IV KZ 33/22

Sąd NajwyższyWarszawa2023-01-11
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaSąd Najwyższykarapostępowanie karneTrybunał Konstytucyjnyzażaleniebezzasadność wniosku

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy P. N. na postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Sąd pierwszej instancji uznał wniosek za oczywiście bezzasadny, wskazując na brak argumentacji uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz na instrumentalne traktowanie tego orzeczenia. Sąd Najwyższy w zażaleniu stwierdził, że wnioskodawca domaga się ponownej oceny okoliczności już rozpatrzonych i nie przedstawił nowych dowodów ani faktów. Podkreślono, że postępowanie wznowieniowe nie jest trzecią instancją odwoławczą, a przesłanki wznowienia, takie jak popełnienie przestępstwa, muszą być udokumentowane prawomocnym wyrokiem skazującym.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy P. N. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt IV KO 65/22, które odmówiło przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności. Sąd pierwszej instancji argumentował, że wnioskodawca, mimo powołania się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nie przedstawił argumentacji pozwalającej na ustalenie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania zgodnie z art. 540 § 1-3 k.p.k. Wskazano również, że postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej ocenie dowodów czy poprawności ustaleń faktycznych, a jedynie nadzwyczajnej kontroli orzeczeń. W zażaleniu wnioskodawca domagał się ponownej analizy naruszeń prawa procesowego i przejęcia sprawy przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zażalenie nie jest zasadne, ponieważ wnioskodawca ponownie domaga się oceny okoliczności już rozpatrzonych i nie przedstawił nowych dowodów. Podkreślono, że przesłanka wznowienia z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. (dopuszczenie się przestępstwa) wymaga prawomocnego wyroku skazującego, którego w tej sprawie brak. Sąd odniósł się również do kwestii zdolności psychofizycznych świadka oraz oceny relacji innego świadka, wskazując, że zostały one już właściwie ocenione przez sąd pierwszej instancji. Stwierdzono także, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało potraktowane instrumentalnie, gdyż w sprawie skazanego nie została wymierzona kara łączna. Sąd oddalił wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu, wskazując, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy w tym konkretnym posiedzeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek taki może być uznany za oczywiście bezzasadny, jeśli nie zawiera argumentacji pozwalającej na ustalenie istnienia okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, a orzeczenie TK jest traktowane instrumentalnie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że samo powołanie się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie jest wystarczające do wznowienia postępowania. Wnioskodawca musi wykazać konkretny związek tego orzeczenia z jego sprawą i udowodnić, że miało ono wpływ na treść wydanego orzeczenia. Postępowanie wznowieniowe nie jest kolejną instancją odwoławczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (utrzymanie w mocy postanowienia)

Strony

NazwaTypRola
P. N.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 540 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymaga wykazania konkretnego związku orzeczenia TK z indywidualną sprawą i wpływu na treść orzeczenia.

k.p.k. art. 540 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka popełnienia przestępstwa wymaga ustalenia prawomocnym wyrokiem skazującym.

k.p.k. art. 541 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 79 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Udział obrońcy nie jest obowiązkowy w posiedzeniu dotyczącym rozstrzygnięcia zażalenia na postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania nie zawierał wystarczającej argumentacji wykazującej związek orzeczenia TK z indywidualną sprawą. Orzeczenie TK zostało potraktowane instrumentalnie, bez wykazania jego wpływu na treść orzeczenia. Postępowanie wznowieniowe nie jest trzecią instancją odwoławczą ani nie służy ponownej ocenie dowodów. Przesłanka wznowienia z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. wymaga prawomocnego wyroku skazującego, którego brak. Kwestie podnoszone we wniosku i zażaleniu były już przedmiotem analizy sądu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Konieczność ponownej analizy naruszeń prawa procesowego przez sąd odwoławczy. Zarzuty dotyczące błędów proceduralnych popełnionych w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zarzuty stosowania niedozwolonych metod przesłuchania świadka. Zarzuty dotyczące zdolności psychofizycznych świadka do składania zeznań.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie wznowieniowe jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a nie trzecią instancją odwoławczą nie dokonuje się na nowo oceny zebranych dowodów i poprawności przyjętych ustaleń faktycznych czyn ten, aby mógł skutecznie stać się powodem wznowienia postępowania musi być «ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym»

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Marek Pietruszyński

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do przesłanek i zakresu postępowania wznowieniowego w sprawach karnych, w szczególności w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz zarzutów dotyczących przestępstw popełnionych w toku postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wznowienia postępowania karnego; wymaga uwzględnienia kontekstu konkretnej sprawy i powoływanych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak wznowienie postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice kontroli w takich sprawach.

Kiedy można wznowić postępowanie karne? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kontroli.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KZ 33/22
POSTANOWIENIE
Dnia 11 stycznia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
‎
SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie wniosku P. N. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 września 2016 r., sygn. II AKa 118/16,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 stycznia 2023 r.,
‎
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Najwyższego w Warszawie
‎
z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt IV KO 65/22 odmawiające przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił:
zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 października 2022 r., sygn. IV KO 65/22 odmówił przyjęcia wniosku P. N. o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności. Argumentując za takim rozstrzygnięciem Sąd Najwyższy wskazał, że wnioskodawca, mimo wskazania we wniosku na konieczność wznowienia postępowania na korzyść strony, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie i powołania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 r., K 14/17, nie zawarł w nim żadnej argumentacji, która pozwoliłaby na ustalenie istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania ujętych w art. 540 § 1 do § 3 k.p.k., odnosząc się jedynie instrumentalnie do wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, bez wskazania jego znaczenia dla badanej sprawy. Sąd Najwyższy wskazał również w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, nawiązując do podnoszonej we wniosku nietrafnej oceny dowodów dokonanej przez sądy obu instancji, braku wezwania świadka mimo jego niestawiennictwa, stosowania tortur wobec jednego ze świadków, bez wskazania żadnych potwierdzających te tezę okoliczności, że w sprawie o wznowienie postępowania nie dokonuje się na nowo oceny zebranych dowodów i poprawności przyjętych ustaleń faktycznych, nie bada się zasadności orzeczeń procedujących w sprawie sądów, tak jak to się czyni w ramach kontroli instancyjnej. Sąd Najwyższy wskazał również, że podstawą wznowienia nie może być niezadowolenie skazanego z rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, gdyż postepowanie wznowieniowe jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a nie trzecią instancją odwoławczą. W końcu rozważań Sad Najwyższy podniósł również, że skazany nie sprecyzował podstaw do wznowienia postępowania, a ograniczył się do ogólnych stwierdzeń o niedbalstwie i oszustwie, które miały miejsce w toku postępowania karnego.
Na to postanowienie zażalenie wniósł skazany.
W zażaleniu, w którym nie sformułował konkretnych zarzutów pod adresem sądu pierwszej instancji, wskazał na konieczność dokonania przez sąd odwoławczy ponownej analizy, wskazanych we wniosku porażających naruszeń w szczególności prawa procesowego i wniósł o przejęcie sprawy przez Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Analiza treści zażalenia uprawnia do stwierdzenia, że w rzeczywistości skazany domaga się ponownej oceny okoliczności przedstawionych we wniosku o wznowienie, w tym zwłaszcza błędów natury proceduralnej popełnionych, jego zdaniem, w postępowaniu jurysdykcyjnym. Taka ocena okoliczności uzasadniających, zdaniem wnioskodawcy, wznowienie postępowania została już dokonana przez Sad Najwyższy, w rzetelnym pierszwo – instancyjnych rozważaniach, które zasadnie doprowadziły do uznania oczywistej bezzasadności wniosku o wznowienie postępowania. W kontekście twierdzeń podniesionych w zażaleniu dotyczących sygnalizowanego stosowania niedozwolonych metod przesłuchania jednego ze świadków, wskazać należało, że co prawda jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest to, iż w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, co mogło mieć wpływ na treść wyroku – art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., jednak zgodnie z dyspozycją art. 541 § 1 k.p.k. czyn ten, aby mógł skutecznie stać się powodem wznowienia postępowania musi być „ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 r., II KO 115/21). Bezsprzecznie zaś taki wyrok dotąd nie zapadł. Podniesiona ponownie w zażaleniu kwestia zdolności psychofizycznych do składania zaznań przez świadka J. Z. była przedmiotem pogłębionych rozważań Sądu pierwszej instancji z wykorzystaniem specjalistycznych opinii lekarskich. Sąd ten, wbrew stwierdzeniu skazanego, poddał nadto właściwej ocenie relację świadka A. W.. Odnosząc się do zażalenia wskazać również należało, że poza sygnalizowaniem występowania w sprawie przesłanki wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wskazał dowodów i faktów, które nie byłyby przedmiotem procedowania Sądów obu instancji. Należało także zaakceptować stwierdzenie Sądu Najwyższego o instrumentalnym potraktowaniu w tej sprawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jako podstawy wznowienia, w sytuacji gdy w sprawie skazanego nie została wymierzona kara łączna. W końcu odnosząc się do wniosku skazanego z dnia 27 grudnia 2022 r. o ustanowienie obrońcy z urzędu do reprezentowania go w posiedzeniu, na którym rozstrzygana będzie kwestia wniesionego zażalenia, podnieść należało, że z przepisów procedury karnej (art. 79 § 3 k.p.k.) wynika, że udział obrońcy (w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 k.p.k.) jest obowiązkowy w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego. Wskazane posiedzenie nie jest tym, o którym mowa w art. 79 § 3 k.p.k.
Uwzględniając wskazane okoliczności należało postanowić jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI