V KZ 16/25

Sąd Najwyższy2025-05-28
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaSąd NajwyższyKrajowa Rada Sądownictwawadliwy skład sąduart. 439 k.p.k.uchwała trzech Izb SNTrybunał Konstytucyjnyzażalenie

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, uznając, że sprawę rozpoznał wadliwie obsadzony sąd.

Skazany J.W. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, który został odrzucony przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym jako oczywiście bezzasadny. Skazany wniósł zażalenie, które Sąd Najwyższy uwzględnił. Uznano, że skład orzekający, w którym zasiadał sędzia powołany na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, jest dotknięty bezwzględną przyczyną odwoławczą. W związku z tym zaskarżone postanowienie zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Skazany J.W., prawomocnie skazany za zbrodnię zabójstwa, złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego. Sąd Najwyższy, orzekając w składzie jednoosobowym, postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 r. odmówił przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. Skazany złożył zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał je za zasadne. Podstawą rozstrzygnięcia była uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., zgodnie z którą orzeczenia wydane przez Sąd Najwyższy w składzie z sędziami powołanymi na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. są dotknięte wadą bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie skład jednoosobowy, który odmówił przyjęcia wniosku, był wadliwie obsadzony, gdyż orzekał sędzia powołany na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest związany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego kwestionującym uchwałę trzech Izb SN, powołując się na brak kompetencji TK do orzekania o zgodności z Konstytucją uchwały będącej aktem stosowania prawa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie wydane w takim składzie jest dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r., zgodnie z którą orzeczenia wydane przez SN w składzie z sędziami powołanymi na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS są dotknięte wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy nie jest związany wyrokiem TK kwestionującym tę uchwałę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

J. W.

Strony

NazwaTypRola
J. W.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 545 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 2 - orzekanie przez sąd nienależycie obsadzony

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skład orzekający Sądu Najwyższego był wadliwie obsadzony z uwagi na powołanie sędziego na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenia wydane przez Sąd Najwyższy w składzie, w którym zasiadają sędziowie Sądu Najwyższego powołani na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., dotknięte są wadą rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy nie jest związany treścią tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, albowiem rozstrzygnięcie to nie mogło uchylić obowiązku powszechnego stosowania wykładni art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., przyjętej w uchwale trzech Izb SN, z uwagi na brak kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do orzekania o zgodności z Konstytucją przedmiotowej uchwały, jako stanowiącej akt stosowania prawa, a nie jego stanowienia.

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

przewodniczący

Kazimierz Klugiewicz

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wadliwości składu Sądu Najwyższego z uwagi na sposób powołania sędziów oraz brak związania orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów SN po 2017 roku i interpretacją uchwały trzech Izb SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem powoływania sędziów, a także relacji między Sądami Najwyższymi a Trybunałem Konstytucyjnym.

Sąd Najwyższy uchyla własne postanowienie z powodu wadliwego składu sądu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KZ 16/25
POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
w sprawie
J. W.
skazanego z art. 148 § 2 pkt 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 28 maja 2025 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt V KO 118/24, o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania, wobec jego oczywistej bezzasadności,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje wniosek skazanego o wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu w Izbie Karnej.
UZASADNIENIE
W dniu 7 października 2024 r. J. W., skazany z art. 148 § 2 pkt 1 k.k. i in., wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt II AKa 57/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt II K 1/21.
Sąd Najwyższy, orzekając w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał sędzia SN Zbigniew Kapiński, postanowieniem z dnia 27 lutego 2025 r., na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności.
J. W. wniósł zażalenie na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i ponowne rozważenie zasadności wznowienia postępowania w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle uchwały
połączonych Izb Sądu Najwyższego
: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oczywistym jest, że orzeczenia wydane przez Sąd Najwyższy w składzie, w którym zasiadają sędziowie Sądu Najwyższego powołani na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., dotknięte są wadą rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - z wniosku skazanego J. W. o wznowienie postępowania karnego – gdyż została ona rozpoznana przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym przez sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego, powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta RP z dnia 23 czerwca 2022 r., nr 1130.57.2020, na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, zawarty w uchwale z dnia 22 września 2021 r., nr 1286/2021.
Sąd Najwyższy ma oczywiście świadomość, że o uchwale z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4114-1/20, stanowiącej podstawę prawną niniejszego orzeczenia, krytycznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w sprawie U 2/20, stwierdzając w orzeczeniu z dnia 20 kwietnia 2020 r., że jest ona niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30, ze zm.) i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – OTK-A 2020, poz. 61; Dz.U. z 2020 r., poz. 376).W pełni podziela jednak stanowisko przedstawione w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, sprowadzające się do uznania, że Sąd Najwyższy nie jest związany treścią tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, albowiem rozstrzygnięcie to nie mogło uchylić obowiązku powszechnego stosowania wykładni art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., przyjętej w uchwale trzech Izb SN, z uwagi na brak kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do orzekania o zgodności z Konstytucją przedmiotowej uchwały, jako stanowiącej akt stosowania prawa, a nie jego stanowienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z.10, poz. 31 oraz m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21, z dnia 18 stycznia 2022 r., I KZ 61/21, z dnia 12 kwietnia 2022 r., V KZ 64/21, czy z dnia 23 listopada 2022 r., II KZ 39/22).
Konsekwencją uznania, że uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. nadal obowiązuje i wiąże Sąd Najwyższy, jest uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., czyli z uwagi na orzekanie przez sąd nienależycie obsadzony.
Rozpoznając sprawę z wniosku J. W. o wznowienie postępowania po raz kolejny, Sąd Najwyższy winien zastosować odpowiedni tryb postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Kazimierz Klugiewicz      Marek Pietruszyński     Eugeniusz Wildowicz
[PŁ]
[a.ł]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI