IV P 2131/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy zasądził od pozwanego pracodawcy na rzecz asesora sądowego wyrównanie wynagrodzenia za lata 2021-2022, uznając przepisy ustaw okołobudżetowych za niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE.
Powódka, asesor sądowy, domagała się wyrównania wynagrodzenia za lata 2021-2022, twierdząc, że jej pensja była obliczana niezgodnie z art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, a na podstawie niezgodnych z Konstytucją RP ustaw okołobudżetowych. Sąd Rejonowy przychylił się do stanowiska powódki, uznając przepisy ustaw okołobudżetowych za niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE, co narusza gwarancje niezawisłości sędziowskiej i godności urzędu. W konsekwencji zasądził na rzecz powódki znaczną część dochodzonej kwoty, oddalając powództwo jedynie w zakresie przedawnionym i w pozostałej części.
Sprawa dotyczyła roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia za pracę wniesionego przez W. G., asesora sądowego, przeciwko (...) we Wrocławiu. Powódka domagała się zasądzenia kwoty 12.113,47 zł, argumentując, że jej wynagrodzenie za okres od października 2021 r. do grudnia 2022 r. było nieprawidłowo obliczane na podstawie tzw. ustaw okołobudżetowych, które jej zdaniem były niezgodne z Konstytucją RP i prawem Unii Europejskiej. Wskazała, że właściwą podstawą prawną powinno być wynagrodzenie ustalane zgodnie z art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, opierające się na przeciętnym wynagrodzeniu z drugiego kwartału roku poprzedniego. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że działała zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym ustawami okołobudżetowymi, które miały pierwszeństwo. Pozwany pracodawca, jako jednostka Skarbu Państwa, był zobowiązany do stosowania tych przepisów. Podniesiono również zarzut przedawnienia części roszczenia. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał powództwo za zasadne w przeważającej części. Sąd stwierdził, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023, które odchodziły od zasady ustalania wynagrodzeń sędziów na podstawie art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, były niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP (gwarantującym wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu) oraz art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego). Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyrok w sprawie K 1/12 i K 1/23, podkreślając, że wynagrodzenia sędziów powinny być ustalane w sposób obiektywny, automatyczny i chroniony przed uznaniowością oraz ingerencją władzy wykonawczej i ustawodawczej. Sąd uznał, że trzykrotne odstąpienie od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów w latach 2021-2023 było nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi. Dodatkowo, sąd rozważył zgodność z prawem UE, wskazując, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów, w przeciwieństwie do sytuacji, gdy obejmuje szeroki krąg osób publicznych i jest podyktowane koniecznością likwidacji deficytu budżetowego, może naruszać zasadę niezawisłości sędziowskiej. W tej sprawie, podczas gdy wynagrodzenia sędziów były zamrażane, inne grupy zawodowe, w tym przedstawiciele władz, odnotowały wzrost uposażeń. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i ustalił wynagrodzenie powódki na podstawie art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych. W efekcie, zasądzono na rzecz powódki kwotę 11.738,41 zł brutto wraz z odsetkami. Powództwo oddalono w pozostałym zakresie, uwzględniając zarzut przedawnienia roszczenia za październik 2021 r. Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty zasądzonej, zgodnie z przepisami prawa pracy, i zaliczył nieuiszczone koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023, które odchodziły od zasady ustalania wynagrodzeń sędziów na podstawie art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, są niezgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2 i art. 2).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, bez uzasadnionych powodów i spełnienia przesłanek brzegowych wskazanych przez TK, narusza konstytucyjną gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zasadę państwa prawnego. Dodatkowo, selektywne zamrażanie wynagrodzeń sędziów, podczas gdy inne grupy zawodowe odnotowały wzrost uposażeń, narusza zasadę równości i może godzić w niezawisłość sędziowską w kontekście prawa UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie części roszczenia i oddalenie w pozostałym zakresie
Strona wygrywająca
W. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Monitorze Polskim przez Prezesa G. (z zastrzeżeniem § 1d).
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
p.u.s.p. art. 106 y
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wynagrodzenie zasadnicze asesora sądowego wynosi 80% wynagrodzenia zasadniczego w stawce pierwszej sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego.
ustawa okołobudżetowa na rok 2021 art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
W 2021 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
ustawa okołobudżetowa na rok 2022 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
W 2022 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. (zwiększone o 26 zł).
ustawa okołobudżetowa na rok 2023 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
W 2023 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiła kwota 5.444,42 zł.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów k.c. do stosunków pracy.
k.p. art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy w terminie 3 lat.
k.p.c. art. 477 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rygor natychmiastowej wykonalności wyroku w sprawach z zakresu prawa pracy.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Orzekanie o kosztach sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2, art. 2). Naruszenie prawa UE (zasada niezawisłości sędziowskiej) poprzez selektywne zamrażanie wynagrodzeń sędziów. Nadrzędność Konstytucji RP i bezpośrednie jej stosowanie przez sądy powszechne. Brak uzasadnionych podstaw do odstąpienia od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów.
