IV P 159/25Wyrównanie uposażenia funkcjonariusza niekonstytucyjnosc ustawy 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, X. I., funkcjonariusz Służby Więziennej, który odszedł ze służby 24 lutego 2023 roku, pozwał Skarb Państwa – Zakład Karny w B. o zasądzenie kwoty 6.440,09 zł tytułem wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 roku oraz innych świadczeń związanych z zakończeniem służby. Podstawą roszczenia był zarzut niekonstytucyjności art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na 2023 rok (tzw. ustawa okołobudżetowa). Powód argumentował, że przepis ten, wprowadzając podwyżkę kwoty bazowej uposażeń od 1 marca 2023 roku, dyskryminuje funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed tą datą, pozbawiając ich prawa do waloryzacji za pierwsze dwa miesiące roku. Sąd Rejonowy w Goleniowie, rozpoznając sprawę, uznał powództwo za uzasadnione. Sąd stwierdził, że art. 41 ustawy okołobudżetowej narusza zasady konstytucyjne, w tym zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) poprzez naruszenie zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej, a także zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że brak było merytorycznego uzasadnienia dla różnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy na podstawie daty odejścia ze służby w obrębie jednego roku kalendarzowego, zwłaszcza gdy celem było jedynie kształtowanie polityki kadrowej. Sąd odmówił zastosowania art. 41 ust. 2 ustawy okołobudżetowej jako niezgodnego z Konstytucją i w jego miejsce zastosował art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 roku o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, który przewiduje wyrównanie podwyżek od 1 stycznia danego roku. W konsekwencji, sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 6.440,09 zł tytułem wyrównania uposażenia i innych świadczeń, a także zasądził koszty procesu. Wyrokowi w części dotyczącej zasądzonego uposażenia nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisu ustawy okołobudżetowej jako niezgodnego z Konstytucją, zasady równości i ochrony praw nabytych w kontekście wynagrodzeń funkcjonariuszy.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy odchodzących ze służby w określonym okresie w związku z ustawą okołobudżetową na 2023 rok. Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji wynagrodzeń w sferze budżetowej.
Zagadnienia prawne (5)
Czy art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, wprowadzający podwyżkę kwoty bazowej uposażeń od 1 marca 2023 roku, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej i równości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok jest niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 roku w porównaniu do tych, którzy pozostali w służbie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis narusza zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa, zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości i zakaz dyskryminacji. Brak było merytorycznego uzasadnienia dla różnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy na podstawie daty odejścia ze służby w obrębie jednego roku kalendarzowego, a celem przepisu była jedynie polityka kadrowa.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest obowiązany stosować Konstytucję i ustawy, a w sytuacji konfliktu między przepisem ustawy a Konstytucją, może odmówić zastosowania przepisu ustawy, stosując bezpośrednio Konstytucję.
Uzasadnienie
Sąd powszechny, wykonując wymiar sprawiedliwości, ma prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa na tle konkretnego stanu faktycznego. Odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, a służy ochronie praw jednostki.
Czy przepisy ustawy okołobudżetowej mogą zmieniać postanowienia innych ustaw, w tym ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej?
Odpowiedź sądu
Tak, ustawy okołobudżetowe, posiadając moc zwykłej ustawy, mogą modyfikować, uchylać lub zawieszać postanowienia ustaw wcześniejszych, w tym ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń.
Uzasadnienie
Nie ma podstaw do różnicowania mocy prawnej ustawy "stałej" i epizodycznej. Zasada lex posterior derogat priori ma zastosowanie również w relacji między tymi ustawami. Zakaz zawarty w art. 109 ust. 5 ustawy o finansach publicznych dotyczy samej ustawy budżetowej, a nie ustaw okołobudżetowych.
W jaki sposób należy obliczyć uposażenie funkcjonariusza, który odszedł ze służby przed datą wprowadzenia podwyżki wynikającą z ustawy okołobudżetowej, w świetle niekonstytucyjności tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy zastosować przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, które przewidują wyrównanie podwyżek od 1 stycznia danego roku, a także nowe mnożniki uposażenia zasadniczego wynikające z rozporządzenia wykonawczego, stosowane od początku roku budżetowego.
Uzasadnienie
Po wyeliminowaniu niekonstytucyjnego przepisu ustawy okołobudżetowej, przywrócony zostaje reżim ogólny ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń. § 2 rozporządzenia wykonawczego, który odsuwał termin stosowania nowych stawek do 1 marca, odwzorowywał niekonstytucyjny mechanizm i stał w sprzeczności z ustawą, dlatego sąd odmówił jego zastosowania w zakresie ograniczającym prawa powoda.
