IV P 340/14

Sygn. akt IV P 340/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach Wydział IV Pracy w składzie: Przewodniczący SSR Adam Skrzypek Protokolant Monika Karpus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 roku w T. sprawy z powództwa K. G. przeciwko J. S. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych 1. oddala powództwo w całości; 2. zasądza od powódki K. G. na rzecz pozwanego J. S. kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt IV P 340/14 UZASADNIENIE Powódka K. G. wniosła o zasądzenie od pozwanego J. S. kwoty 3703,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 stycznia 2014 roku. W uzasadnieniu wskazała, że powódka żąda zasądzenia kwoty 3.703,71 zł jako wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w grudniu 2013 roku. Łączny wymiar godzin nadliczbowych wyniósł w tym miesiącu 50h 52 min., w tym 3h 23 min. w niedziele (8 grudnia 2013 r. 45 min. i 15 grudnia 2013 r. 2h 38 min.) i 3h 30 min. w święto (26 grudnia 2013 r.). Zatem uwzględniając wynagrodzenie powódki w wysokości 7.432,14 zł, wynagrodzenie należne za 1 h pracy wynosi 46,45 zł, co oznacza, że powódce przysługuje wierzytelność o zapłatę wynagrodzenia z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych w grudniu 2013 roku w wysokości 2.362,91 zł. Ponadto zgodnie z art. 151 1 § 1 kp oprócz wynagrodzenia podstawowego za pracę w godzinach nadliczbowych pracownik winien otrzymać dodatek, który wynosi: - za pracę w niedziele i święta 100% wynagrodzenia, tj. 319,58 zł (6h 53 min. x 46,45 zł), - za pracę w pozostałych dniach 50% wynagrodzenia, tj. 1.021,22 zł (43h 59 min. x 23,22 zł). W konsekwencji łączna wysokość świadczenia, do spełnienia którego zobowiązany jest pozwany w związku z pracą powódki w godzinach nadliczbowych w grudniu 2013 roku wynosi 3.703,71 zł. Pozwany winien spełnić to świadczenie do dnia 10 stycznia 2014 roku, zatem od dnia 11 stycznia 2014 roku powódce przysługuje roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych. Pozwany J. S. wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że pozwany nie zlecał powódce pracy w godzinach nadliczbowych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Powódka K. G. była pracownikiem Kancelarii pozwanego J. S. od 2 czerwca 2008 roku do 21 stycznia 2014 roku początkowo na stanowisku referenta a od 1 października 2011 roku na stanowisku radcy prawnego. Dowód: umowa o pracę i aneksy w aktach osobowych powódki Od dnia 10 lutego 2010 roku powódka zajmowała się obsługą prawną (...) Sp. z o.o. , który to podmiot został klientem pozwanego w wyniku stanowiska powódki, której spółka uprzednio zaproponowała współpracę, a ta zgodziła się świadczyć obsługę prawną w ramach kancelarii pozwanego. Podobnie w październiku 2013 roku Centrum (...) Sp. z o.o. zwróciła się do powódki z propozycją współpracy, jednak również w przypadku tego podmiotu powódka zgodziła się świadczyć usługi prawnicze w ramach kancelarii pozwanego, w wyniku czego pozwany zawarł z tą spółką umowę o obsługę prawną dnia 25 października 2013 roku. Powódka w zakresie obsługi tych podmiotów rzadko korzystała z pomocy osób zatrudnionych w kancelarii pozwanego. Zastępstwo w trakcie nieobecności powódki pełnił Ł. W. , w tym w szczególności w trakcie dwumiesięcznej nieobecności powódki spowodowanej przygotowaniami do egzaminu radcowskiego. Podobnie Ł. W. prowadził procesy w sprawach z zakresu prawa pracy, w których stroną było (...) Sp. z o.o. oraz Centrum (...) Sp. z o.o. , a Ł. S. prowadził jedno z postępowań egzekucyjnych. W. w grudniu 2013 roku pomoc prawną świadczyła również w wymiarze 6 godzin N. S. . Dowód: zeznania powódki k. 246, 239-245, zeznania pozwanego k. 230-239, 246, zeznania świadka I. K. k. 200-204, O. P. k. 204-207, N. S. k. 209-213, Ł. W. k. 215-223 W ramach obsługi prawnej świadczonej na rzecz (...) Sp. z o.o. powódka od lipca 2011 roku odbywała wizyty w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, dwa razy w tygodniu: w poniedziałki i czwartki. Dni wizyt ulegały zmianom jedynie wyjątkowo ze względu na konieczność udziału powódki w rozprawach przypadających w poniedziałek lub czwartek. Natomiast od końca października 2013 roku powódka świadczyła także obsługę pod adresem siedziby Centrum (...) Sp. z o.o. Za zgodą pozwanego ostatecznie od listopada 2013 roku do dnia 20 stycznia 2014 roku powódka spędzała prawie cały czas pracy w miejscu prowadzenia działalności przez te dwie spółki. Ostatecznie od połowy grudnia miejscem tym był budynek przy ul. (...) w G. wskutek zmiany adresu siedziby (...) Sp. z o.o. Dowód: zeznania powódki k. 246, 239-245, zeznania pozwanego k. 230-239, 246 Powódka także miała obsługiwać gminę M. oraz Dom (...) i (...) w Z. w zakresie zamówień publicznych, a także spółkę (...) sp. z o.o. " sp.k., oraz (...) Sp. z o.o. , które to spółki wymagały małego nakładu pracy a powódka świadczyła obsługę tych podmiotów łącznie z innymi pracownikami Kancelarii. Powódka w grudniu 2013 roku na rzecz gminy M. dokonała analizy dwóch dokumentów do dwóch przygotowywanych przez gminę przetargów. Natomiast prace w zakresie obsługi spółki (...) Sp. z o.o. ograniczyły się do zlecenia przepisania umów innemu pracownikowi Kancelarii. Powódka w miesiącu grudniu 2013 roku nie świadczyła żadnych usług na rzecz spółki (...) sp. z o.o. " sp.k.. Dowód: mail k. 75-103, zeznania świadka I. K. k. 200-204, O. P. k. 204-207, D. M. k. 207, D. J. k. 207-208, N. S. k. 209-213, A. J. k. 226, M. Z. k. 194-195, R. N. k. 195-197 Nadto poza zakresem wskazanym powyżej powódka w grudniu 2013 roku świadczyła pracę w siedzibie spółki (...) Sp. z o.o. , w której przebywała trzy razy w tygodniu oraz spółce Centrum (...) Sp. z o.o. , w której przebywała w pozostałe dni. Zgodnie z przygotowanym przez powódkę zestawieniem miesięcznym dla w/w podmiotów wynika, iż na rzecz spółki (...) Sp. z o.o. powódka przepracowała 86 godzin i 36 minut, natomiast na rzecz Centrum (...) Sp. z o.o. 20 godzin i 30 minut. Dowód: zestawienia czasu pracy za grudzień 2013 r. k. 104-107, zeznania świadków S. S. (1) k. 213-215, K. W. k. 223-226, zeznania powódki k. 246, 239-245 Powódka poza zakresem prac wskazanym w zestawieniu notorycznie po godzinach pracy, jak również w soboty i niedziele była atakowana telefonami lub mailami osób zarządzających powyższymi Spółkami i powódka odpowiadała na ich prośby i dokonywała obsługi prawnej. Czyniła to jednak bez wiedzy i zgody pozwanego. Obie spółki nie były dla kancelarii pozwanego kluczowe, co więcej, ich obsługa z uwagi na zaległości płatnicze w istocie była przez pozwanego kredytowana. Powódka wielokrotnie wysyłała maile związane z obsługą tych podmiotów późnym wieczorem lub wcześnie rano, względnie w dniach wolnych od pracy. Nigdy nie otrzymała jednak takiego polecenia od pracodawcy. Dowód: ewidencja ruchu osobowego k. 54-62, książka wydania – przyjęcia kluczy k. 63-74, maile k. 75-103, zawiadomienie k. 108, kalkulacja trasy k. 113, zeznania świadków S. S. (1) k. 213-215, K. W. k. 223-226, zeznania powódki k. 246, 239-245, zeznania pozwanego k. 230-239, 246 Kancelaria pozwanego jest czynna od 7 do 17 od poniedziałku do czwartku i od 7 do 16 w piątki, a pracownicy Kancelarii pracują na dwie zmiany od 7 do 15 (14 w piątku) lub od 9 do 17 (do 16 w piątki). Po tych godzinach Kancelaria jak również cały budynek jest zamykany. Budynek pozostaje zamknięty również w sobotę i niedzielę. Dowód: zeznania świadków I. K. k. 200-204, O. P. k. 204-207, D. M. k. 207, D. J. k. 207-208, E. T. k. 227-228 Powódka w okresie od 1 czerwca 2012 roku uzyskiwała wynagrodzenie w kwocie 7.432,14 zł brutto, tj. 5.250 zł netto, które pozwany wypłacał jej regularnie, zwykle przed zakończeniem miesiąca, za który wynagrodzenie te było należne. Również w grudniu 2013 roku powódka w dniu 21 grudnia 2013 roku otrzymała należne jej wynagrodzenie za miesiąc grudzień w kwocie 5.250 zł netto zgodnie z listą płac sporządzoną przez obsługujące pozwanego biuro rachunkowe. Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się na powołanych dowodach dokumentów, albowiem okoliczności z nich wynikające znajdywały potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Sąd nie znalazł powodów, by odmówić im wiary. Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na zeznaniach świadków I. K. , O. P. , D. M. , D. J. , N. S. , S. S. (1) , Ł. W. , K. W. , A. J. , J. P. , E. T. , M. Z. i R. N. . Żadna ze stron nie kwestionowała okoliczności przez świadków podnoszonych. W sprawie nie zaistniały powody, by zakwestionować wiarygodność relacji zaprezentowanej przez świadków. Różnice jakie ujawniają się w tych zeznaniach dotyczą w istocie subiektywnych przeżyć świadków i subiektywnego spojrzenia na relację służbową powódka -pozwany. Sąd dał wiarę zeznaniom powódki i pozwanego, albowiem ich zeznania mają swe oparcie w dokumentacji zgromadzonej w sprawie. Każda ze stron przedstawia przebieg zdarzeń w sposób zbieżny ze sobą co do istoty, zaś różnice w zeznaniach stron dotyczą odmiennej oceny szeregu sytuacji. Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika powódki o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki, informacji gminy M. , ewidencji (...) , faktur za przeprowadzane szkolenia BHP jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika pozwanego o dopuszczenie dowodu z eksperymentu procesowego i opinii biegłego z zakresu informatyki jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Strony łączyła umowa o pracę. Zwrócić jednak należy uwagę, że powódka była zatrudniona jako radca prawny, co ma istotne przełożenie na zakres stosowania norm kodeksu pracy do tego stosunku prawnego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w ramach niektórych spółek. Zgodnie zaś z art. 9 tej ustawy radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy zajmuje samodzielne stanowisko podległe bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej. Jeżeli jednostka organizacyjna zatrudnia dwóch lub więcej radców prawnych, jednemu z nich powierza się koordynację pomocy prawnej w tej jednostce. W organie państwowym lub samorządowym radca prawny wykonuje pomoc prawną w komórce lub w jednostce organizacyjnej, w biurze, w wydziale lub na wyodrębnionym stanowisku do spraw prawnych podległym bezpośrednio kierownikowi tego organu. W organie państwowym radca prawny może być zatrudniony także w innej wyodrębnionej komórce lub jednostce organizacyjnej i podlegać jej kierownikowi. Radcy prawnemu nie można polecać wykonania czynności wykraczającej poza zakres pomocy prawnej. Jak wskazuje się w doktrynie – za H. W. , Zakaz konkurencji w Kodeksie pracy a tajemnica zawodowa radcy prawnego , Radca Prawny 1998/1/3 - radca prawny świadczy pracę szczególnego rodzaju, jest nią bowiem "wykonywanie zawodu radcy prawnego". Zawierając z radcą prawnym umowę o pracę pracodawca definiuje w niej rodzaj pracy poprzez określenie stanowiska pracy, którym jest stanowisko radcy prawnego (art. 9 ustawy). Z kolei zakres czynności związanych ze stanowiskiem radcy prawnego jest określony w ustawowej definicji zawodu radcy prawnego. Wskazuje się także – za A. D. , O istocie sporu, Radca Prawny 1996/6/7- , że ponieważ samodzielność wykonywania zawodu radcy prawnego (tak samo zresztą, jak i adwokata), jest zagwarantowana ustawowo, umowa o pracę z radcą prawnym nigdy nie będzie zgodna z definicją ustawową (stosunku pracy - art. 22 § 1 1 Kodeksu pracy ). Jest to więc specyficzna forma stosunku pracy, która nie powoduje zależności zawodowej radcy prawnego od podmiotu, z którym jest związany umową o pracę. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że stosunek pracy łączący strony z zasady różni się od kodeksowego ujęcia stosunku pracy. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że pracodawca nie może pracownikowi zlecać wykonania czynności wykraczających poza zakres pomocy prawnej, a pracownik w sposób samodzielny wykonuje obowiązki radcy prawnego. Nie budzi wątpliwości, że powódka świadczyła pracę pod koniec okresu zatrudnienia wyłącznie u (...) i P. - (...) , choć nie doszło do wypowiedzenia warunków pracy, że powódka w sposób samodzielny realizowała swoje obowiązki związane z obsługą toczących się procesów sądowych bez pozyskiwania poleceń wyjazdu. Powódka w sposób samodzielny, zgodnie z posiadaną wiedzą świadczyła obsługę prawną klientów Kancelarii pozwanego. Nie ma zatem najmniejszych wątpliwości, że zarówno w odniesieniu do regulacji prawnej wykonywania zawodu radcy prawnego, jak i do sytuacji faktycznej związanej z zatrudnieniem jako radca prawny w Kancelarii pozwanego powódka jako radca prawny powinna i wykonywała obowiązki wyłącznie w zakresie pomocy prawnej jako radca prawny. Jak wskazuje się w piśmiennictwie – za Ł. B. , Status radcy prawnego w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej , Radca Prawny 2004/6/15 - w działalności zawodowej radcy prawnego niezwykle ważnym elementem jest niezależność zawodowa. Jednak nie jest to decydujące o przypisaniu radcy prawnemu statusu przedsiębiorcy, albowiem niezależność zawodowa jest cechą tego zawodu. Podkreśla się także za H. W. , Zakaz konkurencji w Kodeksie pracy a tajemnica zawodowa radcy prawnego , Radca Prawny 1998/1/3 -, że z mocy art. 9 ust. 4 ustawy o radcach prawnych obowiązuje pracodawcę "zakaz wydawania radcy prawnemu poleceń wykraczających poza zakres pomocy prawnej". Pojawia się tutaj problem, czy wnioskując a contrario, pracodawca może wydawać radcy prawnemu polecenia mieszczące się w zakresie pomocy prawnej. Niewątpliwie polecenia pracodawcy nie mogą dotyczyć sposobu załatwienia spraw. Pracodawca może natomiast ustalić kolejność załatwianych przez radcę spraw, oznaczając niektóre z nich jako pilne. Polecenia "dozwolone" mogą odnosić się zatem do organizacyjnej sfery świadczenia pomocy prawnej. Z powyższego wprost wynika, że powódka jako niezależny i samodzielny pracownik sama winna organizować swój czas pracy w sposób, który zapewni prawidłowe i terminowe realizowanie pomocy prawnej. Pozwany jako pracodawca nie mógł i nie czynił tego, wydawać powódce poleceń dotyczących sposobu świadczenia pomocy prawnej, nie organizował powódce pracy, udostępniał jedynie narzędzia służące do wykonywania pracy i umożliwiał wykonywanie pracy w siedzibie kancelarii – choć w przypadku powódki w okresie ostatnich dwóch miesięcy zatrudnienia doszło do naruszenia za zgodą obu stron dyspozycji art. 18 ustawy o radcach prawnych . Zwrócić należy uwagę, że ustawa o radcach prawnych reguluje odmiennie niż kodeks pracy kwestie czasu pracy, bowiem w art. 17 ustawy o radcach prawnych wskazuje się, że radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy może być zatrudniony jednocześnie w więcej niż jednej jednostce organizacyjnej i w wymiarze przekraczającym jeden etat, a zatem ustawa wprost przewiduje możliwość stałego zatrudnienia w czasie ponadwymiarowym. Zaś w art. 18 wskazuje się, że do czasu pracy radcy prawnego zalicza się także czas niezbędny do załatwiania spraw poza lokalem jednostki organizacyjnej, w szczególności w sądach i w innych organach, oraz czas przygotowania się do tych czynności. Czas pracy radcy prawnego w lokalu jednostki organizacyjnej nie może być krótszy niż dwie piąte czasu pracy ustalonego w zawartej z radcą prawnym umowie. Analizując przedstawioną przez powódkę dokumentację niewątpliwie świadczyła ona pracę w godzinach, które zgodnie z kodeksem pracy można uznać za godziny nadliczbowe. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że pracodawca nie organizował powódce czasu pracy i nie nakazywał świadczenia pracy w godzinach ponadwymiarowych. Co więcej, co wynika wprost z zeznań powódki i świadków S. i W. , osoby zarządzające spółkami nadużywały czasu pracy powódki domagając się od niej świadczenia pracy ponad czas ujęty w umowie o obsługę prawną, w godzinach późnowieczornych, czy w dni wolne od pracy. I nie budzi najmniejszych wątpliwości, że powódka świadczyła pomoc prawną w tym dodatkowym czasie. Powódka jednak jako radca prawny sama podejmowała decyzję, czy świadczyć pomoc prawną, czy też nie. Na jej stanowisko nie mógł mieć i nie miał wpływu pozwany. W konsekwencji żądanie pozwu zapłaty dodatkowego wynagrodzenia nie zasługiwało na uwzględnienie. Z tych względów powództwo oddalono w całości. Na podstawie art. 98 kpc , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, Sąd obciążył powódkę jako stronę przegrywającą kosztami procesu, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego strony powodowej reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, ustalone na podstawie § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z §2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (450 zł). ZARZĄDZENIE 1.Odnotować uzasadnienie 2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powódki; 3. K. . 21 dni lub z wpływem