IV KS 2/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy oskarżonej G.W. o wyłączenie sędziego SN A.D. od udziału w sprawie IV KS 2/26 został pozostawiony bez rozpoznania. Jako podstawę wniosku wskazano wątpliwości co do bezstronności i niezależności sędziego, wynikające z jego powołania na urząd na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym (uSN). Stwierdził, że art. 29 § 5 uSN stanowi lex specialis i lex posterior w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., co oznacza, że w sprawach objętych zakresem tej specustawy, nie stosuje się ogólnych przepisów k.p.k. Wskazał, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN na urząd, na które powołał się wnioskodawca, są objęte właśnie art. 29 § 5 uSN. Ponadto, Sąd Najwyższy przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), w którym stwierdzono niezgodność przepisów k.p.k. dopuszczających badanie wadliwości powołania sędziego z Konstytucją. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Odnosząc się do uchwały połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I – 4110 – 1/20), która sugerowała, że sędziowie powołani na podstawie ustawy z 2017 r. nie tworzą sądu ustanowionego na mocy ustawy, Sąd Najwyższy zaznaczył, że uchwała ta straciła moc normatywną na mocy wyroku TK z 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20). Sąd uznał, że argumentacja oparta na tezie o braku niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w kwestionowanym trybie nie jest trafna, a status sędziego ma charakter jednorodny, niezależnie od sposobu powołania. Podkreślono, że powołanie przez Prezydenta RP nadaje sędziemu legitymację demokratyczną i konstytucyjną. W związku z powyższym, wniosek został uznany za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawiony bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego w kontekście jego powołania, relacji między przepisami k.p.k. a specustawą o SN, oraz znaczenia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla postępowania sądowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i ustawy o SN oraz orzecznictwem TK w tym zakresie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na okolicznościach dotyczących jego powołania na urząd na podstawie ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, powinien być rozpoznawany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. czy art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek taki powinien być rozpoznawany na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 29 § 5 ustawy o SN, regulujący badanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN w kontekście jego powołania, ma pierwszeństwo przed ogólnym art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim przedmioty obu regulacji się pokrywają. Wnioskodawca powołał się na okoliczności objęte właśnie tą specustawą.
Czy przepisy Kodeksu postępowania karnego, w zakresie w jakim dopuszczają rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2011 r. (w brzmieniu po zmianach z 2017 r.), są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 22/19 stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w tym zakresie jest niezgodny z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok TK P 22/19, który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy k.p.k. dopuszczające badanie wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej na mocy ustawy z 2011 r. (w brzmieniu po zmianach z 2017 r.). Orzeczenie TK ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne.
Czy udział w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, powołanego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., sam przez się i w każdym przypadku stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy w tym składzie nie podziela takiego stanowiska, zwłaszcza w świetle wyroku TK U 2/20, który pozbawił mocy normatywnej uchwałę połączonych izb SN z 2020 r. w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku TK U 2/20, który stwierdził utratę mocy normatywnej przez uchwałę połączonych izb SN z 2020 r. (BSA I – 4110 – 1/20) dotyczącą nienależytej obsady sądu w przypadku sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r. W związku z tym, Sąd nie był związany tą uchwałą i nie podzielił poglądu o automatycznej nienależytej obsadzie sądu.
Czy argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, jest trafna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, argumentacja ta nie mogła zostać uznana za trafną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym konstytucja jest najwyższym prawem. Stwierdził, że status sędziego ma charakter jednorodny, a powołanie przez Prezydenta RP nadaje mu niezbędną legitymację demokratyczną i konstytucyjną, tworząc nierozerwalną łączność z Rzecząpospolitą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.W. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| A.D. | inne | sędzia |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
W związku z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario, stosowany do wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ogólna podstawa wyłączenia sędziego, która została wyłączona w zakresie pokrywającym się z art. 29 § 5 uSN.
uSN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Szczególna regulacja dotycząca badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego, stanowiąca lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
uSN art. 29 § 7
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wspomniany w kontekście uprawnionego do złożenia wniosku.
Ustawa o zmianie ustawy o KRS oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., na mocy której ukształtowano KRS i powołano sędziego.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r., wspomniana w kontekście wyroku TK P 22/19.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, przywołany w kontekście wyroku TK P 22/19.
Konstytucja RP art. 144 § 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 179 Konstytucji RP, przywołany w kontekście wyroku TK P 22/19.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 29 § 5 uSN jako lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k. • Wyrok TK P 22/19 stwierdzający niezgodność przepisów k.p.k. z Konstytucją w zakresie badania wadliwości powołania sędziego. • Wyrok TK U 2/20 pozbawiający mocy normatywnej uchwałę połączonych izb SN z 2020 r. w sprawie nienależytej obsady sądu. • Status sędziego ma charakter jednorodny, a powołanie przez Prezydenta RP nadaje legitymację. • Brak powiązania okoliczności powołania sędziego z przedmiotem sprawy.
Odrzucone argumenty
Wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności wynikające z trybu powołania. • Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z powodu udziału sędziego powołanego na podstawie ustawy z 2017 r.
Godne uwagi sformułowania
art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi względem niego lex specialis, a pod względem temporalnym lex posterior • Konsekwencją zaprezentowanej wykładni jest stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN. • Już samo to stanowi podstawę do pozostawienia wniosku bez rozpoznania w zakresie oparcia go o normę wynikającą z przepisu art. 41 § 1 k.p.k. • uchwała ta pozbawiona została charakteru normatywnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. • argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za trafną. • status sędziego ma charakter jednorodny i nie podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
przewodniczący
A.D.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego w kontekście jego powołania, relacji między przepisami k.p.k. a specustawą o SN, oraz znaczenia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla postępowania sądowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i ustawy o SN oraz orzecznictwem TK w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: czy sędzia powołany po 2017 r. może być wyłączony z powodu trybu nominacji?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.