IV P 161/16

Sygn. akt IV P 161/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2017 r. Sąd Rejonowy w Krośnie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Mariusz Szwast Ławnicy: Leszek Rygiel Stanisław Wilk Protokolant: Dorota Korzec po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. w Krośnie sprawy z powództwa D. Z. (1) przeciwko (...) Spółka Akcyjna w (...) o zapłatę I zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna w (...) na rzecz powoda D. Z. (1) kwotę 8 250 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych) – tytułem odszkodowania w związku z rozwiązaniem umowy o pracę II zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna w (...) na rzecz powoda D. Z. (1) kwotę 720 zł (słownie: siedemset dwadzieścia złotych) – tytułem zwrotu kosztów procesu III nakazuje Skarbowi Państwa – Kasa Sądu Rejonowego w Krośnie ściągnąć od pozwanego zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna w (...) kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) – tytułem opłaty od pozwu, której powód nie miał obowiązku uiścić. Sygn. akt IV P 161/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 14 marca 2017 roku Powód D. Z. (1) w pozwie przeciwko pozwanemu (...) Spółka Akcyjna w (...) , zmodyfikowanym do protokołu rozprawy w dniu 27 października 2016 r., wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 8 250 zł tytułem odszkodowania za naruszające prawo wypowiedzenie umowy o pracę oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm taryfowych. W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w dniu 22 lipca 2016 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym. Tego dnia pracodawca doręczył mu wypowiedzenie umowy o pracę. Zgodnie z przepisami pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. W odpowiedzi na pozew i do protokołu rozprawy w dniu 27 października 2016 r. pozwany (...) Spółka Akcyjna w (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zarzucił, że w dniu 18 lipca 2016 r. zostało wysłane powodowi oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę. W dniu 19 lipca 2016 r. miało miejsce pierwsze awizo przesyłki wysłanej do powoda. W dniu 22 lipca 2016 r. powód osobiście odebrał przesyłkę w placówce pocztowej. W momencie nadania przesyłki, jak i jej pierwszego awizowania, powód nie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Oświadczenie woli złożone drugiej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Awizowanie przesyłki stwarza domniemanie możliwości zapoznania się z treścią pisma w niej zawartego. Powód miał możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia co oznacza, że zaistniała taka sytuacja, iż rzeczywiste zapoznanie się powoda z treścią oświadczenia woli było możliwe, a nie doszło do tego z woli powoda. Na mocy art. 50 § 3 k.p. pracownikowi zatrudnionemu na czas określony zwolnionemu z pracy w sposób naruszający przepisy prawa przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Wysokość odszkodowania limitowana jest na poziomie nie wyższym niż trzymiesięczne wynagrodzenie. U pozwanego zwolnieniami z pracy objętych zostało przeszło (...) pracowników. Z uwagi na tak znaczną liczbę osób i związany z tym obieg dokumentów, różnice czasowe pomiędzy oceną pracownika, a wypowiedzeniem mu umowy o pracę, pozwany nie ponosi winy w sposobie wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Wypowiedzenie powodowi umowy o pracę zostało wysłane w czasie kiedy nie przebywał on na urlopie wypoczynkowym. Sąd rozpoznał sprawę z pominięciem trybu uproszczonego. Bezspornym jest, że powód przebywał na urlopie wypoczynkowym w dniu doręczenia mu wypowiedzenia umowy o pracę, tj. 22 lipca 2016 r. Bezspornym jest także, że ewentualnie należne powodowi odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia stanowi kwotę 8 250 zł oraz, że zwolnienie powoda z pracy nastąpiło w ramach zwolnień grupowych. Sąd ustalił i zważył, co następuje : Na podstawie umowy o pracę z dnia 18 października 2013r. pozwany (...) Spółka Akcyjna w (...) zatrudnił powoda D. Z. (1) na okres próbny do dnia 18 stycznia 2014 r. na stanowisku pracownika technicznego – specjalista (...) w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie umowy o pracę z dnia 17 stycznia 2014 r. pozwany zatrudnił powoda na czas określony do dnia 31 stycznia 2016 r. na tych samych warunkach zatrudnienia. Na podstawie umowy o pracę z dnia 25 stycznia 2016 r. pozwany zatrudnił powoda na czas określony do dnia 31 stycznia 2018 r. na stanowisku młodszego specjalisty (...) w pełnym wymiarze czasu pracy. Umowa przewidywała możliwość jej wypowiedzenia z zachowaniem trybu określonego w art. 33 k.p. W piśmie z dnia 7 lipca 2016 r. pozwany powiadomił działające organizacje związkowe o zamiarze wypowiedzenia powodowi umowy o pracę w ramach grupowego zwolnienia. W piśmie z dnia 15 lipca 2016 r. pozwany zawarł oświadczenie o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia w ramach regulaminu grupowego zwolnienia i grupowego wypowiedzenia warunków pracy i płacy z dnia (...) 2016 r. z zachowaniem okresu wypowiedzenia, który upłynął w dniu 6 sierpnia 2016 r. Przyczyny rozwiązania umowy o pracę stanowiły : 1) reorganizacja wewnętrznej struktury organizacyjnej pracodawcy i redukcja zatrudnienia wynikające z potrzeby dostosowania struktury i wielkości zatrudnienia do realnych potrzeb i możliwości pracodawcy, polegająca w tym przypadku na ograniczeniu zatrudnienia w grupie zawodowej specjaliści (...) , 2) trudna sytuacja ekonomiczna pracodawcy wynikająca z czynników makroekonomicznych : a) utrzymująca się od połowy 2014 r. głęboka recesja na światowym rynku (...) przejawiająca się w 2015 r. - znaczącym spadkiem globalnego popytu na usługi (...) względem roku 2014,, - spadkiem o 10 punktów procentowych globalnego wskaźnika wykorzystania (...) , - obniżką dziennych stawek za świadczone usługi średnio o ok. 9 %, - ograniczeniem przez inwestorów zagranicznych wydatków na usługi będące przedmiotem działalności spółki, - nadpodażą usług w związku z podejmowanymi przez konkurencję próbami zatrudnienia niewykorzystanych (...) , - wzrostem konkurencyjności na rynku, b) prognozy długoterminowe wskazują na : - dalszy spadek światowego popytu na usługi (...) w roku 2016, - spadek na światowych rynkach o kolejne 7 % stawek dziennych, - niewielką poprawę poziomu aktywności światowych inwestorów i wskaźników wykorzystania (...) od roku 2017, - niskie tempo wzrostu w kolejnych latach – roczny przyrost zaangażowania urządzeń w tempie 10 % ogólnej liczby urządzeń i wzrost stawki dziennej w tempie 5 % rocznie, c) definitywne wyjście z początkiem 2015 r. z polskiego rynku światowych firm (...) ze względu na brak efektów (...) , 3) trudna sytuacja ekonomiczna pracodawcy wynikająca z czynników mikroekonomicznych : a) utrzymująca się od 2013 r. tendencja spadkowa przychodów ze sprzedaży z poziomu (...) mln zł w 2013 r., przez (...) mln zł w 2014 r. do (...) mln zł w 2015 r., tj. odpowiednio o 6% i 25,3 %, przy jednoczesnej rentowności przez cały ten okres w granicach 0 %, a także niekorzystne prognozy finansowe na rok 2016. Łączna wartość podpisanych kontraktów na dzień 12 kwietnia 2016 r. wynosi (...) mln zł, z czego kontrakty krajowe (...) mln zł, b) nieadekwatna do specyfiki rynku forma zatrudniania pracowników, c) wysokie koszty stałe spowodowane w głównej mierze niewykorzystanymi zdolnościami produkcyjnymi i kosztami pracy : - wykorzystanie urządzeń (...) w roku 2015 wynosiło 42 % i spadło o 10 punktów procentowych w okresie styczeń – luty 2016 r., - dynamicznie rosnąca liczba godzin pracy osób przebywających na przestoju. W grudniu 2015 r. łączna liczba godzin przestojowych wynosiła 27,4 tyś., w styczniu 2016 r. – 66,3 tyś., w lutym 91,4 tyś, w marcu 2016 r. – 127,4 tyś. godzin, - wartość świadczeń pracowniczych pracowników (...) zatrudnionych na urządzeniach będących w przestoju w 2015 r. wynosiła (...) tys. zł, co stanowiło 50,5 % ogólnej wartości przedmiotowych kosztów. Za dwa miesiące 2016 r. poziom tychże kosztów wyniósł (...) tyś zł, co oznacza, iż wskaźnik udziału osiągnął wartość 51,2 %, d) wysokie zadłużenie spółki, przede wszystkim w postaci oprocentowanych kapitałów (...) i związane z tym wysokie ryzyko utraty płynności, zwłaszcza w przypadku braku możliwości pozyskania dalszego finansowania bieżącej działalności. Wskazane powyżej przyczyny rozwiązania umowy o pracę niedotyczące pracownika, stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie umowy o pracę. W ramach procesu zwolnienia grupowego D. Z. (1) został poddany ocenie oraz porównaniu ze wszystkimi pracownikami zatrudnionymi u pracodawcy w tej samej grupie zawodowej zgodnie z postanowieniami regulaminu, w tym kryteriami określonymi w załączniku nr (...) w arkuszu właściwym dla grupy zawodowej – specjaliści (...) . Arkusz oceny D. Z. (1) , precyzujący liczbę punktów w ramach poszczególnych kryteriów, stanowi załącznik do wypowiedzenia i jego integralną część. W wyniku oceny D. Z. otrzymał 14 punktów, co stanowi najsłabszy wynik spośród wszystkich pracowników tej grupy zawodowej, z której 12 pracowników z najsłabszym wynikiem (tj. z najmniejszą liczbą punktów) ma zostać zwolnionych. Na tej podstawie wytypowano D. Z. do zwolnienia. Pismo pracodawcy powód odebrał 22 lipca 2016 r. Dowód : akta osobowe powoda W dniu (...) 2016 r. pozwany wydał regulamin grupowych zwolnień. Pozwany zatrudnia (...) pracowników Polaków oraz około (...) obcokrajowców. W ramach reorganizacji zwolnieniami ma być objętych (...) osób. Proces zwolnień ma potrwać do 30 czerwca 2017 r. W związku z redukcją zatrudnienia ocenie pracy było poddanych około (...) pracowników podzielonych na 77 grup zawodowych. Pracownicy poza siedzibami miast, pracują także tam, gdzie znajdują się (...) lub świadczą usługi (...) . W związku z tym pozwany zadecydował, by wysyłać pracownikom wypowiedzenia umów o pracę na adresy domowe. Danej grupie zawodowej wypowiedzenia były wysyłane w jednym czasie. Pracownicy wiedzieli, że będą wysyłane im wypowiedzenia umów o pracę, bowiem pozwany konsultował wypowiedzenia ze związkami zawodowymi. Pozwany wypłaca swym pracownikom z funduszu socjalnego tzw. „wczasy pod gruszą”. Warunkiem ich otrzymania jest konieczność wykorzystania co najmniej 10 dni nieprzerwanego urlopu wypoczynkowego. W dniu 11 lipca 2016r. powód złożył wniosek o urlop wypoczynkowy w liczbie 10 dni, aby uzyskać świadczenie z tytułu tzw. „wczasów pod gruszą”. Urlop miał rozpocząć 11 lipca 2016r. a zakończyć 22 lipca 2016r. Wniosek o urlop złożył za pomocą systemu komputerowego, tj. wypełnił w komputerze formularz urlopowy i za pomocą poczty internetowej przesłał go do swojego przełożonego S. K. . S. K. zaaprobował wniosek powoda, a powód rozpoczął urlop od 11 lipca 2016r. i przebywał na nim do 22 lipca 2016 r. Przed wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę, pozwany nie sprawdził czy będzie on przebywał na urlopie wypoczynkowym. Dowód : zeznania świadków : B. J. k. 72-73, J. B. – G. k.73, wniosek urlopowy k.33, zeznania powoda k.79 Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz powodowi, bowiem są spójne, jednolite i wzajemnie się uzupełniają. Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów, których wiarygodność nie budzi wątpliwości, a strony im nie zaprzeczyły. Sąd pominął dowód z przesłuchania pozwanego w charakterze strony na wniosek pełnomocnika pozwanego. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2015 r. poz. 192 ze zm.) wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 kodeksu pracy , jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli upłynął już okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Przytoczony przepis ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników reguluje zasady wypowiadania umów o pracę pracownikom w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Zgodnie z art. 41 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Do sytuacji objętych zakazem wypowiedzenia z art. 41 k.p. należy, poza przebywaniem pracownika na urlopie, inna usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy. Nieobecność w pracy powodują zdarzenia nazywane przez prawo przyczynami uniemożliwiającymi stawienie się do pracy. Wchodzą tu w grę nie tylko przeszkody uniemożliwiające w sposób bezwzględny (w sensie fizycznym) przybycie pracownika do pracy (np. aresztowanie), lecz również inne zdarzenia uzasadniające nieobecność pracownika w pracy ze względu na pewne przewidziane przez prawo okoliczności. W każdym z tych przypadków zawieszenie obowiązku świadczenia pracy następuje z mocy prawa (niezależnie od woli pracodawcy) w terminie wystąpienia zdarzenia, z którym prawo łączy taki skutek. Przebywanie pracownika na urlopie wypoczynkowym zaliczane jest do usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Nieobecność ta objęta jest ochroną w postaci zakazu wypowiadania pracownikowi w tym okresie umowy o pracę. O tym stanowi kodeks pracy w przytoczonym art. 41 . Istnieją jednak sytuacje wyjątkowe, wprowadzające odstępstwo od tej reguły. Taki wyjątek zawiera ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników , która w przytoczonym powyżej przepisie stanowi, że w sytuacjach, o których mowa w art. 41 kodeksu pracy (w naszym przypadku odnośnie urlopu wypoczynkowego) wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące. Zatem w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy związanej z przebywaniem przez niego na urlopie wypoczynkowym, tylko wtedy, gdy przebywa na tym urlopie przez okres co najmniej 3 miesięcy. Powód przebywał na urlopie wypoczynkowym w dacie otrzymania wypowiedzenia umowy o pracę, przy czym na tym urlopie przebywał od dnia 11 lipca 2016 r. Jak ustalono w postępowaniu, przed wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę, pozwany nie sprawdził czy pracownik ewentualnie przebywa lub, czy nie będzie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Skoro tak, to pozwany nie może obecnie zasłaniać się i tłumaczyć brakiem winy w sposobie wypowiedzenia powodowi umowy o pracę w związku ze znaczną liczbą osób, z którymi doszło do rozwiązania umów o pracę oraz związanym z tym obiegiem dokumentów, różnic czasowych pomiędzy oceną pracownika, a wypowiedzeniem mu umowy o pracę. Wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę nastąpiło w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Okoliczności, na które powołuje się pozwany, nie mają znaczenia w sprawie. W związku z wypowiedzeniem umowy o pracę powód utracił źródło otrzymania. Pracownik wadliwie zwolniony z pracy nie może utracić w związku z tego rodzaju zdarzeniem przewidzianych przez prawo należności tytułem odszkodowania tylko dlatego, że jak tłumaczy pracodawca –była znaczna liczba pracowników objętych zwolnieniami oraz różnice czasowe pomiędzy oceną pracownika, a wypowiedzeniem mu umowy o pracę. Pozwany nie dochował minimum staranności w wypełnianiu swych obowiązków i nie sprawdził przed wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę czy nie przebywa on na urlopie wypoczynkowym. A skoro tak, to wypowiedzenie powodowi umowy o pracę należy uznać za naruszające przepisy prawa, nastąpiło ono bowiem w okresie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, a nie upłynął jeszcze przewidziany w ustawie o zwolnieniach grupowych okres co najmniej 3 miesięcy przebywania pracownika na urlopie. Artykuł 50 § 3 k.p. stanowi, że jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu takiej umowy, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Paragraf 4 tego artykułu stanowi, że odszkodowanie, o którym mowa w § 3, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące. Powód zatrudniony był u pozwanego na czas określony. Termin końcowy umowy wyznaczony był na dzień 31 stycznia 2018 r. Pracownikowi zatrudnionemu na czas określony, w razie wypowiedzenia umowy o pracę w sposób naruszający przepisy prawa, zgodnie z art. 50 § 3 k.p. , przysługuje odszkodowanie. Sąd zasądził zatem na mocy przytoczonego przepisu na rzecz powoda kwotę 8 250 zł, stanowiącą trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia brutto powoda, tytułem odszkodowania w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę. W przypadku wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony, jeżeli nastąpiło ono z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu takiej umowy ustawodawca jasno precyzuje, że wysokość odszkodowania określa wysokość wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. oraz na mocy § 9 ust. 1 pkt 1 (powód pierwotnie domagał się przywrócenia do pracy) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie /Dz. U. 2015 r., poz. 1800 z późn. zm./ i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 720 zł stanowiącą dwukrotność stawki minimalnej za udział pełnomocnika powoda w dwóch rozprawach – tytułem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. / Dz. U. z 2016, poz. 623 t.j./ nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i 36 . Natomiast z godnie z art. 113 ust. 1 w/w ustawy kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Zgodnie z tym Sąd nakazał Skarbowi Państwa – Kasa Sądu Rejonowego w Krośnie ściągnąć od pozwanego kwotę 100 zł. tytułem opłaty od pozwu, której powód nie miał obowiązku uiścić. (...)