Orzeczenie · 2014-05-15

IV Kz 394/14

Sąd
Sąd Okręgowy w Szczecinie
Miejsce
Szczecin
Data
2014-05-15
SAOSKarnepostępowanie przygotowawczeWysokaokręgowy
właściwość miejscowapostępowanie przygotowawczeobserwacja sądowo-psychiatrycznakodeks postępowania karnegozażaleniesąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Rejonowy w Szczecinie stwierdził swoją niewłaściwość miejscową do rozpoznania wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego D. R., wskazując, że żadne z zarzucanych mu czynów nie zostało popełnione na jego terenie, a właściwy jest sąd miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego, czyli Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim. Prokurator wniósł zażalenie, zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego i argumentując, że właściwość miejscowa do rozpoznania wniosku o obserwację powinna być ustalana na podstawie miejsca prowadzenia postępowania, a nie miejsca popełnienia przestępstwa. Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając zażalenie, uznał je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że badanie właściwości miejscowej jest obowiązkiem sądu i dotyczy nie tylko rozpoznania sprawy co do istoty, ale także kwestii incydentalnych w postępowaniu przygotowawczym, takich jak wniosek o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepis art. 203 § 2 kpk nie precyzuje sądu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku o obserwację, co oznacza zastosowanie ogólnej zasady z art. 329 § 1 kpk, według której czynności w postępowaniu przygotowawczym wykonuje sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Ponieważ żadne z zarzucanych podejrzanemu przestępstw (w tym dwa popełnione w G. i P.) nie zostało popełnione w okręgu Sądu Rejonowego w Szczecinie, a miejsce popełnienia trzeciego czynu jest nieustalone, sąd ten nie był właściwy miejscowo. Sąd Okręgowy odrzucił argumentację prokuratora o analogii do przepisów o tymczasowym aresztowaniu, wskazując, że przepisy dotyczące obserwacji nie przewidują odpowiedniego stosowania art. 250 § 2 kpk. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, potwierdzając właściwość Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie właściwości miejscowej sądu w postępowaniu przygotowawczym, w szczególności w zakresie wniosków o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej, oraz interpretacja reguły wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o obserwację sądowo-psychiatryczną i właściwością miejscową sądu w postępowaniu przygotowawczym.

Zagadnienia prawne (2)

Jaki sąd jest właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w toku postępowania przygotowawczego, gdy zarzucane przestępstwa zostały popełnione w różnych okręgach sądowych, a żadne z nich nie zostało popełnione w okręgu sądu, do którego wpłynął wniosek?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Właściwy miejscowo jest sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, zgodnie z ogólną zasadą z art. 329 § 1 kpk, a nie sąd miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że wniosek o obserwację sądowo-psychiatryczną jest czynnością zastrzeżoną dla sądu w postępowaniu przygotowawczym, do której stosuje się ogólne przepisy o właściwości miejscowej, a nie przepisy dotyczące tymczasowego aresztowania czy inne szczególne regulacje. Ponieważ żadne z zarzucanych przestępstw nie zostało popełnione w okręgu Sądu Rejonowego w Szczecinie, a miejsce popełnienia jednego z czynów jest nieustalone, sąd ten nie był właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, a co za tym idzie, również do rozpoznania wniosku o obserwację.

Czy w przypadku, gdy przestępstwo zostało popełnione w okręgu kilku sądów, właściwość miejscową sądu do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji można ustalić na podstawie przepisu art. 31 § 3 kpk (wszczęcie postępowania przygotowawczego jako pierwsze), niezależnie od miejsca popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, reguła wyprzedzania wskazująca jako właściwy sąd, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nie może być stosowana, jeśli przestępstwo nie zostało popełnione w okręgu tego sądu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (I KZP 26/05), zgodnie z którym art. 31 § 3 kpk nie dopuszcza właściwości miejscowej sądu, w którego okręgu przestępstwo nie popełniono, nawet jeśli w jego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. Wykładnia językowa, logiczna i systemowa sprzeciwia się takiemu odczytaniu normy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy postanowienia
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim (wskazany jako właściwy)

Strony

NazwaTypRola
D. R.osoba_fizycznapodejrzany
Prokurator Prok. Okręg. w Szczecinieorgan_państwowyskarżący

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 329 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Czynności w postępowaniu przygotowawczym wykonuje sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.k. art. 203 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Rozpoznanie wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w zakładzie leczniczym jest czynnością zastrzeżoną ustawowo dla sądu.

k.p.k. art. 31 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Reguła wyprzedzania wskazująca jako właściwy miejscowo sąd, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nie może być stosowana, jeśli przestępstwo nie zostało popełnione w okręgu tego sądu.

k.p.k. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd z urzędu bada swą właściwość.

k.k. art. 200 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.k. art. 245

Kodeks karny

k.k. art. 202 § § 4a

Kodeks karny

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o obserwację sądowo-psychiatryczną podlega ogólnym przepisom o właściwości miejscowej sądu pierwszej instancji. • Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji jest ten, w okręgu którego popełniono przestępstwo, a niekoniecznie ten, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. • Brak popełnienia przestępstwa w okręgu danego sądu wyklucza jego właściwość miejscową, nawet jeśli postępowanie przygotowawcze zostało tam wszczęte.

Odrzucone argumenty

Właściwość miejscowa do rozpoznania wniosku o obserwację powinna być ustalana na podstawie miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego. • Analogiczne stosowanie przepisów o tymczasowym aresztowaniu do ustalania właściwości miejscowej w sprawach o obserwację sądowo-psychiatryczną. • Reguła wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk pozwala na ustalenie właściwości sądu, w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze, nawet jeśli przestępstwo nie zostało tam popełnione.

Godne uwagi sformułowania

Badanie właściwości miejscowej (...) stanowi spełnienie ustawowego wymogu, zgodnie z którym sąd, stosownie do przepisu art. 35 § 1 kpk, z urzędu bada swą właściwość. • Nie ulega wątpliwości, że do tego rodzaju czynności z mocy art. 203 § 2 kpk, należy rozpoznanie wniosku prokuratora o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej podejrzanego w zakładzie leczniczym. • Prokurator błędnie wnioskuje, że skoro w przypadku orzekania o zarządzeniu obserwacji w zakładzie leczniczym, znajdują zastosowanie niektóre przepisy odnoszące się do stosowania tymczasowego aresztowania (...), to również kwestię właściwości miejscowej sądu mającego orzekać w przedmiocie obserwacji należy ustalać tak, jak w przypadku sądu właściwego do stosowania tymczasowego aresztowania, podczas gdy przepisy dotyczące obserwacji sądowo-psychiatrycznej, nie przewidują odpowiedniego stosowania przepisu art. 250 § 2 kpk, co sprawia, że analogia, jaką w tym zakresie posłużył się prokurator jest nieuprawniona. • W sprawie, w której miejsce popełnienia przestępstwa (przestępstw) jest ustalone, art. 31 § 3 kpk nie dopuszcza właściwości miejscowej sądu, w którego okręgu przestępstwa nie popełniono, nawet jeśli w jego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Skład orzekający

Małgorzata Jankowska

przewodniczący-sprawozdawca

Ryszard Małachowski

sędzia

Grażyna Sitko

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej sądu w postępowaniu przygotowawczym, w szczególności w zakresie wniosków o zarządzenie obserwacji sądowo-psychiatrycznej, oraz interpretacja reguły wyprzedzania z art. 31 § 3 kpk."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o obserwację sądowo-psychiatryczną i właściwością miejscową sądu w postępowaniu przygotowawczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej - właściwości miejscowej sądu, która może mieć istotny wpływ na przebieg postępowania karnego. Interpretacja przepisów Kpk w kontekście wniosku o obserwację sądowo-psychiatryczną jest ważna dla praktyków.

Gdzie powinien trafić wniosek o obserwację psychiatryczną? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady właściwości miejscowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst