IV P 106/20

Sygn. akt IV P 106/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2022 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu IV Wydział Pracy w składzie: Przewodniczący: sędzia Lucyna Gurbin Protokolant: sekretarz sądowy Dominika Janta-Lipińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 roku sprawy z powództwa M. W. przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo- Handlowemu (...) J.J. M. D. Sp. J. w L. o diety i inne świadczenia związane z podróżą służbową O R Z E K Ł: 1. Zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.007,17 zł (jedenaście tysięcy siedem złotych siedemnaście groszy) tytułem wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16.09.2020 roku do dnia zapłaty. 2. Oddalić powództwo w pozostałym zakresie. 3. Opłatą od pozwu od uiszczenia której powód był zwolniony, obciążyć Skarb Państwa. 4. Nie obciążać powoda pozostałymi kosztami procesu. Sygn. akt IVP 106/20 UZASADNIENIE Powód M. W. wniósł pozew przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo- Handlowemu (...) .J.M. (...) Spółka Jawna w L. o zapłatę kwoty 13.206,47zł tytułem diet. W uzasadnieniu powód podnosił, iż był zatrudniony u pozwanego jako kierowca międzynarodowy auta ciężarowego od 22.11.2019 r. do 4.04.2020r. W czasie trwania pracy wykonywał pracę służbową w 10 % na terytorium Polski a w 90 % na terytorium Unii Europejskiej. Za powyższe, oprócz wynagrodzenia podstawowego zawartego w umowie o pracę w wysokości 3.504,00 zł brutto była należna dieta służbowa zależna od kraju w którym to powód przebywał tj. Niemcy – 49 euro, Polska – 30 zł. Już od początku, czyli po przepracowaniu kilku dni listopada i całego grudnia miały być wypłacone diety w styczniu jednak do tego nie doszło. Potem było tylko zwodzenie i wyznaczanie nowych terminów po których i tak powód nie otrzymywał zaległych diet tylko wynagrodzenie związane z tym co było na umowie o pracę. Z miesiąca na miesiąc powód uzależnił się od zaległej mu kwoty bo liczył, że w końcu będzie mu wypłacona jednak tak się nie stało. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezpodstawne i bezzasadne oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany zaznaczał, że przeczy wszelkim twierdzeniom powoda wyartykułowanym w pozwie jak również sformułowanym w dalszym toku postepowania, chyba że któremuś z nich wyraźnie przyzna, zaś w szczególności zaprzecza jakoby jakiekolwiek należności nie zostały przez pozwanego zapłacone. Powód był zatrudniony przez pozwanego na stanowisku kierowcy międzynarodowego w okresie od 22.11.2019 r. do 4.04.2020r., wykonywał zlecenia przewozu do Niemiec i Francji. Wynagrodzenie podstawowe powoda wynosiło 3.504,00 zł brutto, płatne na jego rachunek bankowy po dokonaniu potrąceń z tytułu zajęć komorniczych. Z tytułu podróży służbowych powód otrzymywał zwrot należności (tzw. delegacji) w wysokości określonej we właściwym rozporządzeniu dotyczącym podróży służbowych, płatne po rozliczeniu danej podróży do około 20-tego kolejnego miesiąca. W zakładzie pozwanego zasadą jest, że świadczenia z tytułu zatrudnienia wypłacane są w systemie mieszanym tj. wynagrodzenie podstawowe wraz ze składnikami zmiennymi płatne są na rachunki bankowe pracowników, zaś należności za podróże służbowe wypłacane są w gotówce. Wypłaty gotówkowe następowały zarówno w sklepie prowadzonym przez pozwanego, wówczas gotówka była pobierana z kasy, jak i w biurze pozwanego. W odniesieniu do powoda wielokrotnie zdarzało się, że powód otrzymywał pieniądze pobrane z kasy sklepu, odpowiednio następnie księgowane. Wszystkie należności z tytułu zwrotu za podróże służbowe zostały powodowi zapłacone. Pozwany wskazał, iż biorąc pod uwagę, że pozwany zapłacił powodowi wszystkie należne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, rozliczył oraz zapłacił wszystkie należności z tytułu podróży służbowych, pozwany uznał powództwo za bezzasadne. Pismem z dnia 7.01.2021 r. powód rozszerzył swoje żądanie domagając się kwoty 22.014,21 zł tytułem zaległych diet i noclegów. dowód: pismo powoda z dnia 7.01.2021 r. (k. 100). Pismem z dnia 28.12.2021 r. powód zgłosił dodatkowe roszczenie o zapłatę kwoty 3.166,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w skali rocznej tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, przy czym roszczenie powoda o ekwiwalent zostało wyłączone do odrębnego rozpoznania. dowód: Pismo powoda z dnia 28.12.2021 r. (k. 178). Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powód M. W. zawarł umowę z pozwanym wpierw na czas określony od 22.11.2019 r. do 31.12.2019 r. jako kierowca samochodu ciężarowego z miejscem wykonywania pracy na obszarze Unii Europejskiej. Wynagrodzenie zostało ustalone na poziomie wynagrodzenia zasadniczego oraz ryczałtów za pracę w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz za dyżur. Z tytułu podróży służbowej została w umowie o pracę ustalona dieta oraz ryczałt za nocleg, według Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.01.2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Na takich samych warunkach powód zawarł kolejną umowę o pracę na czas nieokreślony od dnia 2.01.2020 r. dowód: umowy o pracę z dnia 22.11.2019 r. i 2.01.2020 r. (k. 40-43). W okresie zatrudnienia, powód świadczył pracę wyjeżdżając do krajów Unii Europejskiej z państwami docelowymi: Francja, Niemcy. Powód otrzymywał wynagrodzenie płatne przelewami bankowymi na konto powoda oraz otrzymywał gratyfikację pieniężną do ręki. Przeciętnie na konto bankowe powoda wpływały w miesiącu dwa przelewy w różnych wysokościach lub jeden przelew dotyczący wynagrodzenia zasadniczego. dowód: zestawienie operacji bankowych za okres od 5.10.2019 r. do 29.09.2020 r., rozliczenie wyjazdów powoda ryczałtów i diet (k. 50-65). Świadek E. S. (1) u pozwanego zajmuje stanowisko księgowej i potwierdziła, iż faktyczne rozliczenie wynagrodzenia kierowców dokonuje firma zewnętrzna, która przesyła do pozwanego gotowe wyliczenia. Wskazywała, iż przekazywała w kopercie wynagrodzenie z tytułu diet i ryczałtów. Jednocześnie potwierdziła, że przekazywane pieniądze w ten sposób nigdy nie były przez powoda potwierdzane na piśmie. Przekazywanie pieniędzy do ręki (w kopercie) potwierdzili wszyscy świadkowie. Zdarzenia przekazywania powodowi pieniędzy w kopercie bez pokwitowania potwierdziła również świadek M. D. (2) . Podobnie odbiór wynagrodzenia w kopercie potwierdził M. D. (3) . Kierowcy zatrudnieni u pozwanego między innymi K. D. , P. K. (1) , M. L. potwierdzili, że pozwany przekazywał pieniądze z tytułu diet do ręki w kopercie. Świadek M. L. wskazywał, iż kwitował odbiór pieniędzy otrzymywanych w kopercie. Z kolei świadek M. G. (1) wskazał, iż otrzymywał wynagrodzenie podstawowe na konto „a reszta to był procent od frachtu”. Przekazanie pieniędzy wyliczonych z frachtu także odbywało się do ręki w kopercie. Także świadek P. K. wskazywał na przekazywanie pieniędzy z tytułu wyjazdów, do ręki na podstawie frachtowego. dowód: zeznania świadków M. D. (2) , M. D. (3) , K. D. , P. K. (1) , M. L. , M. G. (1) . Umowa o pracę z powodem rozwiązała się na mocy porozumienia stron z dniem 4.04.2020 r. dowód: oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron (k. 44) i świadectwo pracy (k. 45-47). Sąd zważył co następuje : Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów umowy o pracę z dnia 22.11.2019 r. i 2.01.2020 r. (k. 40-43), zestawienia operacji bankowych za okres od 5.10.2019 r. do 29.09.2020 r., rozliczenia wyjazdów powoda ryczałtów i diet (k. 50-65), oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron (k. 44) i świadectwa pracy (k. 45-47) oraz zeznań świadków E. S. (1) , P. B. , M. D. (2) , M. D. (3) , K. D. , P. K. (1) , M. L. M. G. (1) . Sąd dał wiarę wszystkim dokumentom przedstawionym przez strony albowiem ich autentyczność nie została przez żadną ze stron podważona. Sąd dał także wiarę zeznaniom świadków albowiem były spójne i korespondowały z dokumentami przedstawionymi przez strony. Sąd dał także wiarę zeznaniom powoda. Bezsporne było, że powód był kierowcą zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, wobec czego, do jego zatrudnienia, zastosowanie miały przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tj. z dnia 5 lipca 2019 r. Dz.U. z 2019 r. poz. 1412). Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy, podróż służbowa to każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu, na polecenie pracodawcy: przewozu drogowego poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a, lub wyjazdu poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a, w celu wykonania przewozu drogowego. Ustawa nie reguluje jednak kwestii należności przysługujących kierowcom odbywającym podróże służbowe. Również pozwany nie uregulował tych kwestii w regulacjach wewnętrznych (np. regulaminie pracy, wynagradzania), w związku z czym, na podstawie art. 77 5 § 5 k.p. , w przypadku diet do powoda zastosowanie miało rozporządzenie Minister Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167). Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety. Dieta w czasie podróży krajowej jest przeznaczona na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia i wynosi 30,00 zł za dobę podróży (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki. Przysługuje w wysokości obowiązującej dla docelowego państwa podróży zagranicznej i jest określona w załączniku do rozporządzenia (§ 13 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia). Stosownie do treści art. 94 pkt 9a k.p. pracodawca jest bowiem obowiązany prowadzić dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników. Obowiązki wynikające z pkt 9a szczegółowo określa wydane na podstawie art. 298 1 k.p. rozporządzenie o aktach osobowych. Z treści § 8 tegoż rozporządzenia wynika, że pracodawca jest obowiązany prowadzić m.in. imienną kartę wypłacanego wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą. Obowiązki te, jak ustalono w sprawie, zostały naruszone przez pozwanego. W tym miejscu - mając na uwadze argumentację powoda - podkreślić jednak należy, że ze wskazanego w przepisie art. 94 pkt 9a obowiązku na gruncie sporu przed sądem pracy wynikają wyłącznie konsekwencje w zakresie ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p. ), polegające na tym, że to na pracodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż w rzeczywistości wypłacił pracownikowi należne wynagrodzenie. Jak przyjął przy tym Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 maja 1999 r. (sygn. akt I PKN 62/99, OSNAPiUS 2000, nr 15, poz. 579), pracodawca, który wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 94 pkt 9a k .p nie prowadzi list obecności, list płac ani innej dokumentacji ewidencyjnej czasu pracy pracownika i wypłacanego mu wynagrodzenia, musi liczyć się z tym, że będzie na nim spoczywał ciężar udowodnienia nieobecności pracownika, jej rozmiaru oraz wypłaconego wynagrodzenia. Zaniechanie przez pracodawcę prowadzenia ewidencji płacowej nie uprawnia jednak przyjęcia domniemania faktycznego albo prawnego ( art. 231 k.p.c. ) o wiarygodności wersji przedstawionej przez pracownika (por. wyrok SN z dnia 2 czerwca 2010 r., II PK 369/09, LEX nr 585784). Powód zgadzał się z wyliczeniami pozwanego dotyczącymi rozliczenia jego diet i ryczałtów za noclegi. Sąd pominął wszelkie rozważania prawne dotyczące istoty i prawidłowości rozliczania diet i ryczałtów za noclegi albowiem powód nie kwestionował w żadnym zakresie rozliczeń pozwanego za poszczególne wyjazdy. Natomiast spór między stronami sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy powód kwoty wyliczone przez pozwanego faktycznie otrzymał. Powód pierwotnie twierdził, iż żadnych kwot z tytułu diet i ryczałtów nie otrzymał (wyjaśnienia na rozprawie w dniu 24.05.2021 r. k. 123). Natomiast w trakcie procesu potwierdził że pieniądze otrzymywał, przy czym nie był w stanie wskazać w jakiej wysokości, kiedy i miało to dotyczyć tzw. frachtowego. Zaprzeczał aby były to kwoty wskazane w rozliczeniu. Faktycznie pozwany nie posiadał żadnego pokwitowania odbioru pieniędzy z tytułu diet i ryczałtów przekazanych powodowi. Żaden z kierowców przesłuchanych przez Sąd, będących pracownikami pozwanego, nie potwierdził jakie kwoty były przekazywane powodowi do ręki w kopercie bądź ile razy byli świadkami przekazywania w ten sposób pieniędzy powodowi. Także pozostali świadkowie – pracownicy pozwanego, nie byli w stanie potwierdzić jakie kwoty przekazywali powodowi (w jakiej wysokości i ile razy). Poza sporem było, że pozwany praktykował przekazywanie pieniędzy z tytułu diet i ryczałtów do ręki. Natomiast w ocenie Sądu miały znaczenie również zeznania świadka M. G. (1) i P. K. (1) , iż ich wynagrodzenie oprócz podstawowego składało się z wynagrodzenia ustalonego na podstawie procentu od frachtu. Należy zaznaczyć, że świadek M. G. (1) pracował od marca do czerwca 2020 r. Natomiast świadek P. K. (1) pracuje nadal u pozwanego, od 6 lat. Natomiast należy wskazać, że powód miał ustalone wynagrodzenie w ten sposób, iż miał otrzymywać wynagrodzenie zasadnicze z dodatkami oraz diety wyliczone na podstawie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.01.2013r. Wobec braku dowodów na przekazanie powodowi wynagrodzenia zgodnie z umową o pracę, Sąd przyjął rozwiązanie pośrednie, zasądzając na rzecz powoda część należności, która była bezsporna. Należy mieć na uwadze, że pozwany jako pracodawca miał obowiązek zgodnie z art. 94 pkt 9a kp w sposób należyty prowadzić dokumentację pracowniczą, w tym dotyczącą wynagrodzenia powoda. Pozwany niewątpliwie uchybił temu obowiązkowi i w ocenie Sądu w sposób niezrozumiały, nie dochował należytej staranności przy dokumentowaniu wypłat dokonywanych na rzecz pracowników. Na marginesie należy zaznaczyć, że żaden z pracowników nie kwitował odbioru wynagrodzenia, wypłacanego do ręki systematycznie lub nie robił tego w ogóle. Pozwany załączył dowody księgowe w postaci raportów kasowych RK za miesiąc styczeń, luty i marzec 2020 r. gdzie widnieją pozycje dotyczące powoda, jednak również i one nie zawierają żadnych potwierdzeń, że kwoty tam ujawnione zostały faktycznie przez powoda odebrane. Dlatego Sąd nie miał podstaw do przyjęcia za prawdziwe twierdzeń pozwanego, iż wypłacił należności powodowi z tytułu diet w sposób należyty i uznania, że roszczenia powoda w tym zakresie są bezzasadne. Brak pokwitowań odbioru gotówki nie może być zastąpiony zeznaniami świadków albowiem zeznania świadków w tym zakresie były również niedokładne i ogólnikowe. Na pewno zeznania świadków potwierdzały zasadę wypłaty tych należności do ręki i to nie jest zabronione przez prawo, natomiast niedopuszczalne jest dokonywanie powyższych czynności bez pokwitowania. W szczególności Sąd zwraca uwagę na to, że świadkowie – kierowcy zeznawali, iż otrzymywali wynagrodzenie łącznie z wynagrodzeniem zasadniczym na poziomie 6.000 zł netto w zależności od odbytych kursów i żaden z kierowców nie był w stanie potwierdzić, iż powód takie należności otrzymał. Wręcz przeciwnie, zeznania świadka M. G. (1) wskazywałyby na przyjęcie przez pozwanego innego rozwiązania bądź możliwość stosowania w rozliczeniach z tytułu diet tzw. frachtowego. Rozliczenie frachtowe w stosunku do diet i ryczałtów byłoby niezgodne z umową o pracę. Dlatego Sąd przyjął, iż w tych okolicznościach właściwe będzie przyjęcie, że powód ma prawo do należności z tytułu diet i ryczałtów w połowie wysokości wynikających z wyliczeń. Odnosząc się do oceny zeznań świadków, powołanych przez pozwanego – z powodu braku dowodów z dokumentów – dla wykazania, że pozwany wypłacił powodowi dochodzone należności z tytułu diet i ryczałtów. Należy stwierdzić, że zeznania świadków jednoznacznie wskazują, że pozwany dokonywał wypłaty wynagrodzenia ale nie jest możliwe ustalenie kiedy i w jakiej wysokości. Żaden z przesłuchanych w sprawie świadków nie był w stanie potwierdzić wypłaty na rzecz powoda z tytułu diet choćby jednokrotnego ze wskazaniem wysokości kwoty przekazanej powodowi. Część z przesłuchanych osób wprost wskazała, że nigdy nie była obecna przy wypłacie powodowi przez pozwanego gotówki, a ci spośród świadków, którzy utrzymywali, że byli obecni przy wypłacie pieniędzy na rzecz powoda, M. D. (2) i M. D. (3) nie potrafili wskazać żadnych bliższych okoliczności takich jak: miejsce, data wypłaty, kwota wypłaconych środków. E. S. w swoich zeznaniach potwierdziła, że dokonywała wypłat powodowi więcej niż dwa razy. Z kolei M. D. (2) potwierdziła, że przekazywała kopertę z pieniędzmi więcej niż jeden raz. Natomiast M. D. (3) widział jak powód odbierał wynagrodzenie trzy razy. Brak spójnych i dokładnych zeznań na potwierdzenie, że pozwany wypłacił kwoty wskazane w rozliczeniach spowodowało, że Sąd doszedł do przekonania że na podstawie zeznań świadków nie może przyjąć iż powód otrzymał pieniądze zgodnie z rozliczeniami załączonymi przez pozwanego. Nie ulega zaś wątpliwości, że tylko tego rodzaju ustalenia mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia, że pozwany wywiązał się z obowiązku wypłaty na rzecz powoda wynagrodzenia za pracę. Ogólne twierdzenia świadków, że pozwany wypłacał powodowi wynagrodzenie z tytułu diet i ryczałtów bez przytoczenia w sposób precyzyjny powyższych okoliczności nie mogą być uznane za miarodajny dowód na wypłatę powodowi wynagrodzenia z tytułu diet i ryczałtów. Reasumując wskazać należy, że pozwany nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu na okoliczność wypłaty powodowi dochodzonych należności tj. wynikających z przedstawionych przez pozwanego rozliczeń. Ponadto należy mieć na względzie, że pozwany jako przedsiębiorca i pracodawca powinien zgodnie z art.355§2 kc dochować należytej staranności i tak prowadzić księgowość, aby z dokumentów rachunkowych jasno wynikała wysokość kwot wypłaconych powodowi, ich tytułu oraz daty ich wypłaty. Sąd doszedł do przekonania, że powód z tytułu diet i ryczałtów otrzymał wynagrodzenie albowiem w swoich zeznaniach to potwierdził. Nie był w stanie wskazać jakie to były kwoty i kiedy otrzymał i czy dotyczyły każdego miesiąca. Powód twierdził, że nie zgadzał się z tymi wyliczeniami i na pewno nie były to kwoty wynikające z wyliczeń pozwanego. Natomiast na rozliczanie według tzw. frachtowego wskazywał zarówno świadek P. K. jak również M. G. . Także świadek M. G. wskazywał na zróżnicowanie wynagrodzeń kierowców np. zeznał w ten sposób: „był taki kierowca P. i on miał trochę inne warunki, on miał stałą pensję niezależnie od tras”. W tym stanie faktycznym Sąd uznał za zasadne zastosowanie art. 322 kpc . W wyroku z dnia 11 marca 2021 r. I (...) 34/21 Sąd Najwyższy stwierdził, że zastosowanie art. 322 KPC może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zasądzona na jego podstawie kwota znajduje odzwierciedlenie w możliwych do przeprowadzenia ustaleniach faktycznych i na ich podstawie sąd posługuje się wzorcem przeliczeniowym, który zostaje ujawniony stronom i który koresponduje z charakterem i właściwościami dochodzonego roszczenia. Reasumując, trzeba wskazać, że zastosowanie art. 322 KPC może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zasądzona na jego podstawie kwota znajduje odzwierciedlenie w możliwych do przeprowadzenia ustaleniach faktycznych i na ich podstawie sąd posługuje się wzorcem przeliczeniowym, który zostaje ujawniony stronom i który koresponduje z charakterem i właściwościami dochodzonego roszczenia. Jako wzorzec przeliczeniowy Sąd przyjął sumę kwoty wynikającą z wyliczeń przedstawioną przez pozwanego i Sąd zasądził na rzecz powoda połowę powyższej kwoty. Sąd zdecydował o połowie biorąc pod uwagę, że powód ostatecznie potwierdził otrzymywanie pieniędzy od pozwanego, przy czym nie był w stanie wskazać wysokości tych kwot. Natomiast w ocenie Sadu nie było żadnych przeszkód aby pozwany w sposób prawidłowy pobrał pokwitowanie odbioru pieniędzy z tytułu diet i ryczałtów. Brak pokwitowania Sąd uznaje jako okoliczność obciążającą pozwanego i uwzględniając, że wysokość wynagrodzeń kierowców była różna to przyznanie powodowi połowy kwoty dochodzonej pozwem, będzie słuszne. Należy mieć na względzie, że powód ostatecznie nie zaprzeczył, że pieniądze z tytułu diet i ryczałtów otrzymał. W tym stanie rzeczy Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.007,17 złotych tytułem diet i ryczałtów wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 16.09.2020, tj. od dnia doręczenia pozwu. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Sąd nie obciążył żadnej ze stron kosztami procesu, uznając że wynik sprawy oraz okoliczności przemawiają za zastosowaniem art. 102 kpc . wobec każdej ze stron. Zastosowanie art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo, od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (post. SN z 14.1.1974 r., II CZ 223/73). Ponadto art. 102 k.p.c. znajduje zastosowanie w wypadkach „szczególnie uzasadnionych”, które nie zostały zdefiniowane. W ocenie Sądu działania powoda były zasadne, powód mógł być subiektywnie przekonany o zasadności swojego żądania. Ponadto Sąd przyjął, że ze względu na wynik sprawy i jej charakter, żadna ze stron nie powinna ponosić kosztów procesu.