IV KZ 23/23

Sąd Najwyższy2023-06-21
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
tymczasowe aresztowanieśrodki zapobiegawczeSąd Najwyższynienależyta obsada sąduart. 439 k.p.k.art. 258 k.p.k.zbrodniakasacja

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o tymczasowym aresztowaniu z powodu wadliwego składu sądu i zastosował nowy środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy.

Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, uchylił zaskarżone postanowienie z uwagi na bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – nienależytą obsadę sądu. Następnie, rozważywszy potrzebę ponownego zastosowania środka zapobiegawczego, Sąd Najwyższy zastosował wobec oskarżonej A. K. tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy, uznając, że jest ono niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania w związku z popełnieniem poważnego przestępstwa i grożącą surową karą.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na skutek zażalenia obrońcy na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r. o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec oskarżonej A. K. (poprzednio G.), oskarżonej o czyn z art. 148 § 1 k.k. Sąd Najwyższy, działając z urzędu, uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z powodu wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej, jaką jest nienależyta obsada sądu. W składzie orzekającym, który wydał zaskarżone postanowienie, zasiadało dwóch sędziów powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. W związku z uchyleniem postanowienia, Sąd Najwyższy rozważył ponowne zastosowanie tymczasowego aresztowania. Uznano, że dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżoną zarzucanego jej poważnego przestępstwa (zbrodni z art. 148 § 1 k.k.), co spełnia przesłankę ogólną stosowania tymczasowego aresztowania (art. 249 § 1 k.p.k.). Ponadto, ze względu na nieprawomocne skazanie za zbrodnię i uwzględnienie kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść oskarżonej kwestionującej wymierzoną karę, spełnione zostały także przesłanki szczególne z art. 258 § 2 k.p.k. Wobec braku okoliczności nakazujących odstąpienie od tego środka, Sąd Najwyższy zastosował wobec oskarżonej tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20), która jednoznacznie stwierdza, że taka sytuacja stanowi nienależytą obsadę sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i zastosowanie tymczasowego aresztowania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście zabezpieczenia postępowania)

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznaoskarżona

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przesłanka odwoławcza - nienależyta obsada sądu.

k.p.k. art. 249 § 1

Kodeks postępowania karnego

Ogólna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania - zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania.

k.p.k. art. 258 § 2

Kodeks postępowania karnego

Szczególne przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania - domniemanie potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania w związku z grożącą surową karą.

Pomocnicze

k.k. art. 148 § 1

Kodeks karny

Czyn oskarżonej - zabójstwo.

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, określająca tryb kształtowania KRS.

k.p.k. art. 259

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności wyłączające stosowanie tymczasowego aresztowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przesłanka odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

wystąpienie w niniejszej sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi między innymi wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie wspominanej wyżej ustawy.

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący, sprawozdawca

Kazimierz Klugiewicz

członek

Andrzej Stępka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nienależytej obsady sądu w Sądzie Najwyższym w kontekście zmian w KRS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji składu Sądu Najwyższego powołanego po zmianach w KRS w 2017 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie dotyczy kwestii ustrojowych polskiego sądownictwa i wpływu zmian w KRS na ważność postępowań sądowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Ważne orzeczenie SN: Tymczasowe aresztowanie uchylone z powodu wadliwego składu sądu!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KZ 23/23
POSTANOWIENIE
Dnia 21 czerwca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
‎
SSN Andrzej Stępka
Protokolant Danuta Bratkrajc
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 21 czerwca 2023 r.
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego,
sprawy
A. K.
(poprzednio
G.
)
oskarżonej o czyn z art. 148 § 1 k.k.,
z powodu zażalenia wniesionego przez obrońcę
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt IV KK 206/22
o zastosowaniu tymczasowego aresztowania
p o s t a n o w i ł
1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchylić zaskarżone postanowienie,
2. na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k. zastosować wobec A. K. (poprzednio G.), […], środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 19 września 2023 r. do godz. 11:20.
UZASADNIENIE
Przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia jest wystąpienie w niniejszej sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Okoliczność ta nie została podniesiona w zażaleniu wniesionym przez obrońcę, ale podlega uwzględnieniu z urzędu, w związku z faktem, że orzeczenie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydał sąd orzekający w składzie złożonym między innymi z sędziów, powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz   niektórych innych ustaw. Zgodnie z pkt 1. uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi między innymi wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie wspominanej wyżej ustawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem w składzie, który wydał zaskarżone orzeczenie, zasiadało dwóch sędziów powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego w warunkach wskazanych w cytowanej uchwale. W związku z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, niezależnie od zasadności argumentacji przedstawionej w zażaleniu.
W zaistniałej sytuacji Sąd Najwyższy stanął przed koniecznością rozważenia potrzeby ponownego zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonej.
Na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości odwołania się do bardziej konkretnych motywów rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżony wyrok, ponieważ nie zostało ono jeszcze sporządzone.
Zdaniem Sądu Najwyższego, dla zabezpieczenia prawidłowego toku dalszego postępowanie niezbędne jest jednak zastosowanie wobec oskarżonej tymczasowego aresztowania.
Zgromadzone w dotychczasowym postępowaniu dowody, omówione w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, wskazują na duże prawdopodobieństwo,
że popełniła ona zarzucane poważne przestępstwo. Tym samym spełniona została przesłanka ogólna stosowania tymczasowego aresztowania, określona w art.
249 § 1 k.p.k.
Oskarżona została nieprawomocnie skazana za popełnienie zbrodni z art. 148
§ 1 k.k.,
a zatem potrzeba zastosowania tego środka zapobiegawczego znajduje uzasadnienie w przesłankach określonych w art. 258 § 2 k.p.k. – istnieje domniemanie potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania w związku z grożącą surową karą, której perspektywa odbycia mogłaby skłonić oskarżoną do utrudniania postępowania.
Podkreślenia przy tym wymaga, że do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania doszło w wyniku uwzględnienia kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść oskarżonej w zakresie rozstrzygnięcia o karze. Skarżący w kasacji zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej A. K. kary 3 lat pozbawienia wolności, orzeczonej przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary. Biorąc pod uwagę fakt nieprawomocnego skazania oskarżonej na karę pozbawienia wolności za popełnienie zbrodni oraz uwzględnienie przez Sąd Najwyższy wniesionej na jej niekorzyść kasacji kwestionującej adekwatność wymierzonej kary 3 lat pozbawienia wolności, uznać należało, że spełnione zostały także przesłanki szczególne z art. 258 § 2 k.p.k.
Uwzględniając powyższe, wobec braku okoliczności nakazujących odstąpienie od stosowania tego najsurowszego środka zapobiegawczego (art. 259 k.p.k.) postanowiono jak na wstępie.
[ł.n]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI