IV KZ 9/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA 31 MARCA 2005 R. 
IV  KZ  9/05 
 
1. Postanowienie o odrzuceniu skargi, o której mowa w ustawie z 
dnia 17 czerwca 2004 r. o naruszeniu prawa do rozpoznania sprawy w po-
stępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 
1843), jest niezaskarżalne. 
2. Nieuiszczenie stałej opłaty 100 zł przy wnoszeniu skargi (art. 17 
ust. 1 powołanej ustawy), jeżeli dotyczy ona postępowania prowadzonego 
w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, jest brakiem, do któ-
rego uzupełnienia należy wezwać stronę albo inny uprawniony podmiot 
(art. 120 § 1 k.p.k.). 
3. Strona albo inny uprawniony podmiot mogą zostać zwolnione od 
obowiązku uiszczenia stałej opłaty w wysokości 100 zł, jeżeli wykażą, że ze 
względu na ich sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wyło-
żenie jej byłoby zbyt uciążliwe (art. 623 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 po-
wołanej ustawy). 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Jolantego M., w przedmiocie zażalenia 
skazanego na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Apelacyjnego w 
K., z dnia 25 stycznia 2005 r., w przedmiocie odrzucenia skargi na naru-
szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez 
nieuzasadnionej zwłoki 
 
p o s t a n o w i ł   zażalenie pozostawić bez rozpoznania. 
 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Dnia 12 stycznia 2005 r. Jolanty M. wniósł do Sądu Okręgowego w K. 
skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowa-
niu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, dotyczącą toczącego się przed 
tym Sądem postępowania z jego wniosku o przedterminowe warunkowe 
zwolnienie. Skarga ta została przekazana do rozpoznania Sądowi Apela-
cyjnemu w K. Upoważniony sędzia tego Sądu, zarządzeniem z dnia 25 
stycznia 2005 r., odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia przez skazanego 
stałej opłaty w wysokości 100 zł, przewidzianej w art. 17 ust. 1 ustawy z 
dnia 17 czerwca 2004 r. o naruszeniu prawa strony do rozpoznania sprawy 
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 
1843; dalej – ustawa o skardze na przewlekłość postępowania). Od po-
wyższego zarządzenia Jolanty M. złożył zażalenie, podnosząc niedopeł-
nienie przez Sąd obowiązku wezwania go do usunięcia braków formalnych 
skargi w postaci wniesienia stałej opłaty. Do zażalenia dołączył nadto 
wniosek o zwolnienie go od opłaty. 
Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2005 r. zażalenie to zostało przed-
stawione Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu zarządzenia podniesiono, 
że ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie reguluje kwestii 
postępowania odwoławczego. Z kolei jej art. 8 ust. 2 nakazuje w sprawach 
nieuregulowanych stosować do postępowania toczącego się w wyniku 
wniesienia skargi odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym, 
obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Te przesłanki, a 
także przyjęcie, że zarządzenie odrzucające wniesioną skargę kończyło 
postępowanie i w rezultacie zamykało drogę do wydania merytorycznego 
rozstrzygnięcia końcowego w postępowaniu w przedmiocie skargi, prowa-
dziły do uznania za dopuszczalne przyjęcie i przekazanie zażalenia „sądo-
wi wyższemu nad sądem, którego Prezes (Przewodniczący Wydziału) fak-

 
3 
tycznie przedmiotowej skargi nie przyjął” (cyt. z zarządzenia upoważnione-
go sędziego Sądu Apelacyjnego z dnia 17 lutego 2005 r.). 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania w swojej treści nie 
przewiduje możliwości zaskarżania jakichkolwiek orzeczeń, czy innych roz-
strzygnięć wydanych w postępowaniu w przedmiocie skargi. Oczywistym 
jest jednakże, że nie przesądza to jeszcze o braku takiego uprawnienia. W 
kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie zastosowanie znajdują bowiem 
przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, 
którego skarga dotyczy (art. 8 ust. 2), a zatem w niniejszej sprawie Kodek-
su karnego wykonawczego, a w zakresie przez niego nie uregulowanym – 
Kodeksu postępowania karnego (art. 1 § 2 k.k.w.), (por. Z. Hołda, K. Po-
stulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 2005, s. 31- 44, 
149-150). Zważywszy zaś na to, że Kodeks karny wykonawczy nie reguluje 
w sposób ogólny kwestii zaskarżalności postanowień i zarządzeń, zasto-
sowanie znajdą uregulowania Kodeksu postępowania karnego, zawarte w 
Dziale IX „Postępowanie odwoławcze” – w Rozdziałach 48 „Przepisy ogól-
ne” i 50 „Zażalenie”. 
Stosownie do art. 426 § 1 k.p.k., od orzeczeń wydanych na skutek 
rozpoznania odwołania (tu: skargi), nie przysługuje żaden środek odwo-
ławczy. Ta reguła dotyczy również zarządzeń (por. art. 466 § 2 k.p.k.). To 
samo dotyczy innych orzeczeń (albo zarządzeń) wydanych w toku takiego 
postępowania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 426 § 2 k.p.k.). Wy-
jątki od tej zasady zostały przewidziane w art. 426 § 3 k.p.k. i art. 430 § 2 
k.p.k. – gdy rozstrzygnięcie dotyczy przeprowadzenia obserwacji w zakła-
dzie leczniczym, zastosowania środka zapobiegawczego, nałożenia kary 
porządkowej albo pozostawienia przez sąd odwoławczy środka odwoław-
czego bez rozpoznania. 

 
4 
Z powyższego wyliczenia wynika, że ustawodawca nie przewidział w 
przepisach prawa karnego procesowego możliwości zaskarżenia decyzji o 
odrzuceniu skargi złożonej na tzw. przewlekłość postępowania. Uznać za-
tem należy, że odnosi się do niej unormowanie art. 426 § 2 in princ. k.p.k. 
Biorąc pod uwagę, że sama ustawa o skardze na przewlekłość postępo-
wania również takiej możliwości nie przewiduje, przyjąć należy, że decyzja 
o odrzuceniu skargi jest niezaskarżalna. W tej sytuacji nie jest więc do-
puszczalne rozpoznanie przyjętego przez upoważnionego sędziego Sądu 
Apelacyjnego w K. i przedstawionego Sądowi Najwyższemu środka odwo-
ławczego. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od 5 lat dominuje pogląd, że 
wniesienie środka odwoławczego od orzeczeń wskazanych w art. 426 § 1 
k.p.k. albo art. 426 § 2 k.p.k. (od tych ostatnich, jeśli ustawa nie przewiduje 
takiego środka), nie wywołuje żadnych skutków prawnych i nie obliguje są-
du do podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych, w tym określonych w 
art. 429 § 1 k.p.k. Ten przepis jest adresowany do sądu pierwszej instancji 
(tj. prezesa tego sądu, przewodniczącego wydziału albo upoważnionego 
sędziego), nie zaś sądu odwoławczego (zob. postanowienia Sądu Najwyż-
szego: z dnia 13 czerwca 2000 r. II KZ 61/00, OSNPiPr. 2000, nr 11, poz. 
8, z dnia 12 czerwca 2000 r. II KZ 65/00, OSNPiPr. 2000, nr 11, poz. 7; z 
dnia 6 kwietnia 2000 r. III KZ 30/00, OSNPiPr, nr 7-8, poz. 16; z dnia 22 
marca 2000 r. V KZ 23, OSNKW 2000, z. 5-6, poz. 52, z gl. R. Kmiecika: 
OSP 2001 z. 2, poz. 29). W takiej sytuacji prezes sądu odwoławczego (tu: 
rozpoznającego skargę) powinien wydać stosowne zarządzenie o charak-
terze administracyjno-porządkowym (np. o załączeniu pisma do akt spra-
wy) i poinformować nadawcę o sposobie załatwienia jego pisma. 
Sąd Najwyższy nie podziela poglądu (por. M. Zbrojewska: Skarga na 
przewlekłość postępowania karnego, Pal. 2004, nr 11-12, s. 27), że prezes 
sądu, do którego wniesiono skargę na przewlekłość postępowania zgodnie 

 
5 
z art. 5 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, jest upraw-
niony do badania skargi pod względem formalnym, a zatem może odmówić 
jej przyjęcia. Takiej kompetencji bowiem ustawa nie przewiduje, gdyż przy-
znaje uprawnienie zbadania skargi, także pod kątem spełnienia warunków 
formalnych, sądowi przełożonemu nad sądem, przed którym toczy się po-
stępowanie (art. 4 ust. 4 ustawy). Innymi słowy sąd rozpoznający skargę 
jest wyłącznie uprawniony do zbadania warunków formalnych złożonej 
skargi. Rola zaś sądu, do którego złożono skargę (zgodnie z art. 5 ust. 2 
jest nim sąd przed którym toczy się postępowanie), sprowadza się tylko do 
przyjęcia tego pisma i przekazania go wraz z aktami sprawy sądowi wła-
ściwemu w myśl art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, do 
rozpoznania skargi. 
Na marginesie należy zauważyć, że ustawa o skardze na przewle-
kłość postępowania precyzyjnie określa, w jakich wypadkach skarga pod-
lega odrzuceniu, jaki organ jest do tego uprawniony oraz jakie są przesłan-
ki takiej decyzji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, skargę odrzuca się: 1) 
jeżeli jest ona dotknięta tzw. brakami konstrukcyjnymi, czyli gdy nie zawiera 
żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której dotyczy 
lub nie przytacza okoliczności uzasadniających takie żądanie (art. 6 ust. 2 
pkt 1-2) – nie wzywa się do uzupełnienia tych braków, 2) gdy została wnie-
siona przez osobę nieuprawnioną albo przed upływem 12 miesięcy od daty 
oddalenia albo uwzględnienia poprzedniej skargi (art. 9 ust. 2). 
Organem uprawnionym do podjęcia takiej decyzji jest sąd (art. 9), nie 
zaś jego prezes, przewodniczący wydziału czy upoważniony sędzia. 
Z powyższego widać, że ustawodawca nie zaliczył do przesłanek od-
rzucenia skargi nieuiszczenia opłaty w wysokości 100 zł. Nieopłacenie 
skargi należy zatem traktować jako brak usuwalny, do którego uzupełnienia 
należy wezwać stronę (art. 120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy). Je-
żeli brak ten nie zostanie przez nią usunięty w terminie 7 dni od daty 

 
6 
otrzymania wezwania, to skarga nie wywoła żadnych skutków (jest bezsku-
teczna – art. 120 § 2 k.p.k.) i zarządzeniem należy odmówić jej przyjęcia. 
Należy przypomnieć, że Kodeks postępowania karnego przewiduje 
możliwość zwolnienia osoby w całości lub w części od wyłożenia kosztów 
podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego (art. 623 § 1 
k.p.k.). Niewątpliwie zażalenie jest pismem procesowym. Przepis ten może 
zatem znaleźć zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, a – z uwagi 
na treść art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania – 
również w postępowaniu w przedmiocie skargi na naruszenie prawa strony 
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wobec tego, strona 
albo inny uprawniony podmiot, składający skargę w postępowaniu, do któ-
rego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, 
może zostać zwolniona od obowiązku uiszczania stałej opłaty w wysokości 
100 zł, przewidzianej w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli wykaże, że 
ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wy-
łożenie jej byłoby zbyt uciążliwe. O zastosowaniu, na podstawie art. 8 ust. 
2, określonego przepisu „macierzystych” ustaw procesowych nie decyduje 
bowiem jego umiejscowienie w ustawie, a materia, którą reguluje. Jeśli mo-
że on mieć zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, wówczas ma 
także zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie skargi. 
Mając powyższe na uwadze, wniesione zażalenie, jako niedopusz-
czalne z mocy ustawy, należało pozostawić bez rozpoznania.