IV KS 45/21

SN
Sygn. akt IV KS 45/21
POSTANOWIENIE
Dnia 15 października 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie
Ł.J.
‎
oskarżonego z art. 148 § 1 k.k.,
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 października 2021 r.,
‎
skargi prokuratora Prokuratury Rejonowej w O.,
‎
na wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)
‎
z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa (…),
‎
uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt III K (…) i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
postanowił
1.
oddalić skargę prokuratora Prokuratury Rejonowej w O.,
2.
obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt III K (…), uznał oskarżonego Ł.J. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzył mu karę 12 lat pozbawienia wolności.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę kwalifikacji prawnej czynu z art. 148 § 1 k.k. zamiast art. 148 § 4 k.k. i wniósł o jego zmianę poprzez zakwalifikowanie czynu z art. 148 § 4 k.k. i orzeczenie kary w granicach przewidzianych w tym przepisie, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa (…), uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.. Sąd uznał, że w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2, tj. niewłaściwe obsadzenie sądu, ze względu na wadliwą delegację jednego z członków składu orzekającego w Sądzie I instancji.
Skargę na to orzeczenie wniósł prokurator Prokuratury Rejonowej w O. zaskarżając je w całości na niekorzyść oskarżonego.  Skarżący zarzucił: „naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez niezasadne uchylenie – zaskarżonego apelacją obrońcy oskarżonego Ł.J. - wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt III K (…) i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, wobec stwierdzenia zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającej na nienależytym obsadzeniu sądu orzekającego w I instancji z uwagi na udział w nim niewłaściwie powołanego do tego sądu w trybie delegacji przez Ministra Sprawiedliwości sędziego, w sytuacji gdy sąd orzekający w I instancji był należycie obsadzony, albowiem biorący w nim udział sędzia był właściwie powołany w trybie delegacji przez Ministra Sprawiedliwości do tegoż sądu, zatem nie zaistniał wypadek wskazany w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co implikuje brak możliwości po stronie sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w (…) – uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt III K (…) i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania”.
Podnosząc taki zarzut prokurator wniósł w skardze o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa (…) i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew twierdzeniu jej autora, Sąd odwoławczy, uchylając wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, nie naruszył art. 437 § 2 k.p.k. Przywołany przepis zakłada bowiem możliwość – a zarazem obowiązek – uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania m.in. w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. W niniejszej sprawie wystąpiła zaś jedna z opisanych w tym przepisie okoliczności w postaci nienależycie obsadzonego sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), ze względu na udział w składzie orzekającym w Sądzie I instancji sędziego R.D., niewłaściwie delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu Okręgowego w K..
Należy zauważyć, że delegacja R.D. wynikała z decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2018 r., który na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 i art. 46 § 1 u.s.p. delegował tego sędziego do pełnienia obowiązków w Sądzie Okręgowym w K.  z prawem przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten Sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego od dnia 1 lutego 2018 r. na czas pełnienia funkcji wiceprezesa tego sądu.
Trafnie zauważył sąd odwoławczy, że sędzia R.D. rozpoznawał niniejszą sprawę jako delegowany do Sądu Okręgowego w K. na rozprawach w dniach 28 września 2020 r. i 5 października 2020 r., a następnie, w dniu 6 października 2020 r., został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w K.. Wyrok w przedmiotowej sprawie zapadł w dniu 29 grudnia 2020 r. Nieprawidłowość obsadzenia sądu dotyczyła zatem właśnie rozpraw, które odbyły się w dniach 28 września 2020 r. i 5 października 2020 r., tj. wówczas, gdy sędzia R.D. był delegowany do pełnienia obowiązków w Sądzie Okręgowym w K..
Podstawę prawną delegacji stanowi art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p. Przepis ten przewiduje, że Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego, za jego zgodą, w szczególnie uzasadnionych wypadkach do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższym – na czas określony, nie dłuższy niż 2 lata, albo na czas nieokreślony. W myśl przywołanego przepisu delegacja może więc nie przewidywać w ogóle terminu jej ustania albo wskazywać określoną datę (tj. dzień, miesiąc, rok) zakończenia piastowania przez sędziego obowiązków służbowych w sądzie, do którego został delegowany;
tertium non datur
.  Inaczej natomiast sformułowana delegacja nie spełnia wymogów określonych w art. 77 ust. 1 pkt 1 (zob. wyrok SN z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt IV KK 384/21). W szczególności, jak zauważył prawidłowo sąd odwoławczy, ustawodawca nie uregulował delegacji, która byłaby uzależniona od pełnienia funkcji administracyjnej w sądzie, w tym funkcji wiceprezesa sądu. Trafnie więc przyjął, że delegacja sędziego „na czas pełnienia funkcji wiceprezesa sądu” stanowi delegację nieznaną ustawie, a tym samym jest niedopuszczalna i nie wywołuje skutków prawnych.
Zagadnienie dotyczące nienależytego obsadzenia sądu wynikającego z wadliwości delegacji było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt IV KK 70/21, Sąd Najwyższy stwierdził nieprawidłowość delegacji sędziego do sądu wyższego na czas pełnienia funkcji prezesa Sądu. Wskazano – na co zwrócił uwagę także sąd odwoławczy w przedmiotowej sprawie – że instytucja delegowania sędziego do innego sądu stanowi wyjątek od mającej konstytucyjne zakorzenienie zasady wykonywania przez sędziego władzy tylko w miejscu wyznaczonym w akcie powołania przez Prezydenta RP. Wyjątek ten należy interpretować ściśle, jako że przepis art. 77 § 1 u.s.p. ma charakter upoważniający. Jedynie bowiem wolności i uprawnienia można interpretować z powołaniem na zasadę
in dubio pro libertate
.
Ponadto, co również zasadnie podniósł sąd odwoławczy, delegacja „na czas pełnienia funkcji wiceprezesa sądu”, tj. uzależniająca kompetencję do orzekania w sądzie wyższym od wykonywania określonych obowiązków administracyjnych, nie jest ani delegacją „na czas nieokreślony”, skoro kadencja wiceprezesa Sądu Okręgowego trwa 6 lat (art. 26 § 2 u.s.p.), ani „na czas określony”, z uwagi na fakt, że odwołanie z tej funkcji może mieć miejsce przed upływem wskazanego powyżej terminu, a w zasadzie w każdym czasie (art. 27 § 1 u.s.p.). Także i ten argument przemawia za prawidłowością twierdzenia o tym, że delegacja udzielona sędziemu R. D. okazała się delegację nieznaną ustawie (zob. także wyroki SN: z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II KK 208/20; z dnia 4 września 2021 r., sygn. akt V KS 24/21; z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt IV KK 384/21).
Nie bez znaczenia jest również kontekst zgodności regulacji dotyczącej delegowania sędziego do orzekania ze standardami konwencyjnymi, w szczególności z gwarantowanym w art. 6 EKPC prawem do sądu ustanowionego ustawą. Chodzi zatem o ocenę delegacji z perspektywy gwarancji procesowych uczestników postępowania karnego, w tym przede wszystkim praw oskarżonego oraz pokrzywdzonego. W przypadku delegacji na okres pełnienia funkcji prezesa sądu standard ten nie został zachowany (zob. szczególnie wyrok SN z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II KK 208/20).
Skoro zaś, ze względu na powyższe racje, delegację sędziego na czas pełnienia funkcji wiceprezesa należy uznać za
de lege lata
niedopuszczalną, to  delegacja sędziego R.D., jako wadliwa, nie wywołała jakichkolwiek skutków prawnych. Stąd zatem skład orzekający w sprawie obsadzony był nienależycie, co uzasadniało, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k., uchylenie wyroku I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga oskarżyciela publicznego okazała się zatem w całości bezzasadna.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak we wstępie.