I KS 9/22

Sąd Najwyższy2022-04-21
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
skargapostępowanie karneSąd Najwyższysąd apelacyjnysąd okręgowyuchylenie wyrokuprzekazanie do ponownego rozpoznaniaprzesłanka procesowaart. 539a k.p.k.

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy na postanowienie sądu apelacyjnego uchylające wyrok sądu okręgowego i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, uznając skargę za bezzasadną.

Obrońca oskarżonego S.B. złożył skargę do Sądu Najwyższego na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., twierdząc, że sąd apelacyjny powinien był umorzyć postępowanie z uwagi na negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wskazując, że postępowanie w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy kontroli podstaw uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nie ponownej ocenie zarzutów apelacyjnych.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego S.B. wniesioną w trybie art. 539a § 1 k.p.k. na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 27 października 2021 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 27 stycznia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., argumentując, że sąd apelacyjny bezpodstawnie uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podczas gdy powinna ona zostać umorzona z uwagi na negatywną przesłankę procesową określoną w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał skargę za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że postępowanie w trybie art. 539a § 1 k.p.k. ma na celu kontrolę zasadności uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nie ponowną merytoryczną ocenę zarzutów podniesionych w apelacji. Podkreślono, że sąd apelacyjny uchylił wyrok, ponieważ uznał za konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego. Sąd Najwyższy nie stwierdził wystąpienia bezwzględnych przyczyn uchylenia wyroku z art. 439 § 1 k.p.k., a zarzut naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. został uznany za niezasadny, ponieważ skarżąca nie wykazała, że uchylenie wyroku nastąpiło wbrew tej normie procesowej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę i obciążył oskarżonego kosztami postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga w trybie art. 539a § 1 k.p.k. może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód – określonych w art. 454 k.p.k. – do wydania wyroku zmieniającego, albo czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego, jak też czy zasadnie stwierdził, iż w sprawie zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie zainicjowane skargą w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy kontroli zaistnienia podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nie merytorycznemu badaniu prawidłowości kontroli odwoławczej w aspekcie zarzutów podniesionych w apelacji. Skarżąca ponowiła apelacyjny zarzut wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej, który został już przez sąd odwoławczy rozpoznany i uznany za niezasadny. Zarzut naruszenia art. 437 k.p.k. nie odnosił się do przyjętej przez sąd II instancji podstawy kasatoryjnej z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., co wskazuje na niezrozumienie istoty skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Prokurator

Strony

NazwaTypRola
S. B.osoba_fizycznaoskarżony
obrońca S. B.inneskarżący
Prokuratororgan_państwowyskarżący (w odpowiedzi na skargę)

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 539a § § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguluje tryb wnoszenia skargi od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w tym konieczność przeprowadzenia w całości przewodu sądowego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Określa negatywne przesłanki procesowe skutkujące koniecznością umorzenia postępowania.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze.

k.p.k. art. 454

Kodeks postępowania karnego

Określa zasady kontroli odwoławczej.

k.k. art. 258 § § 3

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa zorganizowanej grupy albo związku przestępczego.

u.p.n. art. 55 § ust. 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Dotyczy handlu narkotykami.

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przygotowania do przestępstwa.

k.k. art. 65 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstw popełnionych w ramach zorganizowanej grupy albo związku przestępczego.

k.k. art. 12

Kodeks karny

Dotyczy czynów popełnionych w krótkich odstępach czasu.

k.k. art. 45 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przepadku korzyści majątkowej.

k.k. art. 299 § § 1 i 5

Kodeks karny

Dotyczy prania pieniędzy.

k.k. art. 91 § § 1 i 2

Kodeks karny

Dotyczy łączenia kar.

k.k. art. 85 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy zasad łączenia kar.

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy zasad łączenia kar.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy wyłącznie kontroli podstaw uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nie ponownej ocenie zarzutów apelacyjnych. Sąd odwoławczy prawidłowo uznał za konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. przez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy powinna ona zostać umorzona z uwagi na negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem tego postępowania nie jest natomiast merytoryczne badanie prawidłowości przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień zarzucanych w apelacji. Stanowisko to potwierdzone zostało w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I KZP 13/17. Skarżąca we wniesionym (nadzwyczajnym) środku zaskarżenia ponowiła apelacyjny zarzut wystąpienia w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., który został przez sąd ad quem rozpoznany i uznany za niezasadny. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ponownej oceny zasadności zarzutów podniesionych w apelacji.

Skład orzekający

Marek Motuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 539a § 1 k.p.k. oraz zasady uchylania wyroków przez sądy odwoławcze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania (skarga na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego) i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy karnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kognicji Sądu Najwyższego w specyficznym trybie skargi nadzwyczajnej, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Kiedy skarga na wyrok kasatoryjny jest bezzasadna?

Sektor

inne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt I KS 9/22
POSTANOWIENIE
Dnia 21 kwietnia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Motuk
w sprawie
S. B.
oskarżonego o czyn z art. 258 § 3 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2022 r.
skargi obrońcy w trybie art. 539a § 1 k.p.k.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II AKa (…)
uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w O.
z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt III K (…)
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania
p o s t a n o w i ł:
1.
oddalić skargę;
2.
obciążyć S. B. kosztami postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt III K (…):
1.
w pkt 1 uznał oskarżonego S. B. za winnego popełnienia czynu zabronionego opisanego w punkcie I aktu oskarżenia, tj. przestępstwa z art. 258 § 3 k.k. i za to, na podstawie art. 258 § 3 k.k., wymierzył mu karę 5 lat pozbawienia wolności;
2.
w pkt 2 uznał oskarżonego S. B. za winnego popełnienia czynu zabronionego opisanego w punkcie II aktu oskarżenia, przyjmując że transport 163 kg haszyszu samochodem K.
(…)
, w przypadku którego kurierem był A. M., miał miejsce w okresie od 10 września 2014 r. do 15 kwietnia 2014 r., tj. przestępstwa z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wymierzył oskarżonemu karę grzywny 400 stawek dziennych, przyjmując że jedna stawka dzienna jest równoważna kwocie 300 zł, oraz karę 6 lat pozbawienia wolności;
3.
w pkt 3,
na podstawie art. 45 § 1 k.k., orzekł od oskarżonego S. B. przepadek równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa przypisanego mu w 2 części dyspozytywnej wyroku w kwocie 36 180 000 zł;
4.
w pkt 4
uznał oskarżonego S. B. za winnego popełnienia czynów zabronionych opisanych w pkt III, IV i V aktu oskarżenia, uznając że stanowią one ciąg przestępstw z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to, na podstawie art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu karę 6 lat pozbawienia wolności;
5.
w pkt 5, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k., połączył kary pozbawienia wolności orzeczone w punktach 1, 2 i 4 części dyspozytywnej wyroku i wymierzył oskarżonemu karę łączną 10 lat pozbawienia wolności;
6.
w pkt 6 zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;
7.
w pkt 7 zwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu.
Od ww. wyroku Sądu Okręgowego w O.  apelacje wnieśli obrońcy oskarżonego, zaskarżając to orzeczenie w całości, a także prokurator (na niekorzyść oskarżonego, zaskarżając wyrok w zakresie zarzutów z pkt II, III, IV, V w całości oraz co do orzeczenia o karze łącznej).
W apelacjach wniesionych na korzyść oskarżonego podniesiono liczne zarzuty obrazy prawa procesowego oraz zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych. Jeden z obrońców zarzucił wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., skutkującej koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonego.
Oskarżyciel publiczny we wniesionej apelacji przedstawił zarzuty obrazy prawa procesowego oraz zarzuty rażącej niewspółmierności kary.
Sąd Apelacyjny w (…) – po rozpoznaniu wniesionych apelacji – wyrokiem
z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II AKa (…), uchylił zaskarżony wyrok i sprawę S. B. przekazał Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania.
Od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego obrońca oskarżonego wniosła skargę w trybie art. 539a § 1 k.p.k., zaskarżając to orzeczenie w całości.
Obrońca zarzuciła naruszenie art. 437 § 2 k.p.k., polegające na uchyleniu wyroku Sądu Okręgowego w O. w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I Instancji, w sytuacji gdy w sprawie zachodzi negatywna przesłanka procesowa określona w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., która skutkowała koniecznością uchylenia wyroku w  całości i umorzenia postępowania, skutkiem czego bezpodstawnie Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie o charakterze kasatoryjnym.
Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o
„uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w (…), II Wydział Karny z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II AKa (…) w całości oraz o umorzenie postępowania”
.
Prokurator w pisemnej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest oczywiście bezzasadna.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania – może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Rozpoznanie skargi ogranicza się zatem do zbadania czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód – określonych w  art. 454 k.p.k. – do wydania wyroku zmieniającego, albo czy jest
konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego
, jak też czy zasadnie stwierdził, iż w sprawie zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).  Postępowanie zainicjowane skargą wniesioną w trybie art. 539a § 1 k.p.k. służy zatem kontroli zaistnienia podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przedmiotem tego postępowania nie jest natomiast merytoryczne badanie prawidłowości przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień zarzucanych w apelacji, jak również zasadności uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy. Stanowisko to potwierdzone zostało w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I KZP 13/17.
Transponując powyższe uwagi do oceny skargi obrońcy, w pierwszej kolejności należy odnotować, że podstawą wydania przez sąd
ad quem
wyroku kasatoryjnego była – jak wynika to wyraźnie z jego pisemnego uzasadnienia – konieczność przeprowadzenia w całości przewodu sądowego. W tym stanie rzeczy uprawniona strona mogła wnieść skargę bądź to z powodu ewentualnego naruszenia art. 437 k.p.k. w związku z brakiem konieczności przeprowadzenia w całości przewodu sądowego, bądź z powodu zaistnienia uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. w odniesieniu do wyroku sądu odwoławczego, albowiem ta podstawa skargi obejmuje wyłącznie postępowanie odwoławcze
(por. postanowienie SN z dnia 26 maja 2020 r., I KZP 14/19). Tymczasem skarżąca we wniesionym (nadzwyczajnym) środku zaskarżenia ponowiła apelacyjny zarzut wystąpienia w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., który został przez sąd
ad quem
rozpoznany i uznany za niezasadny. Przedstawienie zarzutu naruszenia art. 437 k.p.k., który w żaden sposób nie odnosi się do przyjętej przez sąd II instancji podstawy kasatoryjne z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., wskazuje na niezrozumienie istoty skargi na orzeczenie sądu odwoławczego (na co wskazuje również sformułowany przez skarżącą wniosek o umorzenie postępowania). Sąd Najwyższy w trybie zainicjowanym skargą nie jest uprawniony do ponownej oceny zasadności zarzutów podniesionych w apelacji.
Resumując, Sąd Najwyższy nie stwierdził w niniejszej sprawie wystąpienia – na etapie postępowania odwoławczego – uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k., które musiałoby skutkować uchyleniem wyroku kasatoryjnego niezależnie od zarzutu skargi obrońcy (art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. w zw. z art. 539f k.p.k.). W tym stanie rzeczy skuteczność skargi była uzależniona od przedstawiania w niej zasadnego zarzutu naruszenia art. 437 § 2 k.p.k., a zatem wskazania, że uchylenie wyroku nastąpiło wbrew tej normie procesowej, czego jednak skarżąca nie uczyniła.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę