IV KS 29/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, uznając, że naruszenie zasady bezpośredniości nie wymagało ponownego przeprowadzenia całego przewodu sądowego.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia zasady bezpośredniości. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że naruszenie zasady bezpośredniości przez sąd pierwszej instancji nie uzasadniało uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w całości, jeśli nie wszystkie dowody wymagały powtórzenia.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uzasadnił swoje stanowisko koniecznością przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego z powodu naruszenia przez Sąd Rejonowy zasady bezpośredniości i ustności. Pełnomocnik oskarżycielki zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., twierdząc, że naruszenie zasady bezpośredniości nie było tak rażące, aby wymagało ponownego przeprowadzenia całego przewodu. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną. Wskazał, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić tylko w określonych przypadkach, w tym gdy jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Sąd Najwyższy stwierdził, że chociaż sąd okręgowy prawidłowo zidentyfikował naruszenie zasady bezpośredniości przez sąd pierwszej instancji (poprzez ocenę zeznań świadków na podstawie protokołów bez ponownego przesłuchania), to uchybienie to nie uzasadniało wydania wyroku kasatoryjnego. W ocenie Sądu Najwyższego, potrzeba przeprowadzenia na rozprawie przez sąd odwoławczy dotyczyła jedynie tych dowodów, które nie zostały przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, a nie całego przewodu sądowego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasady bezpośredniości nie zawsze uzasadnia konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości przez sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy powinien ocenić, czy uchybienie dotyczy wszystkich dowodów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych, czy tylko części z nich.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości zachodzi, gdy naruszenie przepisów prawa procesowego przez sąd pierwszej instancji skutkuje nierzetelnością postępowania uzasadniającą powtórzenie wszystkich czynności. W analizowanej sprawie naruszenie zasady bezpośredniości nie dotyczyło wszystkich dowodów, a jedynie oceny zeznań świadków na podstawie protokołów, co nie wymagało ponownego przesłuchania wszystkich osób ani przeprowadzenia wszystkich dowodów od nowa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżycielka posiłkowa K. A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. A. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| K. A. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 207 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
k.p.k. art. 539a § 3
Kodeks postępowania karnego
Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.
Pomocnicze
k.k. art. 217 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 3
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 454
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539e § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. przez sąd odwoławczy poprzez uznanie, że konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości z powodu naruszenia zasady bezpośredniości, podczas gdy uchybienie to nie dotyczyło wszystkich dowodów.
Odrzucone argumenty
Argumenty prokuratora o bezzasadności skargi.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji rażące naruszenie zasady bezpośredniości, co uniemożliwiło prawidłową ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący, sprawozdawca
Jerzy Grubba
członek
Jarosław Matras
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady bezpośredniości w postępowaniu karnym oraz przesłanek uchylenia wyroku przez sąd odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia zasady bezpośredniości i oceny sądu odwoławczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej w prawie karnym - zasady bezpośredniości - i pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędne stosowanie tej zasady przez sądy niższych instancji, co ma znaczenie praktyczne dla prawników.
“Sąd Najwyższy: Naruszenie zasady bezpośredniości nie zawsze oznacza konieczność powtórzenia całego procesu!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KS 29/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jerzy Grubba SSN Jarosław Matras Protokolant Kinga Sternik w sprawie D. A. oskarżonej o czyn z art. 207 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 31 lipca 2024 r. skargi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 19 lutego 2024 r., VI Ka 763/23, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 26 października 2023 r., III K 462/22, i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k., 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; 2. zwraca oskarżycielce posiłkowej K. A. uiszczoną opłatę od kasacji w kwocie 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł. Jerzy Grubba Małgorzata Gierszon Jarosław Matras UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Rybniku, wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I II K 426/22, uznał oskarżoną D. A. za winną popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 kk w zw. art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, kt ó rej wykonanie warunkowo zawiesił na okres pr ó by wynoszący 2 lata, nadto zobowiązał oskarżoną do powstrzymywania się od kontaktowania z pokrzywdzoną wbrew jej woli oraz tytułem środka kompensacyjnego zasądził na rzecz pokrzywdzonej kwotę 3000 zł tytułem nawiązki. Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony apelacją obrońcy oskarżonej. Sąd Okręgowy w Rybniku wyrokiem z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt VI Ka 763/23, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd II instancji wskazał, że zachodzi konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego, kt ó ra wynika z naruszenia przez Sąd I instancji zasady bezpośredniości oraz ustności. Skargę na wyrok sądu odwoławczego wni ó sł pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej K. A. , kt ó ry zarzucił w niej naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uznanie, że z uwagi na naruszenie zasady bezpośredniości i ustności konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości, kiedy to w świetle wykonanych czynności procesowych przez Sąd I instancji przesłanka ta nie zachodzi. W związku z tym zarzutem wni ó sł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania przez Sąd II instancji oraz o zasądzenie od oskarżonej na rzecz oskarżycielki subsydiarnej K. A. zwrotu koszt ó w postępowania, w tym koszt ó w zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę prokurator wni ó sł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.). Stosownie do art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o kt ó rej mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., jako pow ó d uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi w ó wczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powt ó rzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przew ó d sądowy w sądzie pierwszej instancji (zob. uchwał a sk ładu siedmiu sędzi ó w Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNK 2019, z. 6, poz. 3). Z uzasadnienia zaskarżonego skargą orzeczenia wynika, że podstawą wydania wyroku kasatoryjnego była konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Uzasadniając wystąpienie tej przesłanki Sąd odwoławczy stwierdził, że miało miejsce „rażące naruszenie zasady bezpośredniości, co uniemożliwiło prawidłową ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego”. Ani z tego fragmentu uzasadnienia, ani z jego części dotyczącej rozpoznania zarzut ó w apelacyjnych nie wynika jednak, aby to uchybienie dotyczyło wszystkich dowod ó w stanowiących postawę dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych. Nie doszło do przesłuchania na rozprawie tych świadk ó w, co do kt ó rych Sąd I instancji stwierdził, że z ich zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym wynika, że nie mają oni wiedzy o zdarzeniu albo tych, co do kt ó rych stwierdził, po lekturze protokołów ich zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym, iż nie są obiektywni. Zgodzić nale ży się z Sądem odwoławczym, że tak dokonana ocena dowodu narusza zasadę bezpośredniości. To uchybienie nie uzasadniało jednak wydania wyroku kasatoryjnego. W badanej sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia na rozprawie przez sądem odwoławczym jedynie tych dowod ó w, kt ó re nie zostały przeprowadzone przed Sądem I instancji. Nie ma potrzeby ponownego przesłuchiwania oskarżonej, pokrzywdzonej, świadk ó w przesłuchanych przez Sąd I instancji, jak i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz dowod ó w z dokument ó w. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [J.J.] [ms] Jerzy Grubba Małgorzata Gierszon Jarosław Matras
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI