IV P 111/25

Sygnatura akt IV P 111/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 15 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie Sędzi Magdaleny Piątkowskiej Ławnicy : B. O. , Ł. O. Protokolant : Dawid Tomczyk po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. na rozprawie sprawy z powództwa B. P. przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej im. (...) z oddziałami przedszkolnymi w X. o ustalenie istnienia stosunku pracy I. ustala, iż powódkę B. P. jako pracownika i stronę pozwaną Publiczną Szkołę Podstawową im. (...) z oddziałami przedszkolnymi w X. jako pracodawcę łączyła umowa o pracę na podstawie mianowania ( art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela ), II. nie obciąża strony pozwanej kosztami sądowymi. UZASADNIENIE Powódka B. P. wniosła pozew przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej im. (...) (...) z oddziałami przedszkolnymi nr 3 w X. domagając się ustalenia jej zatrudnienia u strony pozwanej – na podstawie mianowania. Powódka wskazała, iż w zawartej w dniu 19.08.2024r. umowie pomiędzy stronami zawarto wprawdzie posiadany przez powódkę stopień awansu zawodowego „ mianowanie” , jednakże zatrudniono ją na czas określony, tj. od dnia 1.09.2024r. do 31.08.2025r. powołując art. 10 ust.7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela . Powódka wskazała, iż powołany w umowie przepis art. 10 ust.7 ustawy dotyczy wyjątkowych sytuacji kiedy nauczyciela mianowanego zatrudnia się na czas określony, np. na zastępstwo, co w sytuacji szkoły nie miało miejsca. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z brzmieniem umowy, która połączyła strony, zawarta została ona na czas określony na podstawie art. 10 ust.7 ustawy Karta Nauczyciela . Podniesiono, iż zatrudnienie powódki w roku szkolnym 2024/2025, a następnie nie zatrudnienie jej w kolejnym roku szkolnym ( 2025/2026) poprzedzone było dokładną analizą sytuacji organizacyjnej szkoły oraz w oparciu o Przepisy Prawa Oświatowego. Strona pozwana wskazała, iż wobec objęcia przez W. S. (2) funkcji dyrektora placówki zostało obniżone jej pensum ( 6 godzin) i należało zagospodarować okresowo pozostałe godziny. Decyzja o zatrudnieniu powódki na czas określony była podjęta świadomie, wynikała z trudnej organizacji nauczania w nasilającej się sytuacji demograficznej. Wskazano, że już w poprzednich latach obserwowano spadek liczby dzieci w klasach i oddziale przedszkolnym. Wskazano na sytuacje, gdy w klasie, z uwagi na chorobę, zostawał jeden uczeń i pozostawienie go bez kontaktu z rówieśnikami nie służyło, według strony pozwanej jego dobru, wobec czego lepszym wyjściem stało się łączenie klas na wypadek takiej sytuacji. Wskazano, iż w roku szkolnym (...) zaproponowano wychowawstwo obu klas ( wcześniej wychowawczynią jednej z klas była powódka) jednej nauczycielce dyplomowanej, która zadba o Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka B. P. aktem nadania z dnia 21 listopada 2023r. uzyskała stopień nauczyciela mianowanego przy posiadanym wykształceniu wyższym magisterskim z przygotowaniem pedagogicznym. Na podstawie umowy z dnia 19.08.2024r. powódka podjęła zatrudnienie u strony pozwanej tj. w Publicznej Szkole Podstawowej im. K. J. z oddziałami przedszkolnymi nr 3 w X. na 19/19 etatu. Pomimo zapisu, iż umowa nawiązuje się na czas określony do 31.08.2025r. i jest zawierana w oparciu o art. 10 ust.7 Karty Nauczyciela powódka pozostawała w przekonaniu, iż jej zatrudnienie w tej placówce będzie długotrwałe. Obejmując wychowawstwo klasy II była przekonana, iż poprowadzi dzieci także w klasie III nauczania wczesnoszkolnego. Dowód: -akta osobowe powódki ( w załączeniu) -zeznania powódki e- protokół k. 59 Przed rozpoczęciem roku szkolnego 2024/2025 dyrektor pozwanej Szkoły zwrócił się do powódki z propozycją zatrudnienia z uwagi na fakt, iż pozostały niezagospodarowane godziny po objęciu przez W. S. (1) funkcji dyrektora placówki z obniżonym pensum do 6 godzin. Obie strony zgodnie zawarły umowę na czas określony. Powódka od dnia 1.09.2024r. została zatrudniona na łączonym etacie tj. edukacja wczesnoszkolna 15/18 ( 0,833 etatu) i wychowanie przedszkolne 7/22 ( 0,318 etatu), razem 22 godziny, co stanowić miało 19 godzin w ramach etatu i 3 godzin ponadwymiarowych. W praktyce objęła wychowawstwo w klasie II, nauczanie tej klasy ( 13 godzin), dwie lekcje muzyki ( kl. I , II ) i 7 godzin w przedszkolu. Klasa II i III ma zajęcia w innych godzinach, z innym programem także w zakresie j. angielskiego i zajęć sportowych. Dołączenie pojedynczego dziecka z jednej klasy do drugiej w razie małej ilości uczniów w praktyce powodowałoby nierealizowanie w pełni programu lekcji dla któregoś poziomu nauczania. Naczelną zasadą nauczania jest prowadzenie lekcji dla każdego poziomu osobno. Klasa powódki liczyła 5 uczniów, w pierwszej klasie też 5-ro; organ prowadzący dopuszczał taką liczebność, nie podjął decyzji łączenia klas. Dowód: -akta osobowe powódki ( w załączeniu) - zeznania powódki e- protokół k. 59 - zeznania pozwanej e-protokół k. 59 - zestawienie planów lekcji k. 55 W trakcie roku szkolnego pomiędzy powódką a dyrektorką palcówki doszło do nieporozumienia w kwestii rekolekcji, powódka zwróciła się o pomoc do związków zawodowych. Na krótko po tych zdarzeniach dyrektor szkoły oświadczyła, iż nie przedłuży z powódką umowy na kolejny rok. Dowód: -zeznania powódki e- protokół k. 59 - zeznania pozwanej e-protokół k. 59 Pismem z dnia 24 marca 2025r. powódka zwróciła się do strony pozwanej o przekształcenie zawartej umowy w stosunek pracy na podstawie mianowania. Strona pozwana nie uwzględniła wniosku. Wniosek taki został natomiast uwzględniony w stosunku do innej osoby- psychologa szkolnego. Dowód: -wniosek k. 16 -pisemne stanowisko strony pozwanej k. 17 - zeznania pozwanej e-protokół k. 59 W roku szkolnym 2025/2026 do klasy powódki doszły dwie osoby oraz dwie do szkoły, nie nastąpił zatem spadek ilości uczniów a wzrost. Godziny po obniżeniu pensum dyrektora szkoły nadal można było powierzyć powódce, jak i utrzymać pozostałe godziny świadczące o możliwości „ zagospodarowania ” powódki na pełny etat. Dowód: zeznania powódki e- protokół k. 59 Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył: Powództwo podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art. 189 kpc powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W niniejszej sprawie taki interes powódka, zdaniem sądu, miała, gdyż istniała niepewność co charakteru łączącej strony umowy, a co za tym idzie trwałości stosunku pracy i praw pracownika związanych z zatrudnieniem na czas nieokreślony. Ponadto, jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, specyfika stosunku pracy przemawia za tym, iż pracownik ma zawsze interes prawny w uzyskaniu wyroku ustalającego zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, w tym również na czas nieokreślony (por. choćby wyrok SN z 20 marca 2001 r., I PKN 333/00, OSNP 2003/1/12), a w tym przypadku na podstawie mianowania, czyli wskazanego w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela sposobu nawiązania stosunku pracy z nauczycielem. Zgodnie z art. 10 ust. 5 z dnia 26 stycznia 1982 roku – Karta Nauczyciela stosunek pracy z nauczycielem mianowanym i z nauczycielem dyplomowanym nawiązuje się na podstawie mianowania , jeżeli spełnione są warunki opisane w ppktach 1-6 powołanego art. 10 ust.5. Zgodnie zaś z art. 10 ust.7 Karty Nauczyciela w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, stosunek pracy z nauczycielem początkującym, nauczycielem mianowanym lub nauczycielem dyplomowanym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. A zatem art. 10 ust. 7 stanowi odstępstwo od ustalonej prawnie reguły przewidziane jedynie w dwóch sytuacjach: w razie potrzeb wynikających z organizacji nauczania bądź zastępstwa nieobecnego nauczyciela. Należy przy tym wskazać, iż potrzeby organizacyjne muszą być istniejące w dacie zawierania umowy , a nie móc wystąpić w dalszej, bliżej nieokreślonej przyszłości. Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie taka wyjątkowa podstawa zatrudniania nie może być zależna od uznania pracodawcy [ por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.09.2006r. , IPK 62/06) Zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 zd. 1 k.p.c. , to na stronie pozwanej ciążył obowiązek udowodnienia, iż zaistniały potrzeby wynikające z organizacji nauczania uniemożliwiające zatrudnienie powódki na czas nieokreślony i, czego należałoby się spodziewać skoro umowa z powódką nie została przedłużona, że potrzeby te następnie ustały. Analizując natomiast materiał dowodowy wskazać należy, iż pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających zatrudnienie powódki jako pełnoetatowego nauczyciela na podstawie mianowania zawarto z nią umowę na czas określony w obawie o przyszłe, niepewne skutki zmian demograficznych, które- jak pokazał kolejny rok nie odbiły się negatywnie na szkole, do której uczniów przybyło ( w tym 2 osoby do klasy powódki). Ponadto jeśli dane okoliczności ( konieczność zagospodarowania godzin dyrektora szkoły) – w zależności od uznania dyrektora szkoły stanowią, bądź nie stanowią podstawy do zatrudnienia powódki, nie mogą być brane pod uwagę stanowiąc wobec tych rozważań kryteria subiektywne. Te zaś nie mogą stanowić naruszenia zasad stabilizacji zatrudnienia nauczyciela i stać w sprzeczności z fundamentalnymi zasadami nauczania wczesnoszkolnego. Konkludując wskazać należy, że o ile nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 10 ust.7 Karty Nauczyciela przepis art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela nie pozostawia możliwości ukształtowania zatrudnienia w inny sposób, nawet w ramach swobody zawierania umów. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.