IV KS 47/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę prokuratora na orzeczenie sądu okręgowego, uznając, że sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo w okresie obowiązywania przepisów covidowych.
Prokurator złożył skargę na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zarzutem była nienależyta obsada sądu odwoławczego, który orzekał w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze było śledztwem. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wyjaśniając, że w okresie stanu epidemii COVID-19, w sprawach o przestępstwa zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności, sąd odwoławczy mógł orzekać w składzie jednoosobowym, jeśli sąd pierwszej instancji orzekał w takim samym składzie.
Sprawa dotyczyła skargi prokuratora na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego uniewinniający oskarżoną I.T. od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym zarzutem prokuratora w skardze do Sądu Najwyższego była bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegająca na nienależytej obsadzie sądu odwoławczego. Prokurator argumentował, że sąd okręgowy rozpoznał apelację w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, co zgodnie z przepisami k.p.k. wymagało składu trzyosobowego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że w sprawie nie zaszła sygnalizowana bezwzględna przyczyna odwoławcza. Sąd odwoławczy orzekał w dniu 23 lipca 2021 r. we właściwym składzie. Sąd Najwyższy powołał się na przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19, która wprowadziła art. 14fa ust. 1. Zgodnie z tym przepisem, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii COVID-19 oraz w okresie roku po ich odwołaniu, w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten stanowi lex specialis wobec przepisów k.p.k. i ma pierwszeństwo. W przedmiotowej sprawie sąd rejonowy orzekał w składzie jednego sędziego, a czyn zarzucany oskarżonej był zagrożony karą nie wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności, co oznaczało, że sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił skargę i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy może orzekać w składzie jednego sędziego w takich okolicznościach, zgodnie z art. 14fa ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 14fa ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi lex specialis wobec przepisów k.p.k. dotyczących składu sądu odwoławczego i ma pierwszeństwo. Ponieważ sąd pierwszej instancji orzekał w składzie jednoosobowym, a czyn zarzucany oskarżonej był zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności, sąd odwoławczy również mógł orzekać w składzie jednoosobowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.T. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| Prokurator Rejonowy w C. | organ_państwowy | skarżący |
| Sąd Okręgowy w K. | instytucja | sąd odwoławczy |
| Sąd Rejonowy w C. | instytucja | sąd pierwszej instancji |
| W.S. | osoba_fizyczna | inny |
| S. spółka z o.o. | spółka | inny |
| E. sp. z o.o. | spółka | inny |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 539e § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 62 § 2a
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 20 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
k.k.s. art. 9 § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 56 § 1
Kodeks karny skarbowy
Dz.U.2021 poz.1023 art. 4 § 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadza art. 14fa ust. 1 do ustawy COVID-19.
Dz.U.2020. poz.1842 t.j. art. 14fa § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 29 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 449 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 449 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 27 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo na podstawie przepisów covidowych (art. 14fa ust. 1 ustawy COVID-19).
Odrzucone argumenty
Nienależyta obsada sądu odwoławczego (jeden sędzia zamiast trzech) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
Prawdą jest, że postępowanie przygotowawcze w niniejszej sprawie zakończyło się w formie śledztwa. W takim wypadku, co do zasady – zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 1 i 2 k.p.k. – sąd odwoławczy orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów. Uszło jednak uwagi prokuratora, że w myśl art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021 poz.1023), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2021 r., zmieniono ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.2020. poz.1842 t.j.), w ten sposób, że dodano art. 14fa ust. 1, zgodnie z którym „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie”. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten stanowi lex specialis względem art. 29 § 1 i art. 449 § 2 k.p.k., a więc ma pierwszeństwo przed stosowaniem zawartych w Kodeksie postępowania karnego, a powoływanych przez Autora skargi, norm o charakterze ogólnym.
Skład orzekający
Eugeniusz Wildowicz
przewodniczący, sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz stosowania przepisów szczególnych (lex specialis) w prawie procesowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów covidowych i spraw o określonej kategorii wagowej (kara do 5 lat pozbawienia wolności).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z funkcjonowaniem sądów w okresie pandemii i interpretacji przepisów szczególnych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy sąd jednoosobowy mógł orzekać w sprawie karnej w czasie pandemii? SN wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KS 47/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Andrzej Stępka w sprawie I.T. oskarżonej z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k. s. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 października 2021 r. skargi Prokuratora Rejonowego w C. na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt VI Ka (…), uchylający wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt VII K (…) i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. 