IV P 155/25Wyrównanie uposażenia funkcjonariusza niekonstytucyjnosc ustawy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód N. W., funkcjonariusz Służby Więziennej, który zakończył służbę 27 lutego 2023 roku, wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w D. o zasądzenie kwoty 6.307,09 zł, w tym wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 roku oraz świadczeń związanych z zakończeniem służby. Podstawą roszczenia był zarzut niekonstytucyjności art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, który przewidywał podwyżkę kwoty bazowej uposażeń dopiero od 1 marca 2023 roku, dyskryminując funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed tą datą. Sąd Rejonowy w Goleniowie, po rozpoznaniu sprawy, umorzył postępowanie w zakresie kwoty 778,94 zł (nagroda jubileuszowa), zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.528,15 zł tytułem wyrównania uposażenia i innych świadczeń wraz z odsetkami, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd uznał, że art. 41 ustawy okołobudżetowej narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa (art. 2 i 32 Konstytucji RP), ponieważ nieuzasadnienie różnicował sytuację funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed i po 1 marca 2023 roku. Sąd zastosował przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, nakazujące wyrównanie od 1 stycznia, odmawiając zastosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy okołobudżetowej oraz § 2 rozporządzenia wykonawczego. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy, a wyrokowi w części zasądzającej kwotę 5.528,15 zł nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej przez przepisy epizodyczne, możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne, ochrona praw majątkowych funkcjonariuszy.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej w kontekście ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Interpretacja przepisów wykonawczych w kontekście niekonstytucyjności ustawy nadrzędnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, w zakresie różnicującym sytuację prawną funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 r. wobec tych pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwość społeczna) i art. 32 ust. 1 (zasada równości wobec prawa) Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa okołobudżetowa wprowadziła nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji funkcjonariuszy, którzy zakończyli służbę przed 1 marca 2023 r. w porównaniu do tych, którzy pozostali w służbie po tej dacie. Brak było merytorycznego uzasadnienia dla takiego podziału, a celem było głównie sterowanie polityką kadrową, co nie może usprawiedliwiać naruszenia praw majątkowych i zasady równości. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Czy sąd pracy jest właściwy do rozpoznania sporu o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Więziennej dotyczące uposażenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego, które nie podlegają trybowi administracyjnoprawnemu, rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 1 k.p.c. oraz art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, wskazując, że spory te są traktowane jako sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegają przepisom o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest obowiązany stosować Konstytucję i ustawy, a w przypadku konfliktu między przepisem ustawy a Konstytucją, może odmówić zastosowania przepisu ustawy w indywidualnej sprawie, stosując bezpośrednio Konstytucję.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego (uchwała III ZP 12/01), wskazując, że sąd orzeka o indywidualnym stosunku społecznym, a odmowa zastosowania przepisu nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w D. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
ustawa okołobudżetowa art. 41 § ust. 1-3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP (art. 2 i 32 ust. 1) z uwagi na nieuzasadnione różnicowanie sytuacji funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 r. wobec tych pozostających w służbie po tej dacie.
u.k.w.p.s.b. art. 8 § ust. 1
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Podwyższenie wynagrodzeń następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od 1 stycznia danego roku. Sąd zastosował ten przepis w miejsce niekonstytucyjnego art. 41 ustawy okołobudżetowej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 27 marca 2023 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej
Sąd zastosował nowe mnożniki od 1 stycznia 2023 r., odmawiając zastosowania § 2 tego rozporządzenia, który ograniczał ich stosowanie do 1 marca 2023 r. jako odzwierciedlenie niekonstytucyjnego przepisu ustawy okołobudżetowej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie cofniętego żądania.
u.S.W. art. 220
Ustawa o Służbie Więziennej
Przekazanie sporów o roszczenia ze stosunku służbowego do właściwości sądu pracy.
u.b. 2023 art. 9 § ust. 1 pkt 2 lit. d
Ustawa budżetowa na rok 2023
Określa kwotę bazową dla funkcjonariuszy.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych.
k.c. art. 1
Kodeks cywilny
Definicja stosunków cywilnoprawnych.
u.S.W. art. 57 § ust. 1 i 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Skład uposażenia funkcjonariusza.
u.S.W. art. 100
Ustawa o Służbie Więziennej
Wysokość odprawy emerytalnej.
u.S.W. art. 196 § ust. 1
Ustawa o Służbie Więziennej
Nagroda roczna.
u.S.W. art. 151 § ust. 1 i 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.
u.S.W. art. 227
Ustawa o Służbie Więziennej
Prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Opóźnienie w spełnieniu świadczenia.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zniesienie lub ograniczenie wzajemnego obciążenia kosztami.
k.p.c. art. 477 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rygor natychmiastowej wykonalności wyroku w sprawach z zakresu prawa pracy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18 grudnia 2022 roku w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej
Ustalenie mnożników uposażenia zasadniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją RP (zasady sprawiedliwości społecznej i równości). • Dyskryminacja funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 r. • Prawo do wyrównania uposażenia od 1 stycznia 2023 r. na podstawie ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. • Naruszenie zasady pewności prawa i ochrony zaufania obywateli do państwa. • Naruszenie zasady lojalności państwa wobec funkcjonariuszy publicznych (ETPC).
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa jako akt epizodyczny ma pierwszeństwo przed ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń. • Brak środków finansowych po stronie pozwanego. • Sąd nie może kwestionować konstytucyjności przepisów ustawy, gdyż jest to kompetencja Trybunału Konstytucyjnego. • Wyrok TK K 32/02 dopuszczał zróżnicowanie sytuacji prawnej.
Godne uwagi sformułowania
ustawa okołobudżetowa miała charakter epizodyczny • nie ma możliwości wprowadzenia zmian w tej ustawie • nie ma więc w tym wypadku możliwości zastosowania reguł kolizyjnych wynikających z nadrzędności jednej ustawy nad drugą • brak podstaw do skierowania w tej sprawie pytania do Trybunału Konstytucyjnego • odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • sąd ma pełne prawo przywrócenia uczciwości i lojalności w relacji między Państwem a Obywatelem • przepis ten należy uznać za sprzeczny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji • nieuzasadnione poszkodowanie funkcjonariuszy, którzy z jakiegoś powodu zaprzestali pełnienia służby przed 1 marca 2023 roku • nie można jednak uznać, aby była ona dowolna, gdyż zawiera jedynie pewne minimum i wyrażające ją formuły prawne • nie może być poczynione w sposób tak dalece różnicujący sytuację funkcjonariuszy w jednym roku kalendarzowym • nie stanowi ekwiwalentu «wyższej konieczności budżetowej» i nie legitymizuje naruszania praw majątkowych • nie może być realizowane przy użyciu nieprawidłowych aktów wykonawczych
Skład orzekający
Michał Barczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej przez przepisy epizodyczne, możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne, ochrona praw majątkowych funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej w kontekście ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Interpretacja przepisów wykonawczych w kontekście niekonstytucyjności ustawy nadrzędnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów prawa, które wpływają na sytuację materialną funkcjonariuszy służb mundurowych. Pokazuje, jak sądy mogą interpretować przepisy w świetle Konstytucji i orzecznictwa międzynarodowego.
“Funkcjonariusz wygrał z państwem! Sąd uznał przepis ustawy okołobudżetowej za niekonstytucyjny.”
Dane finansowe
WPS: 6307,09 PLN
uposażenie: 5528,15 PLN
koszty procesu: 1367 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.