IV P 293/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łomży rozpoznał sprawę z powództwa licznych funkcjonariuszy Służby Więziennej przeciwko Skarbowi Państwa, domagających się odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Powodowie zarzucili, że po zmianie przepisów od 1 stycznia 2022 r. dotyczących dodatku stażowego i wprowadzonych podwyżek, otrzymali niższy dodatek służbowy w części modernizacyjnej niż inni funkcjonariusze, mimo posiadania podobnego stażu pracy. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, argumentując, że wynagrodzenia są wypłacane zgodnie z prawem i nie doszło do naruszenia zasady równego traktowania. Sąd umorzył postępowanie w zakresie trzech powodów, którzy cofnęli pozwy, a w odniesieniu do pozostałych powodów oddalił powództwa. Uzasadniając, sąd wskazał, że stosunki służby w Służbie Więziennej są stosunkami administracyjno-prawnymi, a przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie tylko w drodze odesłania. Stwierdził, że choć droga sądowa jest dopuszczalna, to roszczenia o nierówne traktowanie w zakresie wynagrodzenia nie mogą być oparte na przepisach Kodeksu pracy. Sąd rozważył możliwość zastosowania Dyrektywy 2000/78/WE, ale uznał, że sankcje za jej naruszenie pozostają do regulacji krajowej. Wskazał, że ochrona prawna dla funkcjonariuszy w takich przypadkach może wynikać z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony dóbr osobistych, w tym prawa do niedyskryminacji. Jednakże, analizując stan faktyczny, sąd stwierdził, że podwyżka uposażeń została zrealizowana w sposób jednakowy dla całej formacji, a mechanizm ten, choć mógł budzić poczucie niesprawiedliwości u funkcjonariuszy z dłuższym stażem, nie naruszał zasady równego wynagrodzenia za jednakową pracę, a wręcz spłaszczał istniejące dysproporcje płacowe. Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu na podstawie art. 102 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu funkcjonariuszy służb mundurowych, zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie ochrony dóbr osobistych, oraz zasady stosowania prawa UE w sprawach pracowniczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i mechanizmu podwyżek wynagrodzeń w konkretnym okresie. Sąd opowiedział się za ochroną dóbr osobistych, ale nie rozstrzygnął ostatecznie kwestii odszkodowania z tego tytułu w tej konkretnej sprawie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nierówne traktowanie funkcjonariuszy Służby Więziennej w zakresie przyznawania dodatku służbowego, wynikające z mechanizmu podwyżek wynagrodzeń, stanowi naruszenie zasady równego wynagrodzenia za jednakową pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nierówne traktowanie funkcjonariuszy Służby Więziennej w zakresie przyznawania dodatku służbowego, wynikające z mechanizmu podwyżek wynagrodzeń, nie stanowi naruszenia zasady równego wynagrodzenia za jednakową pracę, ponieważ zastosowane zasady podwyżek były jednakowe dla całej formacji i nie naruszały przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stosunki służby w Służbie Więziennej są stosunkami administracyjno-prawnymi, a przepisy Kodeksu pracy nie mają bezpośredniego zastosowania. Mechanizm podwyżek wynagrodzeń, choć mógł prowadzić do różnic w wysokości dodatku służbowego w zależności od stażu pracy, był jednakowy dla całej formacji i miał na celu wyrównanie wynagrodzeń, a nie dyskryminację. Nie doszło do naruszenia zasady równego wynagrodzenia za jednakową pracę.
Czy funkcjonariusze Służby Więziennej mogą dochodzić roszczeń z tytułu nierównego traktowania na podstawie przepisów Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, funkcjonariusze Służby Więziennej nie mogą dochodzić roszczeń z tytułu nierównego traktowania na podstawie przepisów Kodeksu pracy, ponieważ ich stosunek służbowy ma charakter administracyjno-prawny, a przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie tylko w drodze odesłania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawa o Służbie Więziennej jest regulacją kompleksową, a stosunki służbowe funkcjonariuszy mają charakter administracyjno-prawny. Przepisy Kodeksu pracy stosuje się do nich tylko w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie, a przepisy dotyczące nierównego traktowania nie zawierają takiego odesłania.
Czy można zastosować przepisy Dyrektywy 2000/78/WE w sprawie równego traktowania w zatrudnieniu do roszczeń funkcjonariuszy Służby Więziennej?
Odpowiedź sądu
Bezpośrednie zastosowanie Dyrektywy 2000/78/WE jest możliwe w relacji funkcjonariusz-służba publiczna, jednakże sankcje za jej naruszenie pozostają do regulacji krajowej, a przepisy Kodeksu pracy nie są wystarczające do ich określenia.
Uzasadnienie
Sąd rozważył możliwość bezpośredniego zastosowania Dyrektywy 2000/78/WE, wskazując, że choć spełnia ona pewne kryteria, to sankcje za jej naruszenie pozostawiają swobodę państwom członkowskim. W przypadku roszczeń o odszkodowanie, Dyrektywa wymaga skutecznych, proporcjonalnych i dolegliwych sankcji, które niekoniecznie są zapewnione przez przepisy Kodeksu pracy.
Czy naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu może być podstawą do dochodzenia roszczeń z tytułu ochrony dóbr osobistych na gruncie Kodeksu cywilnego?
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu może być podstawą do dochodzenia roszczeń z tytułu ochrony dóbr osobistych na gruncie Kodeksu cywilnego, w szczególności w zakresie prawa do niedyskryminacji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że instrumenty ochrony prawnej dla funkcjonariuszy, którzy doznali dyskryminacji, mogą znajdować się w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony dóbr osobistych (art. 23 i 24 kc), a prawo do niedyskryminacji ma wysoką rangę konstytucyjną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. A. | osoba_fizyczna | powód |
| B. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| P. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| S. B. | osoba_fizyczna | powód |
| K. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| P. B. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| E. B. | osoba_fizyczna | powód |
| B. B. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| R. B. | osoba_fizyczna | powód |
| P. B. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| K. B. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| T. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| T. C. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| P. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. C. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. (4) | osoba_fizyczna | powód |
| E. C. | osoba_fizyczna | powód |
| P. C. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. C. | osoba_fizyczna | powód |
| P. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| P. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| B. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| K. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. D. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. D. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| B. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| B. D. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| P. D. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. D. | osoba_fizyczna | powód |
| P. D. (4) | osoba_fizyczna | powód |
| M. D. (4) | osoba_fizyczna | powód |
| G. D. | osoba_fizyczna | powód |
| P. D. (5) | osoba_fizyczna | powód |
| D. D. | osoba_fizyczna | powód |
| D. F. | osoba_fizyczna | powód |
| R. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Z. G. | osoba_fizyczna | powód |
| G. G. | osoba_fizyczna | powód |
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. G. | osoba_fizyczna | powód |
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| D. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. H. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. J. | osoba_fizyczna | powód |
| M. J. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| G. K. | osoba_fizyczna | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. (4) | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (4) | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| J. L. | osoba_fizyczna | powód |
| A. L. | osoba_fizyczna | powód |
| B. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| N. M. | osoba_fizyczna | powód |
| P. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| P. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| G. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. O. | osoba_fizyczna | powód |
| K. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. O. | osoba_fizyczna | powód |
| K. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. P. | osoba_fizyczna | powód |
| R. P. | osoba_fizyczna | powód |
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| G. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| T. R. | osoba_fizyczna | powód |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| P. M. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| E. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | powód |
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| D. S. | osoba_fizyczna | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| J. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| W. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| J. T. | osoba_fizyczna | powód |
| A. T. | osoba_fizyczna | powód |
| R. T. | osoba_fizyczna | powód |
| E. T. | osoba_fizyczna | powód |
| M. T. | osoba_fizyczna | powód |
| P. T. | osoba_fizyczna | powód |
| K. T. | osoba_fizyczna | powód |
| T. W. | osoba_fizyczna | powód |
| L. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| I. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| R. W. | osoba_fizyczna | powód |
| M. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| C. Ż. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Ż. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. Ż. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w P. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
u.SW art. 220
Ustawa o Służbie Więziennej
Spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy, niewymienione w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2, rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Pomocnicze
u.SW art. 6
Ustawa o Służbie Więziennej
Koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa.
u.SW art. 157 § ust. 4
Ustawa o Służbie Więziennej
Zawiera odniesienia do mobbingu.
k.p. art. 1
Kodeks pracy
Określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.
k.p. art. 18³a
Kodeks pracy
Reguluje równe traktowanie w zatrudnieniu.
k.p. art. 18³c
Kodeks pracy
Reguluje zasady równego wynagrodzenia za pracę.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę powinno odpowiadać w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom, a także uwzględniać ilość i jakość świadczonej pracy.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Katalog dóbr osobistych podlegających ochronie prawa cywilnego.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Środki ochrony dóbr osobistych (zaniechanie, usunięcie skutków, zadośćuczynienie).
k.c. art. 24 § § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody majątkowej wynikłej z naruszenia dobra osobistego.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada nieobciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku cofnięcia pozwu.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym.
u.w.r.t. art. 1 § ust. 1
Ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania
Katalog kryteriów dyskryminujących.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stosunek służbowy funkcjonariuszy Służby Więziennej ma charakter administracyjno-prawny, a przepisy Kodeksu pracy nie mają bezpośredniego zastosowania. • Zastosowane zasady podwyżek wynagrodzeń były jednakowe dla całej formacji i nie naruszały zasady równego wynagrodzenia za jednakową pracę. • Mechanizm podwyżek spłaszczał różnice płacowe wynikające ze stażu pracy, a nie je pogłębiał. • Nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów w zakresie prawa do równego wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu poprzez przyznanie niższego dodatku służbowego w części modernizacyjnej. • Zastosowanie przepisów Kodeksu pracy (art. 18³a i nast. k.p.) do oceny nierównego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
Stosunki służby w służbach mundurowych są stosunkami administracyjno-prawnymi. • W myśl orzecznictwa Trybunału nie można przez analogię rozszerzać zakresu zastosowania zakazów statuowanych dyrektywą Rady (...) z dnia 27 listopada 2000 r. na dyskryminację z innych przyczyn niż te wymienione w sposób wyczerpujący w art. 1 tejże dyrektywy. • Zastosowany mechanizm doprowadził do spłaszczenia różnic w wynagrodzeniach z powodu kryterium w postaci stażu pracy. • Zachowanie ustawodawcy można różnie oceniać z punktu widzenia celowości takiego mechanizmu, bowiem doprowadziło ono do wystąpienia poczucia niesprawiedliwości u funkcjonariuszy z dłuższym stażem pracy...
Skład orzekający
Marta Małgorzata Sulkowska
przewodnicząca
Urszula Kamińska
ławnik
Anna Skopek
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu funkcjonariuszy służb mundurowych, zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie ochrony dóbr osobistych, oraz zasady stosowania prawa UE w sprawach pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i mechanizmu podwyżek wynagrodzeń w konkretnym okresie. Sąd opowiedział się za ochroną dóbr osobistych, ale nie rozstrzygnął ostatecznie kwestii odszkodowania z tego tytułu w tej konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierównego traktowania w zatrudnieniu i jego interpretacji w specyficznym kontekście służb mundurowych. Pokazuje złożoność stosowania przepisów prawa pracy i cywilnego w relacjach administracyjno-prawnych.
“Funkcjonariusze więzienni walczą o równe traktowanie: czy podwyżka wynagrodzeń była sprawiedliwa?”
Dane finansowe
WPS: 4242 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.