1. oddala skargę, 2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie skargi. UZASADNIENIE I.T. została oskarżona o to, że I. w okresie od listopada 2015 r. do czerwca 2017 r. w C., w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu S. spółka z o.o. z siedzibą w C., poprzez udostępnienie W.S. pieczęci firmowej wymienionej spółki oraz poprzez przyjęcie od W.S. faktury VAT nr […] 1, ułatwiła W.S. posłużenie się wymienioną wyżej fakturą VAT nr […], polegające na przybiciu na fakturze pieczęci spółki oraz na wręczeniu przez W.S. oskarżonej wymienionej faktury, będącej dokumentem nierzetelnym, tj. dokumentującym sprzedaż przez S. sp. z o.o. z siedzibą w C. towaru w postaci nawozów sztucznych S., H., N. i R. oraz usługi załadunku, które to zdarzenie gospodarcze w rzeczywistości nie miało miejsca, o wartości netto 40 440 zł, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.; II. w dniach 28 kwietnia 2017 r. oraz 25 lipca 2017 r. w C., pełniąc funkcję prezesa zarządu S. spółka z o.o. z siedzibą w C., zataiła prawdę w złożonych przez wymienioną spółkę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. deklaracjach VAT-7 za I i II kwartał 2017 r., nie ujawniając w treści w/w deklaracji transakcji w postaci nabycia od E. sp. z o.o. z siedzibą w B. towaru w postaci nawozów sztucznych N., S., H. i R., udokumentowanych fakturami VAT: numer […]2 o wartości netto 1 440 zł, numer […]3 o wartości netto 880 zł, numer […]4 o wartości netto 6 800 zł, numer […]5 o wartości netto 1 540 zł, numer […]6 o wartości netto 5 180 zł, numer […]7 o wartości netto 6 148 zł, numer […]8 o wartości netto 8 160 zł, numer […]9 o wartości netto 3 300 zł, numer […]10 o wartości netto 9 620 zł, numer […]11 o wartości netto 10 688 zł, numer […]12 o wartości netto 4 400 zł, numer […]13 o wartości netto 2 960 zł, numer […]14 o wartości netto 2 448 zł, numer […]15 o wartości netto 1 728 zł, numer […]16 o wartości netto 6 800 zł, numer […]17 o wartości netto 4 760 zł, numer […]18 o wartości netto 4 350 zł, numer […]19 o wartości netto 9 248 zł, numer […]20 o wartości netto 9 620 zł, numer […]21 o wartości netto 4 400 zł, numer […]22 o wartości netto 10 200 zł, numer […]23 o wartości netto 4 320 zł, numer […]24 o wartości netto 3 300 zł, numer […]25 o wartości netto 1 540 zł, numer […]26 o wartości netto 9 620 zł, numer […]27 o wartości netto 12 400 zł, numer […]28 o wartości netto 1 100 zł, numer […]29 o wartości netto 5 920 zł, numer […]30 o wartości netto 12 240 zł, numer […]31 o wartości netto 41 640 zł, numer […]32 o wartości netto 13 080 zł, co skutkowało narażeniem na uszczuplenie podatku od towarów i usług za w/w okres w łącznej kwocie 53 377,52 zł, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Sąd Rejonowy w C., wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt VII K (…), uniewinnił oskarżoną od popełnienia obu zarzuconych jej czynów, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa. Prokurator Rejonowy w C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji: 1) obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k., wyrażającą się w naruszeniu reguł prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez danie wiary wyjaśnieniom oskarżonej, jakoby nie orientowała się ona w charakterze działalności spółki z o. o. „S.” oraz jakoby nie była ona świadoma, że wystawiane przez nią dokumenty mogą być następnie wykorzystane przez W. S.; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, który miał wpływ na jego treść, polegający na: - błędnym ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, iż przekazanie przez oskarżoną W. S. nierzetelnej i podrobionej faktury VAT nr […]1 nie stanowiło ułatwienia w posłużeniu się tym dokumentem, - błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona, ułatwiając W.S. posłużenie się fakturą VAT nr […]1, nie obejmowała tego swoim zamiarem, - błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona nie była świadoma, że faktura VAT nr […]1 została podrobiona, - błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż faktura VAT nr […]1 nie jest fakturą wystawioną w sposób nierzetelny w rozumieniu przepisu art. 62 § 2a k.k.s. - błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona nie ponosiła żadnej odpowiedzialności za składanie deklaracji VAT-7, - błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż nieujawnienie Urzędowi Skarbowemu faktur VAT wymienionych w pkt II aktu oskarżenia nie naraziło na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Stawiając powyższe zarzuty, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w C.. Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt VI Ka (...), uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżoną I. T. od popełnienia zarzuconego jej czynu z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji został utrzymany w mocy. Prokurator Rejonowy w C. wniósł skargę na wyrok Sądu odwoławczego w części, w której orzeczenie to uchyla wyrok Sądu Rejonowego w C. i przekazuje sprawę w zakresie czynu z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. do ponownego rozpoznania. Zarzucił wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady Sądu odwoławczego, który to Sąd rozpoznał apelację na rozprawie w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie śledztwa, a zatem zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 449 § 1 i 2 k.p.k. obligatoryjne było orzekanie przez Sąd odwoławczy w składzie trzech sędziów. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia z pkt 1. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie zaistniała sygnalizowana przez skarżącego bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jako że Sąd odwoławczy orzekał na rozprawie w dniu 23 lipca 2021 r. we właściwym składzie. Prawdą jest, że postępowanie przygotowawcze w niniejszej sprawie zakończyło się w formie śledztwa. W takim wypadku, co do zasady – zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 1 i 2 k.p.k. – sąd odwoławczy orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów. Uszło jednak uwagi prokuratora, że w myśl art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021 poz.1023), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2021 r., zmieniono ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.2020. poz. 1842 t.j.), w ten sposób, że dodano art. 14fa ust. 1, zgodnie z którym „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie”. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten stanowi lex specialis względem art. 29 § 1 i art. 449 § 2 k.p.k., a więc ma pierwszeństwo przed stosowaniem zawartych w Kodeksie postępowania karnego, a powoływanych przez Autora skargi, norm o charakterze ogólnym. W związku z wejściem w życie przepisów ustawy nowelizacyjnej z dnia 20 kwietnia 2021 r., począwszy od dnia 22 czerwca 2021 r., sąd odwoławczy, rozpoznając apelację w sprawie dotyczącej czynu zagrożonego karą nie przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, w której wyrok Sądu I instancji wydano w składzie 1 – osobowym, sam orzeka również w składzie jednoosobowym. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w C. orzekał w składzie jednego sędziego, a, jak wynika z treści art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. zarzucony oskarżonej czyn jest zagrożony karą nie wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności. Należy więc uznać, że zostały spełnione obydwa warunki rozpoznania sprawy przeciwko I. T. w składzie jednoosobowym w instancji odwoławczej i na rozprawie w dniu 23 lipca 2021 r. Sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony. Z uwagi na powyższe, należało oddalić niniejszą skargę, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI