IV Kz 394/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Szczecinie stwierdził swoją niewłaściwość miejscową do rozpoznania wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego D. R., wskazując, że żadne z zarzucanych mu czynów nie zostało popełnione na jego terenie, a właściwy jest sąd miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego, czyli Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim. Prokurator wniósł zażalenie, zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego i argumentując, że właściwość miejscowa do rozpoznania wniosku o obserwację powinna być ustalana na podstawie miejsca prowadzenia postępowania, a nie miejsca popełnienia przestępstwa. Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając zażalenie, uznał je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że badanie właściwości miejscowej jest obowiązkiem sądu i dotyczy nie tylko rozpoznania sprawy co do istoty, ale także kwestii incydentalnych w postępowaniu przygotowawczym, takich jak wniosek o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepis art. 203 § 2 kpk nie precyzuje sądu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku o obserwację, co oznacza zastosowanie ogólnej zasady z art. 329 § 1 kpk, według której czynności w postępowaniu przygotowawczym wykonuje sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Ponieważ żadne z zarzucanych podejrzanemu przestępstw (w tym dwa popełnione w G. i P.) nie zostało popełnione w okręgu Sądu Rejonowego w Szczecinie, a miejsce popełnienia trzeciego czynu jest nieustalone, sąd ten nie był właściwy miejscowo. Sąd Okręgowy odrzucił argumentację prokuratora o analogii do przepisów o tymczasowym aresztowaniu, wskazując, że przepisy dotyczące obserwacji nie przewidują odpowiedniego stosowania art. 250 § 2 kpk. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, potwierdzając właściwość Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości miejscowej sądu w postępowaniu przygotowawczym, w szczególności w zakresie wniosków o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej, oraz interpretacja reguły wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o obserwację sądowo-psychiatryczną i właściwością miejscową sądu w postępowaniu przygotowawczym.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki sąd jest właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w toku postępowania przygotowawczego, gdy zarzucane przestępstwa zostały popełnione w różnych okręgach sądowych, a żadne z nich nie zostało popełnione w okręgu sądu, do którego wpłynął wniosek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwy miejscowo jest sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, zgodnie z ogólną zasadą z art. 329 § 1 kpk, a nie sąd miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że wniosek o obserwację sądowo-psychiatryczną jest czynnością zastrzeżoną dla sądu w postępowaniu przygotowawczym, do której stosuje się ogólne przepisy o właściwości miejscowej, a nie przepisy dotyczące tymczasowego aresztowania czy inne szczególne regulacje. Ponieważ żadne z zarzucanych przestępstw nie zostało popełnione w okręgu Sądu Rejonowego w Szczecinie, a miejsce popełnienia jednego z czynów jest nieustalone, sąd ten nie był właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, a co za tym idzie, również do rozpoznania wniosku o obserwację.
Czy w przypadku, gdy przestępstwo zostało popełnione w okręgu kilku sądów, właściwość miejscową sądu do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji można ustalić na podstawie przepisu art. 31 § 3 kpk (wszczęcie postępowania przygotowawczego jako pierwsze), niezależnie od miejsca popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, reguła wyprzedzania wskazująca jako właściwy sąd, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nie może być stosowana, jeśli przestępstwo nie zostało popełnione w okręgu tego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (I KZP 26/05), zgodnie z którym art. 31 § 3 kpk nie dopuszcza właściwości miejscowej sądu, w którego okręgu przestępstwo nie popełniono, nawet jeśli w jego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. Wykładnia językowa, logiczna i systemowa sprzeciwia się takiemu odczytaniu normy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. R. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Prokurator Prok. Okręg. w Szczecinie | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 329 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Czynności w postępowaniu przygotowawczym wykonuje sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 203 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w zakładzie leczniczym jest czynnością zastrzeżoną ustawowo dla sądu.
k.p.k. art. 31 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Reguła wyprzedzania wskazująca jako właściwy miejscowo sąd, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nie może być stosowana, jeśli przestępstwo nie zostało popełnione w okręgu tego sądu.
k.p.k. art. 35 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd z urzędu bada swą właściwość.
k.k. art. 200 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 245
Kodeks karny
k.k. art. 202 § § 4a
Kodeks karny
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o obserwację sądowo-psychiatryczną podlega ogólnym przepisom o właściwości miejscowej sądu pierwszej instancji. • Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji jest ten, w okręgu którego popełniono przestępstwo, a niekoniecznie ten, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. • Brak popełnienia przestępstwa w okręgu danego sądu wyklucza jego właściwość miejscową, nawet jeśli postępowanie przygotowawcze zostało tam wszczęte.
Odrzucone argumenty
Właściwość miejscowa do rozpoznania wniosku o obserwację powinna być ustalana na podstawie miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego. • Analogiczne stosowanie przepisów o tymczasowym aresztowaniu do ustalania właściwości miejscowej w sprawach o obserwację sądowo-psychiatryczną. • Reguła wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk pozwala na ustalenie właściwości sądu, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nawet jeśli przestępstwo nie zostało tam popełnione.
Godne uwagi sformułowania
Badanie właściwości miejscowej (...) stanowi spełnienie ustawowego wymogu, zgodnie z którym sąd, stosownie do przepisu art. 35 § 1 kpk, z urzędu bada swą właściwość. • Nie ulega wątpliwości, że do tego rodzaju czynności z mocy art. 203 § 2 kpk, należy rozpoznanie wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w zakładzie leczniczym. • Prokurator błędnie wnioskuje, że skoro w przypadku orzekania o zarządzeniu obserwacji w zakładzie leczniczym, znajdują zastosowanie niektóre przepisy odnoszące się do stosowania tymczasowego aresztowania (...), to również kwestię właściwości miejscowej sądu mającego orzekać w przedmiocie obserwacji należy ustalać tak, jak w przypadku sądu właściwego do stosowania tymczasowego aresztowania, podczas gdy przepisy dotyczące obserwacji sądowo-psychiatrycznej, nie przewidują odpowiedniego stosowania przepisu art. 250 § 2 kpk, co sprawia, że analogia, jaką w tym zakresie posłużył się prokurator jest nieuprawniona. • W sprawie, w której miejsce popełnienia przestępstwa (przestępstw) jest ustalone, art. 31 § 3 kpk nie dopuszcza właściwości miejscowej sądu, w którego okręgu przestępstwa nie popełniono, nawet jeśli w jego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.
Skład orzekający
Małgorzata Jankowska
przewodniczący-sprawozdawca
Ryszard Małachowski
sędzia
Grażyna Sitko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej sądu w postępowaniu przygotowawczym, w szczególności w zakresie wniosków o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej, oraz interpretacja reguły wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o obserwację sądowo-psychiatryczną i właściwością miejscową sądu w postępowaniu przygotowawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej - właściwości miejscowej sądu, która może mieć istotny wpływ na przebieg postępowania karnego. Interpretacja przepisów Kpk w kontekście wniosku o obserwację sądowo-psychiatryczną jest ważna dla praktyków.
“Gdzie powinien trafić wniosek o obserwację psychiatryczną? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady właściwości miejscowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.