Odrzucone argumenty
Pozwany pracodawca działał zgodnie z obowiązującymi przepisami (ustawami okołobudżetowymi). Zarzut przedawnienia roszczenia za październik 2021 r. (uwzględniony częściowo).
Godne uwagi sformułowania
Sędziowie są jedyną grupą zawodową, której wynagrodzenie reguluje bezpośrednio Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Wynagrodzenie godne urzędu sędziego jest elementem ustroju sądownictwa - istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego. Trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021 - 2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Skład orzekający
Agnieszka Chlipała-Kozioł
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie roszczeń o wyrównanie wynagrodzenia sędziów i asesorów sądowych w latach 2021-2023, interpretacja zgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP i prawem UE, możliwość odmowy zastosowania przez sąd przepisu niezgodnego z Konstytucją."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu (2021-2023) i specyficznej grupy zawodowej (sędziowie, asesorzy sądowi). Interpretacja prawa UE może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i asesorów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Kluczowe jest tu starcie ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP i prawem UE, co stanowi ważny precedens.
“Sędziowie wygrali z ustawami okołobudżetowymi! Sąd uznał przepisy ograniczające pensje za niekonstytucyjne.”
Dane finansowe
WPS: 12 113,47 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 11 738,41 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV P 2131/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Chlipała-Kozioł Protokolant: Przemysław Studziński po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 roku we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa W. G. przeciwko (...) we Wrocławiu o wynagrodzenie za pracę I. zasądza od strony pozwanej (...) we Wrocławiu na rzecz powódki W. G. kwotę 11.738,41 zł brutto (jedenaście tysięcy siedemset trzydzieści osiem złotych i 41/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi: - od kwoty 369,66 zł od dnia 27 listopada 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 369,66 zł od dnia 29 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 28 maja 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 lipca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 27 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 911,98 zł od dnia 29 września 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 października 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 94,26 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałym zakresie oddala powództwo; III. nadaje niniejszemu wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 11.738,41 zł; IV. nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt IV P 2131/24 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 31.10.2024 r. (data nadania) powódka W. G. wniosła o zasądzenie od strony pozwanej, (...) we Wrocławiu kwoty 12.113,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od kwoty 369,67 zł od dnia 29 października 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 369,67 zł od dnia 27 listopada 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 369,67 zł od dnia 29 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 28 maja 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 lipca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 27 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 917,3598 zł od dnia 29 września 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 października 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 94,26 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty tytułem wyrównania wynagrodzenia i dodatkowego wynagrodzenia rocznego za okres od października 2021 r. do grudnia 2022 r. oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że od 1.10.2021 r. pełni obowiązki asesora sądowego w (...) . Wynagrodzenie zasadnicze asesora sądowego wynosi 80% wynagrodzenia zasadniczego w stawce pierwszej sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. W okresie objętym sporem wynagrodzenie powódki nie odpowiadało wynagrodzeniu, jakie powinna otrzymać po przemnożeniu właściwej stawki i dodatku stażowego. Swoje żądanie osadza na różnicy pomiędzy należnym jej wynagrodzeniem, które powinno być obliczane w oparciu o regulację art 91 § 1c u.s.p., według której podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa G. na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461), a wynagrodzeniem przyznanym. Tymczasem w spornym okresie wynagrodzenie powódki było obliczane nie na podstawie regulacji art. 91 § 1c u.s.p. w zw. z art. 178 ust. 2 Konstytucji PR, lecz w oparciu o niezgodne z nią przepisy ustaw okołobudżetowych. Uzasadniając swoje powództwo powódka podniosła, że zasadę ustalania podstawy wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego statuuje art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP zgodnie z którym, podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa G. na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Pomimo, iż przepis ten obowiązuje, to wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych w latach 2021-2023 ustalono w oparciu o przepisy ustaw okołobudżetowych. Ustawodawca od 2021 r. stosuje mechanizm ustalania wynagrodzenia sędziego sądu powszechnego w oparciu o przyjęte arbitralnie kryteria, w oderwaniu od aktualnego wskaźnika przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za II kwartał roku poprzedniego. Prowadziło to do obniżenia realnej wartości wynagrodzenia sędziego w porównaniu do tempa wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dalej powołując się na przepisy Konstytucji , orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przepisy unijne oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej powódka wskazała, że w konsekwencji, Sąd powinien odmówić zastosowania przepisów ustawy okołobudżetowych albowiem są one niezgodne z Konstytucją RP i prawem unijnym i ustalić jej wynagrodzenie w oparciu o art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych . W odpowiedzi na pozew (k. 44 i nast.) strona pozwana S. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew strona pozwana zarzuciła, że w zaistniałym stanie prawnym brak jest podstaw do uznania roszczenia za zasadne, albowiem pozwany pracodawca ustalił i wypłacił wynagrodzenie z uwzględnieniem przepisów powszechnie obowiązujących, a tym samym działał na podstawie i w granicach prawa. Strona pozwana przedstawiła hipotetyczne wyliczenia wysokości wynagrodzenia powódki za miesiące, których dotyczy żądanie pozwu i które to wynagrodzenie otrzymywałaby poprzez ustalenie jego wysokości w oparciu o art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych . Strona pozwana zarzuciła, że wynagrodzenie powódki zostało obliczone na podstawie ustaw okołobudżetowych, zawierających przepisy szczególne względem art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych . Pozwany miał obowiązek stosować przepisy okołobudżetowe, albowiem jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, finansowaną z budżetu państwa, której zasady prowadzenia gospodarki finansowej wynikają z treści odpowiednich ustaw i jest związany dyscypliną finansów publicznych, stąd nie mógł postąpić inaczej. Pozwana podkreśliła, że jej odpowiedzialność za niewypłacenie dochodzonych należności powinna zostać ograniczona i rozpocząć się najwcześniej po upływie terminu do wniesienia odpowiedzi na pozew. Pozwana podniosła również zarzut przedawnienia kwoty za październik 2021 r. wskazując, że termin wypłaty wynagrodzenia przypadał na 28 października 2021 r., powódka złożyła zaś pozew w dniu 31 października 2024 r., a zatem po upływie okresu przedawnienia. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Powódka W. G. jest asesorem w (...) we Wrocławiu. Za lata 2021 – 2022 r. wypłacono powódce wynagrodzenie wyliczone w oparciu o przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 r. poz. 2400; zwana dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2021) i art. 8 ust. 1 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2445; zwanej dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2022). Dowód: bezsporne, a nadto: dekrety o przyznaniu wynagrodzenia – k. 12-14 dokumentacja płacowa – k. 22-38 wyliczenie wynagrodzenia k. 39 Różnica pomiędzy wynagrodzeniem i dodatkowym wynagrodzeniem rocznym wypłaconym powódce w oparciu o przepisy ustaw okołobudżetowych za sporny okres od października 2021 r. do grudnia listopada 2022 r., a tym wyliczonym na podstawie art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych wynosiła brutto 1108,98 zł za 2021 r., 10.904,94 zł za 2022 r. i 94,26 zł z tytułu dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. Dowód: bezsporne, a nadto: wyliczenia pozwanego k. 35-36 i 49-50 Zgodnie z Regulaminem pracy strony pozwanej, wynagrodzenie za pracę wypłacane jest pracownikom z dołu raz w miesiącu w dniu 28 każdego miesiąca. Jeżeli dzień wypłaty jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie za pracę wypłaca się w dniu poprzednim. Dowód: - Regulamin Pracy (...) k. 56-65 Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wynosi 14.176,12 zł. Dowód: - zaświadczenie k. 55 Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części. Stan faktyczny w niniejszej sprawie pozostawał bezsporny. Strony postępowania nie podważały przeprowadzonych dowodów, przy czym Sąd również nie znalazł podstaw, aby zakwestionować którykolwiek z dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony. W niniejszej sprawie nie zostały przeprowadzone dowody z przesłuchania świadków ani stron, gdyż o ich dopuszczenie nie wnosiła żadna ze stron sporu. Przesłuchanie stron Sąd uznał ponadto za nieistotne dla rozstrzygnięcia, albowiem spór w niniejszej sprawie nie dotyczył okoliczności faktycznych, które były bezsporne, ale miał charakter prawny. Pozwana przedstawiła własne hipotetyczne wyliczenia wysokości wyrównania wynagrodzenia należnego powódce za sporny okres. Powódka wyliczeń tych nie zakwestionowała Sąd oparł się na wyliczeniach pozwanej, nie znajdując podstaw do ich podważenia. Strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia za październik 2021 r. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół zagadnienia prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ingerencji ustawodawcy za pomocą tzw. ustaw okołobudżetowych w ustanowiony w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U z 2023 r., poz. 217) (dalej również: p.u.s.p.) sposób kształtowania wynagrodzeń sędziów. Należy wskazać, że sędziowie są jedyną grupą zawodową, której wynagrodzenie reguluje bezpośrednio Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej . Według bowiem art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, przy czym wyżej wskazana norma konstytucyjna została uszczegółowiona w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych . Zgodnie z art. 106 y ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , wynagrodzenie zasadnicze asesora sądowego wynosi 80% wynagrodzenia zasadniczego w stawce pierwszej sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 91 § 1 ww. ustawy wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje. Istotny zaś w zakresie przedmiotowego sporu pozostaje art. 91 § 1c ww. ustawy, który wskazuje, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa G. na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461), z zastrzeżeniem § 1d . Zaś art. 91 § 1d p.u.s.p. stanowi, że jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c , jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Wedle treści art. 91 § 2 p.u.s.p. wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Art. 91 § 6 p.u.s.p. stanowi natomiast, że w związku z pełnioną funkcją sędziemu przysługuje dodatek funkcyjny. Wedle § 7 owego artykułu wynagrodzenie sędziów różnicuje ponadto dodatek za długoletnią pracę, wynoszący, począwszy od szóstego roku pracy, 5% wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1%, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego. Wskazać należy, że funkcjonujące aktualnie zasady kształtowania wynagrodzeń sędziów są następstwem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 459). Ich istotę sprowadzić można do iloczynu przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedzającego i stosownego mnożnika. Wcześniej był to podlegający waloryzacji iloczyn kwoty bazowej i owego mnożnika. W nowej koncepcji ustawodawca przyjął więc nie waloryzację, lecz koncepcję progresywnego wynagrodzenia. Co ważne, celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości świadczeń od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju, a także odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej. Bezsporne pozostaje, że od początku 2021 r. ustawodawca postępował w sprzeczności z zasadami kształtowania wysokości wynagrodzeń sędziów określonymi w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych . Pierwsze odstępstwo stanowiło unormowanie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 r. poz. 2400; zwana dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2021), w którym podano, że w roku 2021 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa G. . Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. wynosiło 4.839,24 zł (zob. komunikat Prezesa G. z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 r.), podczas gdy w drugim kwartale 2020 r. było to 5.024,48 zł (zob. komunikat Prezesa G. z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r.). W kolejnych latach ustawodawca również odchodził od zasady wskazanej w art. 91 § 1c p.u.s.p. I tak, w świetle treści art. 8 ust. 1 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2445; zwanej dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2022), w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa G. . Zgodnie zaś z ust. 2 omawianego przepisu podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26 zł. Należy przy tym zauważyć, że stało się tak, gdy przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 r. wyniosło 5.504,52 zł (zob. komunikat Prezesa G. z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r.). Kolejno, w ustawie z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666; zwanej dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2023), ustawodawca wskazał w art. 8 ust. 1, że w 2023 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych , stanowi kwota w wysokości 5.444,42 zł. Stało się tak w sytuacji, kiedy wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r. wynosiła 6.156,25 zł (zob. komunikat Prezesa G. z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r.). Analizując powyższe należy wyprowadzić wniosek, że istnieje sprzeczność ustawowej regulacji z art. 91 § 1 c p.u.s.p. z trzema następującymi po sobie ustawami okołobudżetowymi, dotyczącymi realizacji ustawy budżetowej na rok 2021, 2022 oraz 2023. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że ustawodawca wprowadzając odstępstwa od zasady kształtowania wynagrodzeń sędziowskich w oparciu o przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału roku poprzedzającego, nie zawiesił mocy obowiązującej przepisu 91 § 1c p.u.s.p., nie uchylił go, ani nie dokonał jego zmiany. W systemie prawa obowiązywały zatem we wskazanych latach dwie normy prawne, które odmiennie kształtowały wysokość przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę ustalenia wynagrodzenia sędziego. Bez wątpienia w sytuacji obiekcji dotyczących mocy obowiązującej przepisów o sprzecznej treści, a zawartych w aktach prawnych wydanych w różnym czasie i w sytuacji, kiedy to przepisy późniejsze nie uchylają wcześniejszych, należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu (lex posteriori derogat legi priori) (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., I PZP 12/03 nie publ.; wyrok z dnia 12 kwietnia 1994 r., I PRN 12/94, LEX nr 1294311; wyrok z dnia 21 czerwca 1994 r., I PRN 38/94, OSNP 1994, nr 10, poz. 163). Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że sąd pozbawiony jest prawa do oceny, czy ,,nowe’’ regulacje pozostają w zgodności z normami rangi konstytucyjnej. Co prawda zagadnienie możliwości kwestionowania przez sądy powszechne regulacji sprzecznych z Konstytucją było przedmiotem wieloletnich sporów, jednak powyższe nie prowadzi do wniosku, że brak jest uprawnienia sądu do oceny, w kontekście zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej , norm ustanowionych w ustawach okołobudżetowych, które są odstępstwem od zasady z art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych . Aktualnie w doktrynie i orzecznictwie nie ma bowiem zasadniczo wątpliwości co do tego, że sąd powszechny może odmówić zastosowania określonego przepisu, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją . Zwraca się przy tym uwagę, że orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją ( art. 188 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie przez sąd orzekający. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 34 z glosą częściowo krytyczną B. Nity, Przegląd Sądowy Nr 5, poz. 153). W uchwale o sygn. III ZP 12/01 Sąd Najwyższy stwierdził, że przedmiotem orzekania sądu jest indywidualny stosunek społeczny, a Trybunał Konstytucyjny orzeka o prawie. Wykonując władzę sądowniczą ( art. 10 ust. 2 Konstytucji ) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości ( art. 175 ust. 1 Konstytucji ), zaś Trybunał orzekając o zgodności ustaw z Konstytucją , wykonuje bardziej władzę ustawodawczą (ustawodawcy negatywnego) niż sądowniczą (mimo że art. 10 ust. 2 Konstytucji zalicza go do władzy sądowniczej) (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz. 25.). Uznanie więc, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją , a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności, jak też niezgodności z ustawą zasadniczą, jest wyraźnie sprzeczne z art. 8 ust. 2 Konstytucji (por. też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 34). Praktyka odmawiania stosowania przez sądy ustaw, które są zdaniem sądów niekonstytucyjne, wynika bowiem z przywoływanej zasady nadrzędności Konstytucji wyrażonej w art. 8 ust. 1 i nakazu bezpośredniego jej stosowania, wyrażonego w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz. 25). Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Sąd uznał przepisy, na podstawie których strona pozwana naliczyła i wypłaciła powódce wynagrodzenie za sporny okres, za niezgodne z Konstytucją . Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez powódkę, dotyczących niekonstytucyjności art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 wskazać należy, że Sąd w niniejszym składzie uznał, że ww. przepisy są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , jak i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Jednocześnie, należy wskazać, że art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2023 został uznany za niezgodny z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt K 1/23 (Dz.U.2023.2479). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracił moc z dniem 15 listopada 2023 r. Rozważając kwestię konstytucyjności art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 należy oprzeć się na analizach Trybunału Konstytucyjnego dotyczących wynagrodzeń sędziów. W pierwszym rzędzie należy przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt K 1/12. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku podał, że norma art. 178 ust. 2 Konstytucji „wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Norma ta stanowi szczególną gwarancję ochrony wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, co ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania. Art. 178 ust. 2 Konstytucji jest przy tym nie tyle gwarancją wynagrodzenia sędziego, jako sui generis pracownika, ile elementem ustroju sądownictwa - istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego. Nie jest bowiem przypadkiem, że unormowanie to znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie postanowienia ustanawiającego zasadę niezawisłości sędziów ( art. 178 ust. 1 Konstytucji ).” Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu owego wyroku wskazał również, że „najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy - niejako „automatycznie”, bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów. Istotna jest, oczywiście, także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo finansowe sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego. Zdaniem Trybunału, wynagrodzenie to powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12 podał także, że „problematyka wynagradzania sędziów ma istotne znaczenie dla ich statusu. Powszechnie uznaje się, że odpowiednio wysokie wynagrodzenie jest jedną z gwarancji sędziowskiej niezawisłości, ponieważ pozwala ono sędziemu swobodnie pełnić urząd bez troski o byt materialny własny i rodziny”. Wskazać trzeba, że w uzasadnieniu ww. wyroku określono również nieprzekraczalne „warunki brzegowe”, a więc granice wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków, wskazując, że: wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy; wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej; wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej; w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami; niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenie konstytucyjnego limitu zadłużenia). Jednocześnie należy zauważyć, że do rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 1/23) zostały skierowane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Krajową Radę Sądownictwa wnioski o zbadanie zgodności art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666) z określonymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Trzeba przy tym podkreślić, że ww. wnioski nie dotyczyły roku 2021 i 2022. Pozostaje bowiem poza sporem, że ustawy okołobudżetowe na ww. lata już nie obowiązują oraz, że nie zostały w terminie zaskarżone przez uprawnione podmioty. Z uwagi na powyższe, wydanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie ich zgodności z Konstytucją nie jest już możliwe. W tej sytuacji, jak już wyżej podano, jedyną drogą na zapewnienie ochrony konstytucyjnych wolności i praw strony postępowania jest zbadania ww. ustaw przez sąd powszechny. Przechodząc więc do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt K 1/23 wskazać należy, że Trybunał orzekł m.in., że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. poz. 2666, z późn. zm.) są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , a także iż art. 7 ww. ustawy jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji . Odnosząc się do skutków niniejszego wyroku, Trybunał stwierdził, że w sferze stosowania prawa niniejszy wyrok ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych zarówno przed, jak i po jego wejściu w życie (zob. wyroki TK z: 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 26; 5 września 2007 r., sygn. P 21/06, OTK ZU nr 8/A/2007, poz. 96). W treści uzasadnienia ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny przeanalizował zasady wynagradzania sędziów. Istotą problemu konstytucyjnego w sprawie było przede wszystkim stwierdzenie, czy zasady ustalania wynagrodzeń sędziów przyjęte w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. zapewniają sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2023 r., K 1/23, OTK-A 2023, nr 80.). Trybunał Konstytucyjny odwołał się do własnego (przytoczonego już wyżej) wyroku z 12 grudnia 2012 r. o sygn. K 1/12 podając, że kluczowa dla istoty sprawy jest analiza każdego z wymienionych warunków („warunki brzegowe’’) w odniesieniu do przedmiotu kontroli. Wskazał, że zasady wynagradzania sędziów sformułowane w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. muszą spełniać wszystkie warunki brzegowe, by stwierdzić o ich konstytucyjności. Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że ,,niewątpliwie nie może być mowy o naruszeniu w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. warunku wskazanego w pkt 5. Zmiana zasad wynagradzania sędziów nie przewiduje obniżenia ich nominalnej wysokości. Nie zachodzi ponadto sytuacja, o której mowa w art. 216 ust. 5 Konstytucji ; relacja państwowego długu publicznego do PKB nie przekracza poziomu 60%. Równie oczywiste jest spełnienie w przepisach kształtujących zasady wynagradzania sędziów warunku wskazanego w pkt 2. Wynagrodzenia sędziów znacząco przewyższają wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej, choćby z uwagi na opisany już w uzasadnieniu sposób wyliczania tych wynagrodzeń. Kwoty wskazane zarówno w prawie o ustroju sądów powszechnych , ustawie o Sądzie Najwyższym oraz ustawie o statusie Sędziów TK, jak i w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. pełnią rolę jedynie kwoty bazowej. Właściwe wynagrodzenie sędziów wylicza się jako iloczyn owej kwoty bazowej i mnożników określonych w przytoczonych ustawach. Wynagrodzenie sędziów jest więc kilkukrotnie wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej i takie pozostaje bez względu na tempo jego wzrostu. Spełniony jest również warunek wskazany w pkt 3. Pomimo sytuacji incydentalnych, jak w 2021 r., kiedy przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej wzrosło o 6,74% a podstawa zasadniczego wynagrodzenia sędziowskiego została pozostawiona na tym samym poziomie, trudno stwierdzić, że w tym zakresie istnieje wyraźna tendencja. W roku 2022 wzrost wynagrodzeń sędziowskich był skorelowany ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia pomiędzy drugim kwartałem 2019 r. a drugim kwartałem 2020 r. (z 4839,24 zł na 5024,48 zł). Tymczasem w ustawie budżetowej na 2022 r. nie przewidywano wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej. Z kolei kwota będąca podstawą wynagrodzeń sędziowskich w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. gwarantuje wzrost wynagrodzeń w 2023 r. o ok. 7,8% w stosunku do 2022 r. Jest to wskaźnik tożsamy z zaplanowanym w ustawie budżetowej na 2023 r. poziomem wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej. Konkludując, w ostatnich latach nie można zaobserwować tendencji do wzrostu podstawy wynagrodzeń sędziowskich w tempie niższym niż wzrost wynagrodzenia w sferze budżetowej”. Trybunał podkreślił, że już sama analiza przepisów kształtujących sposób wynagradzania sędziów w latach 2021-2023 pozwala stwierdzić, że w każdym z ostatnich trzech lat budżetowych ustawodawca przyjął inną koncepcję co do konstrukcji tego mechanizmu. Wskazał nadto, że każda z modyfikacji zasad wynagradzania sędziów na mocy ustawy okołobudżetowej miała w istocie rzeczy charakter tymczasowy, ponieważ co do zasady podstawa zasadniczych wynagrodzeń sędziowskich ustalana jest na podstawie przepisów p.u.s.p, u.SN oraz u.s.TK. Tymczasem, od przeszło trzech lat, reguła ta była „tymczasowo’’ modyfikowana, za każdym razem w inny sposób. Taki stan rzeczy sprawia, że poddać można w wątpliwość sens istnienia norm regulujących podstawę zasadniczego wynagrodzenia sędziów w wyżej wspomnianych ustawach. Stosowanie jednorocznych rozwiązań tymczasowych w perspektywie wieloletniej, dodatkowo o zmiennym charakterze, sprawia, że nie został spełniony warunek brzegowy wymieniony w pkt 1. Wynagrodzenia sędziów w ostatnich latach kształtowane są przez ustawodawcę w sposób całkowicie uznaniowy - zarówno co do konstrukcji mechanizmu wynagradzania, jak i tempa wzrostu płac. Dodał, że taka praktyka nie zapewnia konstytucyjnej ochrony wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego oraz zakresowi jego obowiązków. Sędziowie nie mogą w żaden sposób przewidzieć, jak będzie kształtować się ich wynagrodzenie. Przywołane wyżej rozważania prowadzą do wniosków, że trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021-2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Podkreślenia wymaga, że Konstytucja w art. 178 ust. 2 gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Zaznaczyć trzeba, że wprowadzone regulacje naruszają również wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego prawa oraz zasadę ochrony praw słusznie nabytych, a więc naruszają art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Już usytuowanie tej klauzuli w normach konstytucyjnych nakazuje jej przyznać wysoki prymat i miejsce. Zagwarantowanie sędziom wynagrodzenia o odpowiedniej wysokości musi być ponadto rozpatrywane w kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji , ponieważ stanowi gwarancję interesu publicznego, wyrażającego się w zapewnieniu każdemu prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zdaniem Sądu wskazane przez Trybunał Konstytucyjny kryteria nie straciły swojej aktualności i winny być wzięte pod uwagę przy ocenie przyczyn przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań stanowiących odstępstwo od zasady ustalania wynagrodzeń sędziowskich wyrażonej w art. 91 § 1c p.u.s.p. Należy podkreślić, że ustawodawca w uzasadnieniu ustaw okołobudżetowych planujących budżet na lata 2021, 2022 i 2023 nie powołał zasadnych argumentów przemawiających za koniecznością odstępstwa od ustrojowej zasady regulacji wynagrodzeń sędziów zawartej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych . W każdej z trzech wyżej wymienionych ustaw okołobudżetowych ustanawiających odstępstwa od mechanizmu wskazanego w ww. artykule art. 91 § 1c ustawodawca ograniczył się do kilku lakonicznych zdań, odnoszących się w sposób ogólny do stanu budżetu państwa oraz ogólnej sytuacji geopolitycznej i ekonomicznej w Polsce oraz na świecie (np. pandemia, wojna, inflacja, płace pozostałych pracowników sfery budżetowej). W żadnym z uzasadnień do projektów omawianych ustaw nie zawarto konkretnych wyliczeń i danych wskazujących na to, że sytuacja budżetowa jest tak zła, że ustawodawca nie miał innego wyjścia niż zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich. W ustawach okołobudżetowych nie ma zatem ani jednego argumentu za tym, że zaistniały obiektywne, sprawdzalne okoliczności na tyle ważkie dla stanu budżetu, że konieczne stało się podjęcie kroków stanowiących naruszenie gwarancji niezawisłości sędziowskiej. Istotne pozostaje również, że mimo powoływania się na trudności budżetowe związane z epidemią COVID-19 rząd w 2021 r. wypłacił emerytom i rencistom trzynastą i czternastą emeryturę, przy czym w 2021 r. z tego tytułu poniesiono wydatki w wysokości 25 miliardów złotych (niezależnie od ustawowej waloryzacji tych świadczeń). W 2021 r. weszły również w życie liczne ustawy (przykładowo: ustawa z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1834), która zmieniła ustawę z 21 listopada 2021 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1282, ost.zm. Dz. U. z 2021 r. poz. 1834); ustawa nowelizująca i nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. poz. 1960), które weszły w życie 1 listopada 2021 r.), które doprowadziły do wzrostu wynagrodzeń osób pełniących kierownicze stanowiska państwowe, w tym m.in. posłów, senatorów i Prezydenta RP; w związku z późniejszymi zmianami tych ustaw doszło także m.in do podwyższenia wynagrodzeń radnych. Jednocześnie, w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej wskazano, że budżet państwa na rok 2022 uwzględnia m.in. zwiększenie funduszu wynagrodzeń osobowych dla pracowników państwowej sfery budżetowej. Zaznaczyć trzeba, w kontekście powyższego, że niedopuszczalne jest wybiórcze przerzucanie skutków niewydolności systemu finansów państwa na pewne grupy pracowników sfery budżetowej, zwłaszcza gdy jednocześnie inne grupy zawodowe nie zostały owym „zamrożeniem” dotknięte, a nawet zagwarantowano im wzrost wynagrodzeń. Kwestię wynagrodzeń sędziowskich należy analizować również przy uwzględnieniu ogólnego kontekstu, a mianowicie, iż po pierwszym ich „zamrożeniu” w roku 2021, nastąpiły kolejne ,,zamrożenia” pensji sędziów w latach 2022-2023. W takiej perspektywie „zamrożenie’” w roku 2021 nie miało charakteru incydentalnego, lecz było początkiem sprzecznego z Konstytucją mechanizmu odchodzenia od regulacji ustrojowej zawartej w art. 91 § 1c ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych . Istotne jest, że gdyby zamrożenie miało charakter jednorazowy i dotyczyło tylko roku 2021, to wówczas można byłoby jeszcze rozważać jego zasadność (abstrahując od niespełnienia warunków brzegowych wskazanych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2012 r.). Jeżeli jednak jest ono elementem długotrwałego procesu i stanowi arbitralną i całkowicie dowolną decyzję władzy ustawodawczej, to należy przyjąć, że żadne argumenty nie przemawiają na jego korzyść. Co ważne, w podobnym tonie wypowiedział się na ten temat Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2023 r., o czym była mowa wyżej. Podsumowując, w ocenie Sądu, trzykrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021 - 2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów, jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji . Podkreślenia przy tym wymaga, że Konstytucja w art. 178 ust. 2 gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Wzorzec ten ustanawia szczególną ochronę wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, a w konsekwencji ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania (zob. wyrok TK z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Zapewnienie warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadających godności urzędu i zakresowi obowiązków sędziów stanowi materialną gwarancję zasady niezawisłości ( art. 178 ust. 1 Konstytucji ). Jednocześnie, w ocenie Sądu nie zachodzą żadne okoliczności zezwalające ustawodawcy na modyfikację zasady określania wynagrodzeń sędziów za pomocą regulacji ustaw okołobudżetowych. Ustawodawca nie wyjaśnił zasadniczo powodów ingerencji w zasadę określoną w 91 § 1c p.u.s.p., a nadto nie zostały spełnione przesłanki brzegowe uprawniające do zamrożenia wynagrodzeń sędziowskich, które to przesłanki wskazano w przywoływanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. Dodatkowo wskazać należy, że wątpliwości budzi również zgodność z art. 12 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 oraz art. 8 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 z przepisami art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej z 7 lutego 1992 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm.; dalej jako: TUE) i z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.; dalej jako: KPP). Przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE kreuje obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie „środków” niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. W celu jej realizacji istotne jest zapewnienie obywatelowi dostępu do „niezawisłego” sądu w rozumieniu art. 47 akapit drugi KPP. Jak wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojęcie „niezawisłości” oznacza między innymi, że sąd wypełnia swe zadania w pełni autonomicznie, nie podlegając żadnej hierarchii służbowej, ani nie będąc podporządkowanym komukolwiek i nie otrzymując nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, oraz że jest on w ten sposób chroniony przed ingerencją i naciskami zewnętrznymi mogącymi zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia (por. wyrok z dnia 19 września 2006 r., Wilson, C 506/04, EU:C:2006:587, pkt 51, a także z dnia 16 lutego 2017 r., Margarit Panicello, C 503/15, EU:C:2017:126, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). TSUE wskazuje przy tym, że nieodłączną gwarancję niezawisłości sędziowskiej stanowi (obok nieusuwalności sędziów) poziom wynagrodzenia odpowiadający wadze wykonywanych przez nich zadań (por. wyrok z dnia 19 września 2006 r., C-506/04, pkt 51, z 27 lutego 2018 r., C-64/16, pkt 45; z 24 czerwca 2019 r., C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531, pkt 75). W kontekście przedmiotowej sprawy należy przytoczyć wyrok z dnia 27 lutego 2018 r. wydany w sprawie C-64/16, w którym TSUE stwierdził, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów nie godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej (w rozumieniu art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE) w sytuacji, gdy owo zamrożenie dotyczy nie tylko sędziów (a więc wybranej grupy zawodowej), „ale - szerzej (obejmuje) - różne osoby zajmujące funkcje publiczne i osoby wykonujące zadania w sektorze publicznym, w tym przedstawicieli władz ustawodawczej, wykonawczej” i jednocześnie jest ono podyktowane koniecznością „likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego państwa”. Przenosząc powyższe rozważania na realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że w spornym okresie przedstawicielom władz ustawodawczej i wykonawczej nie tylko nie obniżono uposażeń, ale polepszono ich dotychczasowe warunki płacowe, o czym była mowa wyżej. Mając zaś na względzie, że zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich mocą z art. 12 ust. ustawy z okołobudżetowej na rok 2021 oraz art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 r. nie spełnia standardów wynikających z ww. wyroku TSUE, należy przyjąć, iż powyższe uchybia zasadzie niezawisłości sędziowskiej, o której mowa w art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. Biorąc pod uwagę, że wynagrodzenia asesorów są powiązane ustawowo z wynagrodzeniami sędziów, nie sposób uznać, że kwestionowana regulacja miała niekonstytucyjny charakter wobec sędziów, lecz konstytucyjny wobec asesorów. Pogląd taki byłby wewnętrznie sprzeczny z uwagi na analogiczne ukształtowanie mechanizmów ustalających wynagrodzenia tych grup zawodowych, a jego skutki miałyby charakter dyskryminujący. Mając powyższe na uwadze, żądanie powódki podlegało uwzględnieniu niemal w całości. Sąd odmówił bowiem zastosowania art. 12 w/w ustawy z okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 w/w ustawy okołobudżetowej na rok 2022 z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją i normami unijnymi i ustalił uposażenie powódki w oparciu o art. 91 § 1c p.u.s.p. W konsekwencji, w pkt I sentencji wyroku, Sąd zasądził od strony pozwanej Sądu Rejonowego dla (...) we Wrocławiu na rzecz powódki W. G. kwotę 11.738,41 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi: - od kwoty 369,66 zł od dnia 27 listopada 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 369,66 zł od dnia 29 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 marca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 28 maja 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 29 lipca 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 906,09 zł od dnia 27 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 911,98 zł od dnia 29 września 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 października 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 914,71 zł od dnia 29 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 94,26 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty. Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu, na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Należy wskazać, że daty wymagalności wypłaty poszczególnych świadczeń za poszczególne miesiące były bezsporne i wynikały z treści Regulaminu pracy obowiązującego u strony pozwanej. Oddalenie powództwa w punkcie II wyroku dotyczy różnicy między kwotami pierwotnie żądanymi a wyliczonymi przez pozwaną w zakresie, w jakim wyliczenia pozwanej opiewały na niższą kwotę, niż pierwotnie żądana. Sąd oddalił powództwo w tym zakresie. Ponadto Sąd uwzględnił stanowisko strony pozwanej w zakresie żądania oddalenia kwoty 369,67 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 października 2021 r. do dnia zapłaty z powodu przedawnienia. Zgodnie z art. 291 § 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczeń za październik 2021 r. roszczenia przedawniło się w dniu 28 października 2024 r., a zatem przed datą wytoczenia powództwa, wobec czego podlegało oddaleniu. W pkt III sentencji wyroku, Sąd nadał wyrokowi w punkcie I rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 11.738,41 zł. Zgodnie bowiem z art. 477 2 § 1 k.p.c. zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, Sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Sąd działał w oparciu o przedłożone przez stronę pozwaną i niekwestionowane przez powódkę zaświadczenie o wynagrodzeniu i zadecydował o nadaniu rygoru do kwoty roszczenia głównego, jako niższego niż średnie miesięczne wynagrodzenie powódki. O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono w pkt IV sentencji wyroku, na podstawie art. 97 i 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2023.1144). Strony procesu były z mocy prawa zwolnione od ponoszenia kosztów sądowych (art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy), a więc w tej sytuacji brak było podstaw do obciążania którejkolwiek ze stron tymi kosztami, które musiał w związku z tym ponieść Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI