IV KS 47/21

Sąd Najwyższy2021-10-28
SNKarneprzestępstwa skarboweWysokanajwyższy
przestępstwo skarbowefaktura nierzetelnaVATuchylenie wyrokuskład sąduCOVID-19Kodeks postępowania karnegoSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił skargę prokuratora na orzeczenie sądu okręgowego, uznając, że sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo w okresie obowiązywania przepisów covidowych.

Prokurator złożył skargę na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zarzutem była nienależyta obsada sądu odwoławczego, który orzekał w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze było śledztwem. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wyjaśniając, że w okresie stanu epidemii COVID-19, w sprawach o przestępstwa zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności, sąd odwoławczy mógł orzekać w składzie jednoosobowym, jeśli sąd pierwszej instancji orzekał w takim samym składzie.

Sprawa dotyczyła skargi prokuratora na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego uniewinniający oskarżoną I.T. od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym zarzutem prokuratora w skardze do Sądu Najwyższego była bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegająca na nienależytej obsadzie sądu odwoławczego. Prokurator argumentował, że sąd okręgowy rozpoznał apelację w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się śledztwem, co zgodnie z przepisami k.p.k. wymagało składu trzyosobowego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że w sprawie nie zaszła sygnalizowana bezwzględna przyczyna odwoławcza. Sąd odwoławczy orzekał w dniu 23 lipca 2021 r. we właściwym składzie. Sąd Najwyższy powołał się na przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19, która wprowadziła art. 14fa ust. 1. Zgodnie z tym przepisem, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii COVID-19 oraz w okresie roku po ich odwołaniu, w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten stanowi lex specialis wobec przepisów k.p.k. i ma pierwszeństwo. W przedmiotowej sprawie sąd rejonowy orzekał w składzie jednego sędziego, a czyn zarzucany oskarżonej był zagrożony karą nie wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności, co oznaczało, że sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił skargę i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy może orzekać w składzie jednego sędziego w takich okolicznościach, zgodnie z art. 14fa ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 14fa ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi lex specialis wobec przepisów k.p.k. dotyczących składu sądu odwoławczego i ma pierwszeństwo. Ponieważ sąd pierwszej instancji orzekał w składzie jednoosobowym, a czyn zarzucany oskarżonej był zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności, sąd odwoławczy również mógł orzekać w składzie jednoosobowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście kosztów)

Strony

NazwaTypRola
I.T.osoba_fizycznaoskarżona
Prokurator Rejonowy w C.organ_państwowyskarżący
Sąd Okręgowy w K.instytucjasąd odwoławczy
Sąd Rejonowy w C.instytucjasąd pierwszej instancji
W.S.osoba_fizycznainny
S. spółka z o.o.spółkainny
E. sp. z o.o.spółkainny

Przepisy (14)

Główne

k.p.k. art. 539e § 2

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 62 § 2a

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 20 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k. art. 18 § 3

Kodeks karny

k.k.s. art. 9 § 3

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 56 § 1

Kodeks karny skarbowy

Dz.U.2021 poz.1023 art. 4 § 1

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Wprowadza art. 14fa ust. 1 do ustawy COVID-19.

Dz.U.2020. poz.1842 t.j. art. 14fa § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

W okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 29 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 449 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 449 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 27 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony jednoosobowo na podstawie przepisów covidowych (art. 14fa ust. 1 ustawy COVID-19).

Odrzucone argumenty

Nienależyta obsada sądu odwoławczego (jeden sędzia zamiast trzech) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

Prawdą jest, że postępowanie przygotowawcze w niniejszej sprawie zakończyło się w formie śledztwa. W takim wypadku, co do zasady – zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 1 i 2 k.p.k. – sąd odwoławczy orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów. Uszło jednak uwagi prokuratora, że w myśl art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021 poz.1023), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2021 r., zmieniono ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.2020. poz.1842 t.j.), w ten sposób, że dodano art. 14fa ust. 1, zgodnie z którym „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie”. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten stanowi lex specialis względem art. 29 § 1 i art. 449 § 2 k.p.k., a więc ma pierwszeństwo przed stosowaniem zawartych w Kodeksie postępowania karnego, a powoływanych przez Autora skargi, norm o charakterze ogólnym.

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący, sprawozdawca

Marek Pietruszyński

członek

Andrzej Stępka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz stosowania przepisów szczególnych (lex specialis) w prawie procesowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów covidowych i spraw o określonej kategorii wagowej (kara do 5 lat pozbawienia wolności).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z funkcjonowaniem sądów w okresie pandemii i interpretacji przepisów szczególnych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy sąd jednoosobowy mógł orzekać w sprawie karnej w czasie pandemii? SN wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KS 47/21
POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Andrzej Stępka
w sprawie
I.T.
oskarżonej z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k. s. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 28 października 2021 r.
skargi Prokuratora Rejonowego w C.
na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt VI Ka (…), uchylający wyrok Sądu Rejonowego w C.  z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt VII K (…)  i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
1. oddala skargę,
2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie skargi.
UZASADNIENIE
I.T. została oskarżona o to, że
I. w okresie od listopada 2015 r. do czerwca 2017 r. w C., w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu S. spółka z o.o. z siedzibą w C., poprzez udostępnienie W.S. pieczęci firmowej wymienionej spółki oraz poprzez przyjęcie od W.S. faktury VAT nr
[…]
1, ułatwiła W.S. posłużenie się wymienioną wyżej fakturą VAT nr […], polegające na przybiciu na fakturze pieczęci spółki oraz na wręczeniu przez W.S. oskarżonej wymienionej faktury, będącej dokumentem nierzetelnym, tj. dokumentującym sprzedaż przez S.  sp. z o.o. z siedzibą w C. towaru w postaci nawozów sztucznych S., H., N. i R.  oraz usługi załadunku, które to zdarzenie gospodarcze w rzeczywistości nie miało miejsca, o wartości netto 40 440 zł, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.;
II. w dniach 28 kwietnia 2017 r. oraz 25 lipca 2017 r. w C., pełniąc funkcję prezesa zarządu S.  spółka z o.o. z siedzibą w C., zataiła prawdę w złożonych przez wymienioną spółkę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. deklaracjach VAT-7 za I i II kwartał 2017 r., nie ujawniając w treści w/w deklaracji transakcji w postaci nabycia od E. sp. z o.o. z siedzibą w B. towaru w postaci nawozów sztucznych N., S., H. i R., udokumentowanych fakturami VAT: numer […]2 o wartości netto 1 440 zł, numer […]3 o wartości netto 880 zł, numer […]4 o wartości netto 6 800 zł,
numer […]5 o wartości netto 1 540 zł, numer […]6 o wartości netto 5 180 zł,
numer […]7 o wartości netto 6 148 zł, numer […]8 o wartości netto 8 160 zł,
numer […]9 o wartości netto 3 300 zł, numer […]10 o wartości netto 9 620 zł,
numer […]11 o wartości netto 10 688 zł, numer […]12 o wartości netto 4 400 zł, numer […]13 o wartości netto 2 960 zł, numer […]14 o wartości netto 2 448 zł, numer […]15 o wartości netto 1 728 zł, numer […]16 o wartości netto 6 800 zł, numer […]17 o wartości netto 4 760 zł, numer […]18 o wartości netto 4 350 zł, numer […]19 o wartości netto 9 248 zł, numer […]20 o wartości netto 9 620 zł, numer […]21 o wartości netto 4 400 zł, numer […]22 o wartości netto 10 200 zł, numer […]23 o wartości netto 4 320 zł, numer […]24 o wartości netto 3 300 zł, numer […]25 o wartości netto 1 540 zł, numer […]26  o wartości netto 9 620 zł, numer […]27 o wartości netto 12 400 zł, numer […]28 o wartości netto 1 100 zł, numer […]29 o wartości netto 5 920 zł, numer […]30 o wartości netto 12 240 zł, numer […]31 o wartości netto 41 640 zł, numer […]32 o wartości netto 13 080 zł, co skutkowało narażeniem na uszczuplenie podatku od towarów i usług za w/w okres w łącznej kwocie 53 377,52 zł, to jest o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.
Sąd Rejonowy w C., wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt VII K (…), uniewinnił oskarżoną od popełnienia obu zarzuconych jej czynów, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Prokurator Rejonowy w C.  zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji:
1) obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k., wyrażającą się w naruszeniu reguł prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez danie wiary wyjaśnieniom oskarżonej, jakoby nie orientowała się ona w charakterze działalności spółki z o. o. „S.” oraz jakoby nie była ona świadoma, że wystawiane przez nią dokumenty mogą być następnie wykorzystane przez W. S.;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, który miał wpływ na jego treść, polegający na:
- błędnym ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, iż przekazanie przez oskarżoną W. S. nierzetelnej i podrobionej faktury VAT nr […]1 nie stanowiło ułatwienia w posłużeniu się tym dokumentem,
- błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona, ułatwiając W.S. posłużenie się fakturą VAT nr […]1, nie obejmowała tego swoim zamiarem,
- błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona nie była świadoma, że faktura VAT nr […]1 została podrobiona,
- błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż faktura VAT nr […]1 nie jest fakturą wystawioną w sposób nierzetelny w rozumieniu przepisu art. 62 § 2a k.k.s.
- błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż oskarżona nie ponosiła żadnej odpowiedzialności za składanie deklaracji VAT-7,
- błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż nieujawnienie Urzędowi Skarbowemu faktur VAT wymienionych w pkt II aktu oskarżenia nie naraziło na uszczuplenie należności publicznoprawnej.
Stawiając powyższe zarzuty, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w C..
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt VI Ka (...), uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżoną I. T. od popełnienia zarzuconego jej czynu z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w C.  do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji został utrzymany w mocy.
Prokurator Rejonowy w C.  wniósł skargę na wyrok Sądu odwoławczego w części, w której orzeczenie to uchyla wyrok Sądu Rejonowego w C.  i przekazuje sprawę w zakresie czynu z art. 62 § 2a k.k.s. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. do ponownego rozpoznania.
Zarzucił wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady Sądu odwoławczego, który to Sąd rozpoznał apelację na rozprawie w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie śledztwa, a zatem zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 449 § 1 i 2 k.p.k. obligatoryjne było orzekanie przez Sąd odwoławczy w składzie trzech sędziów.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia z pkt 1. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie nie zaistniała sygnalizowana przez skarżącego bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jako że Sąd odwoławczy orzekał na rozprawie w dniu 23 lipca 2021 r. we właściwym składzie.
Prawdą jest, że postępowanie przygotowawcze w niniejszej sprawie zakończyło się w formie śledztwa. W takim wypadku, co do zasady – zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 1 i 2 k.p.k. – sąd odwoławczy orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów. Uszło jednak uwagi prokuratora, że w myśl art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021 poz.1023), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2021 r., zmieniono ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.2020. poz. 1842 t.j.), w ten sposób, że dodano art. 14fa ust. 1, zgodnie z którym
„w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie”.
Nie ulega wątpliwości, że przepis ten stanowi
lex specialis
względem art. 29 § 1 i art. 449 § 2 k.p.k., a więc ma pierwszeństwo przed stosowaniem zawartych w Kodeksie postępowania karnego, a powoływanych przez Autora skargi, norm o charakterze ogólnym.
W związku z wejściem w życie przepisów ustawy nowelizacyjnej z dnia 20 kwietnia 2021 r., począwszy od dnia 22 czerwca 2021 r., sąd odwoławczy, rozpoznając apelację w sprawie dotyczącej czynu zagrożonego karą nie przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, w której wyrok Sądu I instancji wydano w składzie 1 – osobowym, sam orzeka również w składzie jednoosobowym. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w C.  orzekał w składzie jednego sędziego, a, jak wynika z treści art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. zarzucony oskarżonej czyn jest zagrożony karą nie wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności. Należy więc uznać, że zostały spełnione obydwa warunki rozpoznania sprawy przeciwko I. T.  w składzie jednoosobowym w instancji odwoławczej i na rozprawie w dniu 23 lipca 2021 r. Sąd odwoławczy był prawidłowo obsadzony.
Z uwagi na powyższe, należało oddalić niniejszą skargę, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI