IV KZ 25/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o uznaniu się niewłaściwym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny był właściwy do rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia sędziów.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie oskarżonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego o uznaniu się niewłaściwym. Sąd Apelacyjny uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy, powołując się na art. 42 § 4 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że Sąd Apelacyjny był właściwy do merytorycznego rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie można było utworzyć składu orzekającego w sądzie niższej instancji. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie oskarżonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 17 maja 2021 r., sygn. akt II AKo (...), o uznaniu się niewłaściwym. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (...). Uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego wskazuje, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do stwierdzenia swojej niewłaściwości. Zgodnie z art. 42 § 4 k.p.k., w razie niemożności utworzenia odpowiedniego składu w sądzie, przed którym toczy się postępowanie, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu. Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w P. uznał, że zachodzą warunki ze wskazanego przepisu i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu jako sądowi wyższego rzędu. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem rozpoznania był nie tylko wniosek strony o wyłączenie sędziego, ale również żądanie samych sędziów o wyłączenie ich od udziału w sprawie. W takiej sytuacji, gdy nie da się utworzyć składu orzekającego, właściwy do rozstrzygnięcia jest sąd wyższego rzędu. Sąd Apelacyjny powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie. Sąd Najwyższy uznał trafność zażalenia i nakazał Sądowi Apelacyjnemu przystąpienie do merytorycznego rozpoznania wniosku strony, uwzględniając również żądania sędziów o wyłączenie ich od orzekania, i definitywne rozstrzygnięcie tej kwestii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny jest właściwy do rozpoznania sprawy w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 42 § 4 k.p.k. i art. 43 k.p.k., w przypadku niemożności utworzenia składu orzekającego w sądzie niższej instancji z powodu żądań sędziów o wyłączenie, sąd wyższego rzędu (w tym przypadku Sąd Apelacyjny) jest właściwy do merytorycznego rozpoznania tej kwestii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 42 § 4
Kodeks postępowania karnego
W razie niemożności utworzenia odpowiedniego składu w sądzie przed którym toczy się postępowanie, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy może uchylić postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 43
Kodeks postępowania karnego
Sposób postępowania w sytuacji niemożności utworzenia składu orzekającego.
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący czynu, za który był skazany oskarżony.
k.p.k. art. 40
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 42 § 2
Kodeks postępowania karnego
Sędzia, który uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny był właściwy do merytorycznego rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, mimo niemożności utworzenia składu w sądzie niższej instancji.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny nie był właściwy do rozpoznania sprawy, ponieważ nie można było utworzyć składu orzekającego w sądzie niższej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Brak było bowiem jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia swej niewłaściwości w niniejszej sprawie przez Sąd Apelacyjny w (...). Skoro zaś zaistnienie takiej sytuacji jest procesowo dopuszczalne i uprawniona osoba w Sądzie Okręgowym zwróciła się do Sądu Apelacyjnego – jako sądu wyższego rzędu – o rozstrzygniecie tej kwestii, to należało ją rozpoznać merytorycznie, a bezsprzecznie był do tego właściwy wskazany Sąd Apelacyjny.
Skład orzekający
Jerzy Grubba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego i właściwości sądu w przypadku niemożności utworzenia składu orzekającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i właściwością sądu, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Kiedy sąd nie może się zebrać? Sąd Najwyższy wyjaśnia właściwość w sprawach o wyłączenie sędziego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KZ 25/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba w sprawie M. R. skazanego za czyn z art. 157 § 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 lipca 2021 r., zażalenia oskarżonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 maja 2021 r., sygn. akt II AKo (…), o uznaniu się niewłaściwym na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…). UZASADNIENIE Niezależnie od konkretnej argumentacji przedstawionej w jego uzasadnieniu zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Brak było bowiem jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia swej niewłaściwości w niniejszej sprawie przez Sąd Apelacyjny w (…). Zgodnie z dyspozycją art. 42§4 k.p.k. – w razie niemożności utworzenia odpowiedniego składu w sądzie przed którym toczy się postępowanie , w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu. Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w P. wobec złożenia przez sędziów tego sądu żądania wyłączenia ich od udziału w sprawie uznał, że zachodzą warunki ze wskazanego art. 42§4 k.p.k. i przekazał sprawę sądowi wyższego rzędu jakim niewątpliwie w tym wypadku był Sąd Apelacyjny w (…). Tak więc w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania nie był tylko wniosek strony o wyłączenie sędziego (sędziów), ale również żądanie złożone przez tych sędziów o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 42§2 k.p.k. jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia. Jednak z dyspozycji art. 42§4 k.p.k. wynika możliwość, że wobec złożenia żądań o wyłączenie od orzekania w sprawie przez poszczególnych sędziów, nie da się utworzyć składu do rozpoznania wniosku strony, bez względu na to, czy jest on zasadny. Sposób postępowania, w takiej sytuacji, unormowany został w art. 43 k.p.k . Skoro zaś zaistnienie takiej sytuacji jest procesowo dopuszczalne i uprawniona osoba w Sądzie Okręgowym zwróciła się do Sądu Apelacyjnego – jako sądu wyższego rzędu – o rozstrzygniecie tej kwestii, to należało ją rozpoznać merytorycznie, a bezsprzecznie był do tego właściwy wskazany Sąd Apelacyjny. Brak zatem podstaw ku temu, aby uznać argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia za zasadną w kwestii właściwości do rozpoznania sprawy. W tym stanie rzeczy, nie budzi wątpliwości trafność zażalenia . Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Obecnie Sąd Apelacyjny powinien przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku strony, również w kontekście żądań sędziów o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. Wskazane byłoby definitywne rozstrzygniecie tej kwestii bez odsyłania do ewentualnych braków formalnych wniosku, a więc tego, czy dotyczy on jednego wylosowanego do rozpoznania sprawy sędziego, lecz dostrzegając też treść żądań poszczególnych sędziów tego sądu, poprzez zbadanie ich zasadności.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI