IV KS 48/24

Sąd Najwyższy2025-01-14
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
skład sądusąd apelacyjnysąd okręgowysąd najwyższykodeks postępowania karnegoCOVID-19stan epidemiiprzewód sądowyuchwałaprzekazanie do ponownego rozpoznania

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, który orzekał w nieprawidłowym, jednoosobowym składzie, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy skazanego na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok uniewinniający Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym zarzutem było orzekanie przez Sąd Okręgowy w jednoosobowym składzie, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących składu sądu apelacyjnego, zwłaszcza w kontekście odwołania stanu zagrożenia epidemicznego.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę obrońcy skazanego na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Pszczynie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów dotyczących składu sądu, wskazując na orzekanie w jednoosobowym składzie, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy przychylił się do tego zarzutu. Zgodnie z art. 449 § 2 k.p.k., sąd apelacyjny orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Możliwość orzekania w składzie jednego sędziego była ograniczona do określonych sytuacji, w tym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego związanego z COVID-19, pod warunkiem orzekania w takim samym składzie w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r., a przewód sądowy w sprawie rozpoczął się dopiero 20 sierpnia 2024 r., co oznaczało konieczność orzekania w składzie trzyosobowym. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, zwracając jednocześnie oskarżonemu opłatę od skargi.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie mógł orzekać w jednoosobowym składzie w tej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że naruszono art. 449 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. Zgodnie z przepisami, sąd apelacyjny orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Możliwość orzekania w składzie jednoosobowym była ograniczona, a po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego i rozpoczęciu przewodu sądowego po tym terminie, sąd odwoławczy powinien orzekać w składzie trzyosobowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony R. S.

Strony

NazwaTypRola
R. S.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przesłanka odwoławcza - rozpoznanie sprawy na rozprawie przez sąd w składzie jednoosobowym, gdy ustawa wymaga składu trzyosobowego.

k.p.k. art. 29 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zasada orzekania w składzie trzech sędziów na rozprawie apelacyjnej.

k.p.k. art. 449 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Wyjątki od zasady orzekania w składzie trzech sędziów w postępowaniu apelacyjnym.

Pomocnicze

tzw. ustawa epizodyczna art. 14 fa

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis zezwalający na orzekanie w jednoosobowym składzie w sprawach karnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub roku po jego odwołaniu, pod określonymi warunkami.

k.k. art. 302 § § 1

Kodeks karny

Przepis określający czyn zabroniony, którego dotyczyła sprawa.

k.p.k. art. 539a § § 3

Kodeks postępowania karnego

Możliwość wniesienia skargi na kasatoryjny wyrok sądu odwoławczego z powodu uchybień przewidzianych w art. 439 § 1 k.p.k.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Okręgowy orzekał w jednoosobowym składzie, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Stan zagrożenia epidemicznego został odwołany przed rozpoczęciem przewodu sądowego w postępowaniu apelacyjnym, a sprawa nie spełniała warunków do orzekania w składzie jednoosobowym po tej dacie.

Odrzucone argumenty

Argument pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, że do składu sądu odwoławczego znajduje zastosowanie art. 14 fa tzw. ustawy epizodycznej z uwagi na termin rozpoczęcia przewodu sądowego.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania zarzucił w niej wystąpienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 2 k.p.k. a contrario poprzez rozpoznanie sprawy na rozprawie przez Sąd w składzie jednoosobowym Tymczasem w badanej sprawie doszło do zmiany formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo (...) i w tej formie zakończyło się postępowanie stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. Tym samym orzekając po dniu 1 lipca 2024 r. sąd odwoławczy powinien w badanej sprawie orzekać w składzie trzech sędziów.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Małgorzata Gierszon

sprawozdawca

Andrzej Stępka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w postępowaniu apelacyjnym, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych związanych z odwołaniem stanu zagrożenia epidemicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami przejściowymi i odwołaniem stanu zagrożenia epidemicznego. Konieczność analizy dat rozpoczęcia przewodu sądowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego – prawidłowego składu sądu, co ma kluczowe znaczenie dla sprawiedliwości postępowania. Pokazuje, jak istotne są przepisy przejściowe i daty w kontekście stosowania prawa.

Błąd w składzie sądu apelacyjnego uchyla wyrok – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady orzekania po pandemii.

Sektor

inne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
IV KS 48/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Stępka
w sprawie
R. S. (S.)
oskarżonego o czyn z art. 302§ 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k
w dniu 14 stycznia 2025 r. skargi obrońcy skazanego
na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2021 r., VII Ka 518/24,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Pszczynie
z dnia 12 kwietnia 202 r., II K 877/22,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania;
2. zwraca oskarżonemu opłatę od skargi w kwocie 450 zł.
Małgorzata Gierszon                Tomasz Artymiuk               Andrzej Stępka
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2021 r., w sprawie o sygn. VII Ka 518/24, orzekając w składzie jednoosobowym, Sąd Okręgowy w Katowicach, uchylił uniewinniający R. S. od zarzutu popełnienia występku z art. 300 §1 k.k., wyrok Sądu Rejonowego w Pszczynie z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 877/22, w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, który zaskarżył go w całości na jego korzyść.  Zarzucił w niej wystąpienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 2 k.p.k.
a contrario
poprzez rozpoznanie sprawy na rozprawie przez Sąd w składzie jednoosobowym. W związku z tym zarzutem, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej uwzględnienie. Natomiast pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o jej odalenie, gdyż z uwagi na termin rozpoczęcia przewodu sądowego do składu sądu odwoławczego znajduje zastosowanie art. 14 fa tzw. ustawy epizodycznej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skargę na kasatoryjny wyrok sądu odwoławczego można wnieść z powodu uchybień porzewidzianych w art. 439 § 1 k.p.k.
Takie uchybienie, podniesione w skardze, zaistniało w badanej sprawie.
Sąd odwoławczy rozpoznał apelację w składzie jednego sędziego, pomimo tego, że zgodnie z art. 449 § 2 k.p.k. nie było podstaw do odstąpienia od zasady orzekania w składzie trzech sędziów przewidzianej w art. 29 § 1 k.p.k. Zgodnie z tą zasadą, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei art. 449 § 2 k.p.k. zezwala na orzekanie w składzie jednego sędziego, ale jedynie wówczas, gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia oraz w sprawach z oskarżenia prywatnego, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji wydał w innym składzie niż w składzie jednego sędziego.
Tymczasem w badanej sprawie doszło do zmiany formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo (k. 170) i w tej formie zakończyło się postępowanie (k. 338 – akt oskarżenia).
Wprawdzie na podstawie art. 14 fa ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 340)
w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie. Zagrożenie przewidziane za zarzucane oskarżonemu przestępstwo z art. 302 § 1 k.k. mieści sie w tych granicach, jednak
zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2023 poz. 1118) stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. Tym samym orzekając po dniu 1 lipca 2024 r. sąd odwoławczy powinien w badanej sprawie orzekać w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z ust. 2 nadmienionego przepisu,
Sąd orzeka na rozprawie apelacyjnej w składzie jednego sędziego również po upływie okresu, o którym mowa w ust. 1, jeżeli przewód sądowy na tej rozprawie rozpoczęto przed upływem tego okresu. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego do otwarcia przewodu sądowego doszło dopiero 20 sieprnia 2024 r. (k. 655). Dlatego nie było podstaw do orzekania na rozprawie apelacyjnej w innym składzie niż skład trzech sędziów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Małgorzata Gierszon                Tomasz Artymiuk               Andrzej Stępka
ł.n
[a.ł]

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę