IV KS 3/21

Sąd Najwyższy2021-01-25
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
skargasąd najwyższyprzedawnieniebezstronność sędziegokpkpostępowanie karneakt oskarżenia

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy oskarżonego na wyrok sądu odwoławczego, uznając, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia zarzutu przedawnienia karalności.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego z powodu naruszenia przepisów o bezstronności sędziego. Skarga obrony opierała się na zarzucie przedawnienia karalności czynu. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że ustalenia faktyczne sądu odwoławczego dotyczące wiedzy oskarżyciela o sprawcy i terminu wniesienia aktu oskarżenia są prawidłowe, a postępowanie skargowe nie pozwala na odmienne ustalenia.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego M. R. na wyrok Sądu Okręgowego w G., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Z. z powodu naruszenia przepisu art. 42 § 1 k.p.k. dotyczącego bezstronności sędziego. Sąd Okręgowy uznał, że konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości. Skarga obrony koncentrowała się na zarzucie przedawnienia karalności czynu, wskazując, że oskarżyciel dowiedział się o sprawcy w dniu zdarzenia, co skutkowałoby upływem terminu do wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie skargowe ogranicza się do badania bezwzględnych przyczyn odwoławczych i nie pozwala na dokonywanie odmiennych ustaleń faktycznych niż te poczynione przez sąd odwoławczy. Sąd odwoławczy prawidłowo ustalił, że oskarżyciel prywatny dowiedział się o sprawcy w terminie pozwalającym na wniesienie aktu oskarżenia z zachowaniem ustawowego terminu. W związku z tym, skarga obrony nie mogła zostać uwzględniona, a oskarżony został obciążony kosztami postępowania skargowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy prawidłowo uznał potrzebę uchylenia wyroku sądu I instancji z powodu konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, wynikającej z wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że okoliczność wskazująca na bliskie związki sędziego z oskarżycielką prywatną mogła wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, co stanowi podstawę do uchylenia wyroku i ponownego rozpoznania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście utrzymania w mocy orzeczenia sądu odwoławczego)

Strony

NazwaTypRola
M. R.osoba_fizycznaoskarżony
J.H.osoba_fizycznaoskarżycielka prywatna
Z. S.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 539e § 2

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439§1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

k.p.k. art. 539a § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego.

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazuje na 'okoliczność' tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, nie zaś o znajomości jednej ze stron procesu.

k.k. art. 217 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepisy k.p.k. dotyczące uchylenia wyroku i konieczności ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego. Ustalenia faktyczne sądu odwoławczego dotyczące wiedzy oskarżyciela o sprawcy i terminu wniesienia aktu oskarżenia są prawidłowe i nie podlegają weryfikacji w postępowaniu skargowym. Nie zachodziły bezwzględne przyczyny odwoławcze ani konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi obrony w oparciu o zarzut przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Argumentacja obrony dotycząca przedawnienia karalności czynu, która wymagałaby odmiennych ustaleń faktycznych niż poczynione przez sąd odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 437§2 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie [...] zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza daleko idące wątpliwości musi budzić postawa sędziego przewodniczącego rozprawie w Sądzie I instancji art. 41§1 k.p.k. wskazuje na „okoliczność” tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, nie zaś o znajomości jednej ze stron procesu.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi do Sądu Najwyższego, ograniczeń postępowania skargowego oraz oceny bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w tym kwestii bezstronności sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zarzutów podniesionych w skardze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, takich jak bezstronność sędziego i ograniczenia postępowania skargowego przed Sądem Najwyższym, co jest interesujące dla prawników procesowych.

Sąd Najwyższy o bezstronności sędziego i granicach skargi. Czy przedawnienie zawsze ratuje?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KS 3/21
POSTANOWIENIE
Dnia 25 stycznia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 2021r.,
w sprawie
M. R.
oskarżonego o czyn z art. 217§1 k.k.
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 9 października 2020r., sygn. akt VI Ka (…), uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 2 marca 2020r., sygn. akt II K (…)
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
postanowił:
1) oddalić skargę,
2) obciążyć oskarżonego M. R. kosztami sądowymi postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 437§2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439§1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Powiązanie tego przepisu z treścią art. 539a§3 k.p.k., w którym wymieniono podstawy tego środka zaskarżenia, jednoznacznie wskazuje, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji
,
zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego (
vide
: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018r., sygn. akt I KZP 13/17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017r., sygn. akt IV KS 6/16). Z powyższego wynika również, że uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego winno jednoznacznie wskazywać, która z przesłanek określonych w art. 437§2 k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Z uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd
Okręgowy uznał, że sprawa została rozpoznana przez Sąd I instancji z naruszeniem przepisu art. 42§1 k.p.k. Zarzuty w tej przestrzeni zostały przez Sąd Odwoławczy wyinterpretowane z treści osobistej apelacji oskarżyciela prywatnego.
Bezsprzecznie, daleko idące wątpliwości musi budzić postawa sędziego przewodniczącego rozprawie w Sądzie I instancji, która najpierw składa oświadczenie o tym, że pozostaje w bliskich związkach towarzyskich z ówczesną oskarżycielką prywatną J.H. (sprawa II K (…)), a następnie, odnośnie tego samego zdarzenia, lecz w innej konfiguracji stron, bierze udział w jej rozpoznaniu. Zauważyć należy tu, że art. 41§1 k.p.k. wskazuje na
„okoliczność”
tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, nie zaś o znajomości jednej ze stron procesu.
Dostrzegając taką okoliczność w jej konsekwencji Sąd Odwoławczy słusznie uznał potrzebę uchylenia wyroku Sądu I instancji, wynikającą z konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Postępując w ten sposób Sąd Okręgowy nie naruszył dyspozycji art. 539a§3 k.p.k.
Skarga obrony oparta została jednak na przesłance z art. 439§1 pkt 9 k.p.k. – skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie powinno być umorzone z powodu przedawnienia karalności czynu. W ocenie obrońcy oskarżyciel dowiedział się o osobie sprawcy w dniu zdarzenia to jest 23 marca 2016 r. i w oparciu o tę datę winien być ustalony termin do wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Rzecz jednak w tym, że jak wynika z zeznań Z. S. poznał on tożsamość sprawcy dopiero jesienią 2016 r., a Sąd Odwoławczy przyjął, iż oskarżyciel wiedział o osobie
sprawcy najpóźniej w dniu 27 maja 2016 r., a zatem, składając prywatny akt oskarżenia w dniu 5 kwietnia 2017 r. uczynił to z zachowaniem ustawowego, rocznego terminu do dokonania tej czynności.
Nie ma zatem możliwości uwzględnienia skargi obrony i przyjęcia innej daty upływu terminu przedawnienia bez dokonania w tym zakresie odmiennych ustaleń faktycznych niż te, które poczynił Sąd Odwoławczy. Ustalenia te wszak, jak wskazał sam skarżący, wymagałyby przeprowadzenia odrębnego postępowania dowodowego, to zaś jest niedopuszczalne w postępowaniu skargowym. Argumenty te natomiast może przedstawić obrona w ponowionym postępowaniu instancyjnym.
W tej sytuacji skarga nie mogła być uznana za zasadną.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI