą pracownika, chyba że lekarz wyrazi zgodę na wniosek pracownika będącego już w zatrudnieniu (art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oświadczenie złożone przed podjęciem pracy u pozwanego jest bezskuteczne. Praca ponad normę 7 godzin dziennie jest pracą w godzinach nadliczbowych, za którą przysługuje wynagrodzenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie
Strona wygrywająca
J. N.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Sp. Jawna Z.P.Ch. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p. art. 18 § 2
Kodeks pracy
Postanowienie umowy o pracę lub jednostronne określenie przez pracodawcę warunków pracy i płacy, które jest mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy lub inne przepisy prawa, jest nieważne. Dotyczy to również ustalenia dłuższego dobowego i tygodniowego czasu pracy dla pracownika niepełnosprawnego.
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 15 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo.
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 15 § ust. 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Jest to norma bezwzględnie obowiązująca.
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 15 § ust. 3
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 16 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Wyjątek od stosowania skróconych norm czasu pracy jest możliwy, gdy na wniosek pracownika lekarz wyrazi na to zgodę. Warunkiem jest, aby pracownik był już w zatrudnieniu w momencie składania wniosku.
Pomocnicze
k.p. art. 151 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.
k.c. art. 58 § 1 i 3
Kodeks cywilny
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 21
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26a
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26b
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26c
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26d § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 26e § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 31
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
ustawa o rehabilitacji zawodowej art. 32
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Dz. U. 2019r poz. 785 art. 13 § ustęp 1 pkt 5
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące skróconego czasu pracy dla osób niepełnosprawnych są bezwzględnie obowiązujące i nie można ich zmienić za zgodą pracownika. Oświadczenie pracownika o zgodzie na pracę w godzinach nadliczbowych, złożone przed podjęciem zatrudnienia u pozwanego, jest nieważne. Praca ponad normę 7 godzin dziennie dla pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.
Odrzucone argumenty
Pracownik dobrowolnie zgodził się na pracę w pełnym wymiarze godzin, co jest dopuszczalne na podstawie ustawy o rehabilitacji. Oświadczenie pracownika o zgodzie na pracę w godzinach nadliczbowych jest ważne i wiążące.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest możliwe, nawet za zgodą takiego pracownika, ustalenie dobowego wymiaru czasu pracy lub norm czasu pracy przekraczających określone w tym przepisie granice. Takie postanowienie, zawarte w umowie lub określone przez pracodawcę jednostronnie, jest nieważne i w jego miejsce wchodzą granice czasowe wykonywania pracy wynikające z powołanej ustawy. Przedłużenie czasu pracy ponad normy obowiązujące pracownika jest dla niego niekorzystne i z tego względu nieważne na podstawie art. 18 § 2 KP.
Skład orzekający
Lucyna Gurbin
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie bezwzględnie obowiązującego charakteru przepisów o czasie pracy osób niepełnosprawnych i nieważności oświadczeń o zgodzie na pracę w wydłużonym wymiarze, zwłaszcza złożonych przed podjęciem zatrudnienia."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie pracowników posiadających orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymaga spełnienia specyficznych warunków do ewentualnego odstąpienia od skróconych norm czasu pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw pracowniczych osób niepełnosprawnych i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy ochronne, nawet wbrew pozornym oświadczeniom pracownika. Pokazuje, że prawo pracy chroni słabszą stronę stosunku pracy.
“Czy pracownik niepełnosprawny może zgodzić się na nadgodziny? Sąd rozstrzyga!”
Dane finansowe
WPS: 7600 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 7600 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV P 417/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2019 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu IV Wydział Pracy w składzie: Przewodniczący: sędzia Lucyna Gurbin Protokolant: Dominika Janta-Lipińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 roku sprawy z powództwa J. N. przeciwko (...) Sp. Jawna Z.P.Ch. w R. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych O R Z E K Ł: 1. Zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.600 zł (siedem tysięcy sześćset złotych) tytułem wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1.04.2019 roku do dnia zapłaty; 2. Nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Grudziądzu kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony. Sygn. akt IVP 417/19 UZASADNIENIE Powód J. N. wniósł pozew przeciwko (...) sp. jawna w R. o zapłatę kwoty 7.600 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 kwietnia 2019 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że był pracownikiem pozwanej w okresie od 16 grudnia 2015 roku. Powód posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Powód został zmuszany przez pracodawcę do pracy przez osiem godzin dziennie. Powód w pozwie domaga się zapłaty za pracę w godzinach nadliczbowych, to jest 1 godzinę dziennie według spisu nadgodzin. W związku z powyższym powód od pierwszego dnia zatrudnienia wypracował w efekcie 775 godzin nadliczbowych. Sąd w dniu 27 września 2019 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Pozwany zgodnie z otrzymanym nakazem zapłaty z dnia 27 września 2019 roku wniósł sprzeciw i zaskarżył nakaz w całości. Według pozwanego wypłata żądanego przez powoda J. N. wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych we wskazanym jest bezzasadna z uwagi na to, iż dnia 11 kwietnia 2016 roku (wnioskował dobrowolnie o umożliwienie wykonywania pracy w godzinach ponad określone w art. 15 ustawy o rehabilitacji). W dalszym ciągu pozwany wywodził, że mając na uwadze powyższe zgodnie z artykułem 16 ust. l pkt. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , przepisów o ograniczeniu dobowego wymiaru czasu pracy osób niepełnosprawnych zaliczanych do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - nie stosuje się. Ponadto pozwany z wszystkimi pracownikami przed podjęciem przez pracy w Spółce szczegółowo omawiał rodzaj proponowanej pracy, a w szczególności warunki pracy i płacy w odniesieniu do wymagań przepisów prawa w zakresie czasu pracy pracowników niepełnosprawnych. Wszelkie informacje o warunkach zatrudnienia, zgodnie z wymaganiami obowiązujących przepisów prawa co do zasady były przekazywane pracownikom z zachowaniem formy pisemnej. Dodatkowo pracownicy nie byli zmuszani do pracy przez 8 godzin dziennie. Ponadto, z uwagi na profil działalności, a w szczególności na to, iż Spółka zatrudnia osoby niepełnosprawne bez względu na rodzaj posiadanego schorzenia, w Spółce przyjęto zasadę przeciwdziałania powstawania sytuacji stresowych mogących powodować dyskomfort osób niepełnosprawnych. W związku z powyższym, wszelkie wnioski pracownicze, oświadczenia, kwestionariusz osobowy itd., zgodne z wymaganiami przepisów prawa, co do zasady sporządzane były w formie wydruku komputerowego, po uprzednim obustronnym omówieniu treści dokumentów podanych pracownikowi wraz z jego konsekwencjami prawnymi. Następnie pracownik po osobistym odczytaniu wszystkich dokumentów miał prawo złożyć lub odmówić złożenia podpisu na druku bez ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji prawnych czy służbowych. Zgodnie z art. 16 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych powyższe dotyczyło również wniosków pracowników niepełnosprawnych dających prawo po uzyskaniu zgody lekarza do odstąpienia od stosowania obniżonych norm czasu pracy osób niepełnosprawnych. Podczas trwania stosunku pracy powód nie składał zarzutów co do czasu pracy. Według pozwanego wieloletnie doświadczenie pozwala stwierdzić, że pracownicy doskonale znają swoje prawa wynikające z przepisów. Sąd ustalił następujący stan faktyczny Powód J. N. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym (orzeczenie (...) Zespołu (...) . Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia 25.10.2017 roku- k.8). W okresie od dnia 15 grudnia 2014 roku do 14 czerwca 2019 roku powód był zatrudniony u strony pozwanej w charakterze pracownika gospodarczego w pełnym wymiarze czasu pracy, z ustaleniem, że powód był pracownikiem pozwanego od dnia 1 listopada 2018 roku ( umowa o pracę z dnia 31.10.2018r – k 9). Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 roku powód napisał oświadczenie, iż wniosku i wyraża zgodę o umożliwienie wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej (oświadczenie - k 25). Powód faktycznie świadczył pracę codziennie przez 8 godzin. Powód nie otrzymał od pozwanego zakresu obowiązków. Ostatnie orzeczenie lekarskie z 06 grudnia 2018 roku stwierdzało, że powód ma zdolność do świadczenia pracy w charakterze pracownika gospodarczego i w godzinach nocnych i nadliczbowych (orzeczenie lekarskie nr (...) - k.29). Okoliczność, że powód pracował w pełnym wymiarze czasu pracy była bezsporna. Świadkowie K. W. , M. Ł. , D. R. (1) , R. K. (1) , potwierdziły, że pracowały wraz z powodem w spornym okresie, posiadając orzeczenia o niepełnosprawności i ewentualna zgoda na pracę w godzinach nadliczbowych została uzyskana przez pozwanego w sposób niewłaściwy. Świadkowie nie wiedzieli, że wyrazili zgodę na pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Mieli świadomość, że ewentualna taka zgodna jest dla nich niekorzystna. Sąd zważył co następuje Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o orzeczenia o stopniu niepełnosprawności powoda - k.8, 10, 14, umowy o pracę powoda - k.9, 12-13, 15-18, świadectwa pracy z dnia 14.06.2019 roku - k.11, oświadczenia powoda z dnia 11.04.2016 roku - k. 25, orzeczenia lekarskie - k.26-29 oraz zeznania świadków K. W. , M. Ł. , D. R. (1) , R. K. (1) i zeznań powoda. Sąd uznał za wiarygodne dokumenty, jak również zeznania świadków, albowiem były spójne i korespondowały z dokumentami przedstawionymi przez strony. Stan faktyczny między stronami zasadniczo był bezsporny, ponieważ pozwany posiadał wiedzę, że powód posiada orzeczenie o niepełnosprawności i dysponował zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym brak przeciwskazań do pracy w godzinach nadliczbowych. Należy podkreślić, że pozwany posiadał oświadczenie powoda datowane na dzień 11 kwietnia 2016r jednak w tym czasie powód nie był pracownikiem pozwanego. Należy przypomnieć , że powód nie był pracownikiem pozwanego w dniu składania oświadczenia. Umowę z pozwanym tj. (...) Spółka Jawna Z.P.CH. powód zawarł w dniu 31 października 2018 roku z ustaleniem terminu rozpoczęcia pracy z dniem 1 listopada 2018 roku. Wcześniej tj. od 15 grudnia 2014 roku powód pracował u poprzedników, którzy szczegółowo są wymienieni w świadectwie pracy z dnia 14 czerwca 2019 roku. Zdaniem Sądu ta okoliczność ma istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego. Ponadto oświadczenie zostało podpisane przez powoda ale nie zawiera danych do kogo jest ono kierowane. Widnieją tylko dane powoda i jego podpis. Data niewątpliwie wskazuje, że zostało ono złożone przed podjęciem pracy u pozwanego, którego pozywał w niniejszym procesie. Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy Sąd posiłkował się wyrokiem Sądu Najwyższego - Izby Pracy, (...) i Spraw Publicznych z dnia 3 sierpnia 2016 roku I PK 168/15, w którym SN stwierdził, że przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) zawiera bezwzględnie obowiązującą normę o charakterze ochronnym maksymalnego czasu pracy pracownika zaliczonego do kategorii osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie jest możliwe, nawet za zgodą takiego pracownika, ustalenie dobowego wymiaru czasu pracy lub norm czasu pracy przekraczających określone w tym przepisie granice. Takie postanowienie, zawarte w umowie lub określone przez pracodawcę jednostronnie, jest nieważne i w jego miejsce wchodzą granice czasowe wykonywania pracy wynikające z powołanej ustawy. Ponadto SN stwierdził, że warunkiem koniecznym odstąpienia od norm wynikających z art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) jest w tym przypadku wniosek osoby zainteresowanej, która w dniu składania wniosku musi pozostawać w zatrudnieniu. Nie można wystąpić o taką zgodę jeszcze przed podjęciem zatrudnienia; zapobiega to sytuacji, w której pracodawca warunkuje zatrudnienie osoby niepełnosprawnej od uzyskania zgody lekarza, obawiając się konieczności stosowania skróconych norm czasu pracy. Ponadto w tezie SN stwierdził, że wyłączenie stosowania art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) do zatrudnionej osoby niepełnosprawnej jest skuteczne od chwili doręczenia pracodawcy zgody lekarza. Nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie pracownika niepełnosprawnego, że dysponuje takim zaświadczeniem. Konieczne jest przedstawienie pracodawcy takiego zaświadczenia lekarskiego oraz złożenie przez pracownika wniosku o zastosowanie „normalnych” norm czasu pracy (8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo). Ostatecznie do powoda jako osoby ze stwierdzonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności niewątpliwie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., powoływanej dalej jako „ustawa o rehabilitacji zawodowej”). Zgodnie z art. 15 tej ustawy, czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo (ust. 1), czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo (ust. 2), osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych (ust. 3). Przytoczone przepisy, dotyczące norm czasu pracy osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością są jednostronnie bezwzględnie obowiązujące, co oznacza, że czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, nawet wówczas, gdy strony stosunku pracy uzgodniły w umowie dłuższy dobowy i tygodniowy czas pracy, gdy niepełnosprawny pracownik wyraził na to dobrowolnie zgodę w sposób wyraźny lub dorozumiany, albo gdy pracodawca narzucił niepełnosprawnemu pracownikowi normy czasu pracy przekraczające górną granicę wyznaczoną przepisami - chyba że na wniosek pracownika lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad pracownikiem wyraził na to zgodę (art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy). S. charakter norm czasu pracy wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej polega na tym, że strony stosunku pracy mogą uzgodnić korzystniejsze dla niepełnosprawnego pracownika warunki zatrudnienia (respektując jednak wymagania wynikające z art. 18 ustawy o rehabilitacji zawodowej), ponieważ pozwala na to art. 18 KP . Nie mogą natomiast uzgodnić warunków mniej korzystnych, czyli - w tym wypadku - dłuższych norm czasu pracy niż wynikające z bezwzględnie obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy. Zgodnie z którym art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej zawiera bezwzględnie obowiązującą normę o charakterze ochronnym maksymalnego czasu pracy pracownika zaliczonego do kategorii osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie jest możliwe, nawet za zgodą takiego pracownika, ustalenie dobowego wymiaru czasu pracy lub norm czasu pracy przekraczających określone w tym przepisie granice. Takie postanowienie, zawarte w umowie lub określone przez pracodawcę jednostronnie, jest nieważne i w jego miejsce wchodzą granice czasowe wykonywania pracy wynikające z powołanej ustawy. W świetle obowiązujących regulacji prawnych oraz utrwalonego orzecznictwa, przepisy mające na celu preferencyjne traktowanie pod względem czasu pracy niektórych grup pracowników (niepełnosprawnych, kobiet w ciąży, pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia) są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Powód jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W okresie objętym roszczeniami zgłoszonymi w rozpoznawanej sprawie (od stycznia 2016 do marca 201 9roku) pracował faktycznie w wymiarze 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo - taką normę czasu pracy ustalił mu pracodawca. Nie można zaakceptować poglądu strony pozwanej, że skoro powód godził się dobrowolnie na pracę w tym wymiarze, to praca w ósmej godzinie była pracą normatywną. Z art. 151 § 1 kp , który ma zastosowanie do powoda, jednoznacznie wynika, że praca wykonywana ponad normy czasu pracy stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Powoda obowiązywała norma czasu pracy wynosząca 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Pismo datowane 11 kwietnia 2016 roku nie można uznać za zgodę na prace w wydłużonym czasie pracy. Nawet zgoda powoda na przedłużenie dobowej normy czasu pracy do 8 godzin dziennie (na podstawie umowy lub innego porozumienia stron stosunku pracy - art. 11 KP ) nie miałaby znaczenia. Przedłużenie czasu pracy ponad normy obowiązujące pracownika jest dla niego niekorzystne i z tego względu nieważne na podstawie art. 18 § 2 KP . N. dla pracownika jest w tym przypadku oczywista, ponieważ - jak wynika z art. 18 ustawy o rehabilitacji zawodowej - skrócenie normy czasu pracy nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia. Dla pracownika korzystna jest praca w krótszym czasie pracy z zachowaniem tego samego wynagrodzenia. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2000 r., III ZP 6/00 (OSNAPiUS 2000 nr 20, poz. 740), według której stosowanie skróconej normy czasu pracy wobec pracownika niepełnosprawnego podejmującego zatrudnienie nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia ustalanego według godzinowej stawki osobistego zaszeregowania. W podobny sposób ocenił nieważność postanowień umownych, przewidujących dla pracownika ze stwierdzonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności 8-godzinny dobowy wymiar czasu pracy, Sąd Najwyższy w wyroku z 6 lipca 2005 r., III PK 51/05 (OSNP 2006 nr 5-6, poz. 85), stwierdzając, że ustalenie w umowie o pracę zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym 8-godzinnego dnia pracy, zamiast zgodnego z prawem 7-godzinnego, jest nieważne z mocy art. 18 § 2 kp , co oznacza, że za każdą przepracowaną ósmą godzinę ma on prawo do wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy i do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. W wyroku tym Sąd Najwyższy przedstawił dodatkowy (poza odwołaniem się do art. 18 § 2 KP ) argument przemawiający za nieważnością uzgodnienia między stronami stosunku pracy 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy w przypadku pracownika o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stwierdził mianowicie, że takie postanowienie umowy jest nieważne także ze względu na naruszenie art. 84 kp . Przepis ten stanowi, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia. Zobowiązując się do pracy przez 8 godzin za takim samym wynagrodzeniem, jakie przysługuje za 7 godzin pracy, pracownik umownie zrzeka się wynagrodzenia za jedną godzinę. W tej części takie postanowienie umowy jest nieważne na podstawie art. 58 § 1 i 3 kc w związku z art. 300 kp . Charakter regulacji prawnej dotyczącej skróconych norm czasu pracy osób ze stwierdzoną umiarkowaną niepełnosprawnością został poddany szczegółowej analizie i obszernie opisany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2013 r., K 17/11 (OTK-A 2013 nr 5, poz. 58). W art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawodawca uregulował mechanizm który stanowi, że szczególne regulacje dotyczące norm czasu pracy określone w art. 15 ustawy (w tym czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności określony w art. 15 ust. 2 ustawy) nie mają zastosowania, gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę. Warunkiem koniecznym odstąpienia od norm wynikających z art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej jest w tym przypadku wniosek osoby zainteresowanej, która w dniu składania wniosku musi pozostawać w zatrudnieniu. Nie można wystąpić o taką zgodę jeszcze przed podjęciem zatrudnienia. Konieczne jest przedstawienie pracodawcy takiego zaświadczenia lekarskiego oraz złożenie przez pracownika wniosku o zastosowanie „normalnych” norm czasu pracy (8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo). W rozpoznawanej sprawie powód nie złożył tak rozumianego wniosku, co oznacza, że w stosunku do powoda nie mogło nastąpić wyłączenie stosowania art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Należy dodać, że zeznania świadków pracowników pozwanego były jednoznaczne. Wszyscy świadkowie wskazywali, że otrzymywali do podpisu plik dokumentów bez możliwości przeczytania: „pracodawca nam nigdy nie wytłumaczył o co chodzi, dawał plik papierów do podpisania bez czytania” (zeznania świadka D. R. – k 40V), „ nie wiem czy podpisywałam oświadczenie bo została wezwana na dworzec autobusowy w niedzielę, cały stos papierów leżał, podsuwał mi papiery do podpisania”(zeznania świadka R. K. - k 41). Na tej podstawie należy jednoznacznie stwierdzić, że powoda obowiązywały normy czasu pracy ustalone w ustawie cyt. wyżej o rehabilitacji zawodowej. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że powód nabył prawo do wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe wraz z dodatkiem z tego tytułu. Za każdą godzinę pracy ponad obowiązujące ją normy czasu pracy ma prawo do wynagrodzenia wraz z dodatkiem za pracę w godzinach nadliczbowych na podstawie art. 151 1 § 3 kp . Z ustaleń faktycznych wynika, że dotyczy to wszystkich dni pracy powódki w okresie w okresie objętym pozwem, ponieważ pracowała codziennie przez taką samą liczbę godzin jak pracownicy pełnosprawni. W kontekście rozważań należy dodatkowo zwrócić uwagę, że zatrudnianie bądź niezatrudnianie osób niepełnosprawnych ma wpływ na sytuację pracodawców. Pracodawcy zatrudniający ogółem powyżej 25 pracowników mają obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON); z obowiązku tego zwolnieni są pracodawcy, zatrudniający osoby niepełnosprawne (art. 21 ustawy o rehabilitacji zawodowej). Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne mają możliwość otrzymania (pod warunkiem spełnienia przesłanek ustawowych) wsparcia ze środków PFRON w postaci: miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych (art. 26a, art. 26b i art. 26c ustawy o rehabilitacji zawodowej); zwrotu kosztów adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy, zakupu i autoryzacji oprogramowania na użytek pracowników niepełnosprawnych (art. 26 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej); zwrotu kosztów zatrudnienia pracowników pomagających pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy w zakresie czynności ułatwiających komunikowanie się z otoczeniem, a także czynności niemożliwych lub trudnych do samodzielnego wykonania przez pracownika niepełnosprawnego na stanowisku pracy (art. 26d ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej); zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla nowo zatrudnionej osoby niepełnosprawnej, która wcześniej nie pracowała (art. 26e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej). Pracodawca ma ponadto możliwość ubiegania się o status zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej, z czym wiążą się m.in. określone w ustawie preferencje podatkowe (art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej) i dostęp do dodatkowych środków z PFRON (art. 32 ustawy). Strona pozwana mogła zatem korzystać - od chwili złożenia przez powódkę orzeczenia o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w sierpniu 2008 roku - z udogodnień i zwolnień przewidzianych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych . Ten aspekt również musi być brany pod uwagę przy ocenie, czy powód nabył prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i ewentualnie nadużył swojego prawa podmiotowego żądając zapłaty wynagrodzenia. Sąd uznał wyliczenia powoda za prawidłowego, ponieważ zgodnie z umową o pracę z dnia 31 października 2018 roku wynagrodzenie powoda było wyliczone na podstawie stawki godzinowej obliczonego na podstawie wynagrodzenia minimalnego. Powód wskazywał, że w istocie jego wynagrodzenie było oparte o wynagrodzenie minimalne. Z kolei pozwany w swoim sprzeciwie nie zakwestionował wyliczeń powoda. Wskazana kwotowo zastosowana przez powoda stawka godzinowa mieściła się w obowiązującej stawce minimalnego wynagrodzenia. Sąd zasądził kwotę dochodzoną pozwem wraz z odsetkami ustawowymi od 1 kwietnia 2019 roku, przyjmując, iż od tego dnia pozwany był w zwłoce, albowiem powód świadczył pracę w godzinach ponadwymiarowych do 31 marca 2019 roku. Sąd obciążył kosztami tj. opłata od pozwu stosowanie do art. 98 kpc i Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku ( Dz. U. 2019r poz. 785 art. 13 ustęp 1 pkt 5) .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI