IV KZ 41/25

SN
IV KZ 41/25
POSTANOWIENIE
Dnia 14 stycznia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
w sprawie
R. M.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 14 stycznia 2026 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego,
z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt IV KO 77/25
w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu
na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.
postanowił:
zażalenie pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że pismo skazanego zatytułowane kasacja, w którym podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegający na rozpoznaniu apelacji przez nieprawidłowo obsadzony sąd odwoławczy – z uwagi na zasiadanie w składzie orzekającym SSA X.Y., potraktowano jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu ze względu na upływ terminu do wniesienia kasacji w tej sprawie. Podano również, że sygnalizowane uchybienie nie wystąpiło w tej sprawie, pobieważ w odniesieniu do SSA X.Y. w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie potwierdzono zarzutów dotyczących jego braku bezstronności i niezależności.
Na powyższe zarządzenie skazany wniósł zażalenie, w którym zarzucił:
„1. obrazę przepisów postępowania, obejmującą naruszenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, art. 439 § 1 pkt 2 kpk, polegającą na rozpoznaniu apelacji przez nieprawidłowo obsadzony sąd odwoławczy;
2. pominięcie z pola widzenia przez Sąd Najwyższy, zastosowania się do treści wiążącej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 roku (BSA 1-4110- 1/20), obejmującej uchylenie orzeczenia z urzędu z uwagi na nieprawidłowa obsadę”.
Wniósł o uchylenie wyżej wymienionego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
.
Zażalenie skazanego jako niedopuszczalne należało pozostawić bez rozpoznania.
Zaskarżone postanowienie, na które skazany złożył zażalenie, wydane zostało z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., a to w związku z jego pismem sygnalizującym jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (zatytułowanym wstępnie kasacja, ale przyjętym jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej). Wznowienie postępowania w trybie
art. 542 § 3 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, a  nie na wniosek strony. Konkluzja ta stanowi punkt wyjścia do zasługującego na aprobatę poglądu orzeczniczego, że skoro strona nie ma prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 542 § 3 k.p.k., to nie przysługuje jej również żądanie – realizowane w drodze środka odwoławczego – by dokonać kontroli negatywnego stanowiska sądu w tym przedmiocie (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 5 czerwca 2009 r., V KZ 31/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 90).
Słusznie wskazuje się bowiem, że sąd w przypadku niestwierdzenia podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k., nie ma obowiązku wydania decyzji o charakterze procesowego rozstrzygnięcia w postaci postanowienia lub zarządzenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II KZ 37/05), a to dlatego, że ustawa procesowa reguluje tylko sytuację, w której takie podstawy do wznowienia istnieją. Jeśli natomiast podstawy te nie występują, to wystarczy poinformować strony, że po rozpoznaniu sygnalizacji sąd wznowieniowy nie stwierdza podstaw do dalszego procedowania. O tym stanowisku można poinformować stronę w dowolnej formie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., V KZ 27/08). Należy więc stwierdzić, że w zakresie badania z urzędu istnienia podstaw do wznowienia postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.) wydanie decyzji w formie procesowej, tj. postanowienia – co miało miejsce w niniejszej sprawie – nie jest wymagane. Oznacza to, że wydanie takiego postanowienia nie może kreować drogi odwoławczej, bo takowej przepisy nie przewidują.
Na marginesie wskazać należy, że sąd w składzie, który wydał zaskarżone postanowienie, niewątpliwie kierował się przy jego wydaniu treścią uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, z której nie wynika automatyczna podstawa do zakwestionowania statusu sędziego sądu powszechnego, który został powołany na stanowisko sędziowskie z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Należy bowiem, jak trafnie cytuje wnioskodawca w treści wniesionego „zażalenia”, wykazać istnienie „konkretnych okoliczności”, wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro wymiaru sprawiedliwości, które prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności. Takich okoliczności skazany w odniesieniu do SSA X.Y. nie wykazał; co więcej – jak wskazał sąd wydający zaskarżone postanowienie, oznaczając konkretne orzeczenia potwierdzające jego stanowisko – w Sądzie Najwyższym przeprowadzono test niezależności i bezstronności tego sędziego z analizą jego akt osobowych, a wynik tej weryfikacji okazał się pozytywny. Powyższe wykluczało sygnalizowaną przez skazanego podstawę uchylenia wyroku wydanego względem niego w tym składzie.
Mając na uwadze powyższe, konieczne stało się pozostawienie zażalenia bez rozpoznania.
[J.J.]
[a.ł]
‎