IV KZ 31/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenia obrońców oskarżonego B.Z. na postanowienie o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Obrońcy zarzucili obrazę przepisów postępowania, w tym art. 258 § 2 k.p.k. poprzez oparcie aresztu na przesłance surowej kary, art. 257 § 1 k.p.k. przez niewystarczające rozważenie środków wolnościowych, oraz art. 259 § 1 k.p.k. wskazując na szczególne względy mogące uzasadniać odstąpienie od aresztu (zagrożenia dla zdrowia, życia, prawa do obrony). Sąd Najwyższy, powołując się na własne orzecznictwo, podkreślił, że surowość grożącej kary (nieprawomocnie orzeczona kara łączna 7 lat pozbawienia wolności) stanowi samodzielną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania. Uznano również, że sąd właściwie rozważył potrzebę zastosowania środka izolacyjnego. Zagrożenia dla życia i zdrowia oskarżonego uznano za hipotetyczne i możliwe do zaadresowania również w warunkach izolacji, zwłaszcza że oskarżony już wcześniej przebywał w warunkach izolacji penitencjarnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o surowość grożącej kary oraz interpretacja art. 257 § 1 k.p.k. jako dyrektywy, a nie podstawy zarzutu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zawiera ogólne zasady stosowania środków zapobiegawczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przesłanka grożącej surowej kary może stanowić wyłączną lub główną przesłankę uzasadniającą stosowanie tymczasowego aresztowania i uprawdopodabniającą obawę matactwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w nowelizacji przepisów postępowania karnego z 2016 r. ustawodawca powrócił do rozwiązania, w którym grożąca oskarżonemu surowa kara w warunkach art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę szczególną stosowania tymczasowego aresztowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własne orzecznictwo (III KZ 48/20, I KZP 18/11), wskazując, że w obowiązującym porządku prawnym, już tylko zaistnienie przesłanki surowej kary w sposób samoistny może stanowić uzasadnienie potrzeby zastosowania najsurowszego ze środków zapobiegawczych.
Czy przepis art. 257 § 1 k.p.k. (dyrektywa minimalizacji środków zapobiegawczych) może stanowić podstawę zarzutu odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten wyraża ogólną regułę postępowania i nakłada na sąd obowiązek rozważenia, czy dla zapewnienia niezakłóconego toku postępowania karnego konieczne jest stosowanie tymczasowego aresztowania, czy też wystarczający będzie inny środek wolnościowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 257 § 1 k.p.k. nie nakazuje ani nie zakazuje konkretnego sposobu postępowania, a jego realizacja następuje poprzez obowiązek wskazania w uzasadnieniu postanowienia powodów, dla których sąd nie uznał za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego (art. 251 § 3 k.p.k.).
Czy szczególne względy z art. 259 § 1 k.p.k. (np. zagrożenie dla zdrowia, życia, prawa do obrony) nakazują odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy oskarżony już przebywał w izolacji penitencjarnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku nie nakazują.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że podnoszone zagrożenia dla życia i zdrowia są hipotetyczne i mogą zaistnieć również poza miejscem izolacji. Podkreślono, że w warunkach odosobnienia istnieje możliwość udzielenia pomocy medycznej, a kontynuacja stanu izolacji, w którym oskarżony już przebywał, nie może powodować tak dramatycznych zagrożeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Z. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (19)
Główne
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 538 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 249 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 258 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 257 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 259 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 280 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 244
Kodeks karny
k.k. art. 180a
Kodeks karny
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 191 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 189 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 282
Kodeks karny
k.p.k. art. 251 § 3
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Surowość nieprawomocnie orzeczonej kary łącznej (7 lat pozbawienia wolności) jako samodzielna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania. • Potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. • Hipotetyczny charakter zagrożeń dla życia i zdrowia oskarżonego, które mogą być adresowane również w warunkach izolacji. • Kontynuacja stanu izolacji, w którym oskarżony już przebywał.
Odrzucone argumenty
Przesłanka surowej kary nie może stanowić wyłącznej lub głównej przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania. • Niewystarczające rozważenie środków wolnościowych (dozór Policji, poręczenie majątkowe, zakaz kontaktowania się). • Istnienie szczególnych względów (stan zdrowia psychicznego, zagrożenie życia, szykany, utrudnienia w obronie) uzasadniających odstąpienie od aresztu. • Zebranie całego materiału dowodowego, co wyklucza obawę matactwa.
Godne uwagi sformułowania
w nowelizacji przepisów postępowania karnego z 2016 r. ustawodawca powrócił do rozwiązania, w którym grożąca oskarżonemu surowa kara w warunkach art. 258 § 2 stanowi samodzielną przesłankę szczególną stosowania tymczasowego aresztowania. • podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, określone w art. 258 § 2 k.p.k., przy spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 249 § 1 i art. 257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek negatywnych określonych w art. 259 § 1 i 2 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki szczególne stosowania tego środka zapobiegawczego • przepis art. 257 § 1 k.p.k. nie może stanowić podstawy zarzutu odwoławczego, ponieważ wyraża on dyrektywę minimalizacji środków zapobiegawczych, która stanowi tylko ogólną regułę postępowania. • podnoszone bardzo obszernie w pierwszym zażaleniu zagrożenie dla życia i zdrowia oskarżonego są hipotetyczne i również, a nawet w większym nasileniu mogą zaistnieć poza miejscem jego izolacji.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Barbara Skoczkowska
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o surowość grożącej kary oraz interpretacja art. 257 § 1 k.p.k. jako dyrektywy, a nie podstawy zarzutu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zawiera ogólne zasady stosowania środków zapobiegawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego procesowego - stosowania tymczasowego aresztowania i jego przesłanek, w tym kontrowersyjnej przesłanki surowej kary. Argumentacja obrońców dotycząca zagrożeń dla życia i zdrowia dodaje jej ludzkiego wymiaru.
“Czy grożąca surowa kara to wystarczający powód do aresztu? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
karne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.