Od kiedy należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie wyrównania uposażenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe za opóźnienie należy naliczać od 9 maja 2023 roku, ponieważ do tego dnia Skarb Państwa korzystał z ustawowej prolongaty na dokonanie przeliczeń i wypłatę środków wynikających z ustawy budżetowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, podwyżki wynagrodzeń następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od 1 stycznia. Ustawa budżetowa na 2023 rok weszła w życie 8 lutego 2023 roku, więc termin na wypłatę upływał 8 maja 2023 roku. Od dnia następnego (9 maja) roszczenie stało się wymagalne.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. I. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (24)
Główne
ustawa okołobudżetowa art. 41 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP z uwagi na dyskryminację funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 roku.
u.k.w.p.s.b. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 grudnia 1999 roku o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Reguła podwyższania wynagrodzeń z wyrównaniem od 1 stycznia danego roku.
rozp. MS z 27.03.2023 § § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 marca 2023 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej
Przepis § 2 uznany za sprzeczny z art. 8 ust. 1 u.k.w.p.s.b. i niekonstytucyjny w zakresie, w jakim odsuwał stosowanie nowych mnożników do 1 marca 2023 roku.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa, pewności prawa.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych, w tym spraw z mocy ustaw szczególnych.
u.SW art. 220
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Przekazanie sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy do właściwości sądu pracy.
ustawa budżetowa art. 9 § ust. 1 pkt 2 lit. d
Ustawa budżetowa na rok 2023
Określenie kwot bazowych dla żołnierzy i funkcjonariuszy.
u.SW art. 57 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Skład uposażenia funkcjonariusza Służby Więziennej.
rozp. MS z 18.12.2022
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2022 roku w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej
Ustalenie grup zaszeregowania i mnożników uposażenia zasadniczego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sędziów do podlegania tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji.
u.SW art. 100 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Wysokość odprawy emerytalnej.
u.SW art. 151 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.
u.SW art. 196 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Nagroda roczna.
u.SW art. 206 § pkt 1
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Nagroda jubileuszowa.
u.SW art. 62 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Termin płatności uposażenia.
u.SW art. 227
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej
Prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrot kosztów.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozłożenia świadczenia na raty.
k.p.c. art. 477 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
rozp. Min. Spraw. z 22.10.2015 art. § 2 pkt 4 w zw. z § 9 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją RP (zasady państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, równości, zakaz dyskryminacji). • Możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sąd powszechny w przypadku konfliktu z ustawą. • Naruszenie zasady pewności prawa i ochrony zaufania obywateli do państwa. • Naruszenie zasady równości poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy. • Naruszenie zasady lojalności państwa wobec funkcjonariuszy publicznych (orzecznictwo ETPC). • Naruszenie zasady "uzasadnionego oczekiwania" (legitimate expectation) w sferze praw majątkowych. • Niespełnienie przez ustawodawcę wymogów proporcjonalności i braku nadzwyczajnej konieczności uzasadniającej różnicowanie sytuacji prawnej. • Niespójność § 2 rozporządzenia wykonawczego z art. 8 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń.
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa ma moc równą zwykłej ustawie i może modyfikować inne ustawy. • Brak podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie epizodycznej ustawy. • Skarb Państwa jako całość ponosi odpowiedzialność za wadliwe akty normatywne. • Brak środków finansowych nie stanowi podstawy do oddalenia powództwa. • Data wejścia w życie ustawy budżetowej i 3-miesięczny termin na wypłatę wyrównań uzasadniają odsetki od 9 maja 2023 roku.
Godne uwagi sformułowania
"nieuzasadnione wyodrębnienie dwóch grup funkcjonariuszy" • "naruszenie fundamentalne zasady konstytucyjne" • "brak uzasadnienia dla interesu państwa, dla którego strona powodowa... powinna zostać w ten sposób potraktowany" • "nie mogło odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez stronę pozwaną na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 listopada 2003 roku w sprawie K 32/02" • "nieuzasadnione poszkodowanie funkcjonariuszy, którzy z jakiegoś powodu zaprzestali pełnienia służby przed 1 marca 2023 roku" • "próba odgórnego sterowania decyzjami funkcjonariuszy o odejściu na emeryturę, za pomocą celowego i w pełni świadomego narzędzia prawnego służącego obniżeniu ich uposażenia... sama w sobie jest niezgodna z zasadą demokratycznego państwa prawa" • "nie można przyjąć, że dopiero z chwilą wydania wyroku nastąpiła wymagalność roszczeń strony powodowej" • "brak środków pieniężnych po stronie dłużnika nie stanowi podstawy do oddalenia powództwa." • "zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika"
Skład orzekający
Michał Barczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisu ustawy okołobudżetowej jako niezgodnego z Konstytucją, zasady równości i ochrony praw nabytych w kontekście wynagrodzeń funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy odchodzących ze służby w określonym okresie w związku z ustawą okołobudżetową na 2023 rok. Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji wynagrodzeń w sferze budżetowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów dotyczących wynagrodzeń funkcjonariuszy, co ma szerokie implikacje dla praw pracowniczych i budżetu państwa. Pokazuje, jak sądy interpretują zasady konstytucyjne w praktyce.
“Funkcjonariusz wygrał z państwem: ustawa okołobudżetowa niezgodna z Konstytucją!”
Dane finansowe
WPS: 6440,09 PLN
uposażenie: 6440,09 PLN
koszty procesu: 1367 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.