IV KS 19/23

Sąd Najwyższy2023-06-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuŚrednianajwyższy
opieka nad dzieckiemodpowiedzialność nauczycielaodpowiedzialność dyrektoranarażenie na niebezpieczeństwokodeks karnypostępowanie karnesąd najwyższyuchylenie wyroku

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy nauczycielki i dyrektorki przedszkola na wyrok uchylający ich uniewinnienie, uznając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował przepisy o zakazie orzekania na niekorzyść oskarżonego po uniewinnieniu.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonych nauczycielki i dyrektorki przedszkola na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok uniewinniający ich od zarzutu narażenia dziecka na niebezpieczeństwo. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną, stwierdzając, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k. (zakaz reformationis in peius), uchylając wyrok uniewinniający i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonych M. G. i M. C. na wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim uniewinniający obie oskarżone od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 160 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. Sąd Okręgowy uchylił wyrok uniewinniający, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy i wadliwie zastosował art. 5 § 2 k.p.k., powołując się na wątpliwości, które można było wyeliminować poprzez analizę materiału dowodowego. Sąd Najwyższy uznał skargę obrońcy za niezasadną, wskazując, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k. (zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego po uniewinnieniu), co uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty skarżącego dotyczące wykładni prawa materialnego i oceny dowodów nie mogły być przedmiotem postępowania skargowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy może uchylić wyrok uniewinniający i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a materiał dowodowy pozwalał na poczynienie ustaleń i wyeliminowanie wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., ponieważ sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, nie analizując zachowania oskarżonych i próbując scedować rozstrzygnięcie na biegłych. W takich okolicznościach uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Prokurator / Pełnomocniczka oskarżycieli posiłkowych

Strony

NazwaTypRola
M. G.osoba_fizycznaoskarżony
M. C.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Lidzbarku Warmińskimorgan_państwowystrona skarżąca (apelacja)
Pełnomocniczka oskarżycieli posiłkowychinnestrona skarżąca (apelacja)
Obrońca oskarżonychinneskarżący (skarga do SN)

Przepisy (11)

Główne

k.k. art. 160 § 2

Kodeks karny

Narażenie małoletniego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Niedopełnienie obowiązku służbowego przez funkcjonariusza publicznego.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Zasada kumulacji przepisów (zbieg przepisów).

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

Warunki uchylenia orzeczenia sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego po jego uniewinnieniu w pierwszej instancji (reformationis in peius).

Karta Nauczyciela

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Obowiązki nauczyciela.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2022 r.

Bezpieczeństwo i higiena w szkołach i placówkach.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r.

Nadzór pedagogiczny.

Pomocnicze

k.p.k. art. 539e § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 5 § 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., ponieważ sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było uzasadnione ze względu na brak analizy materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. poprzez błędne zastosowanie. Kwestionowanie trafności wykładni art. 160 § 2 i § 3 k.k. przez sąd odwoławczy. Kwestionowanie oceny dowodów przez sąd odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

nie rozpoznał istoty sprawy próba scedowania na biegłych przez Sąd I instancji swoich wyłącznych kompetencji do rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania wadliwie zastosował regułę określoną w art. 5 § 2 k.p.k. co do możliwości przypisania oskarżonym popełnienia występku z art. 160 § 2 k.k., jako podstawę wydanego wyroku uniewinniającego, gdyż nie rozpoznał istoty sprawy pomimo bardzo obszernego materiału dowodowego zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k., zabraniający skazania oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.), zwłaszcza w kontekście nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy mimo posiadania materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności nauczycieli i dyrekcji przedszkola za narażenie dziecka na niebezpieczeństwo, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje również zawiłości procedury karnej i rolę Sądu Najwyższego w kontroli orzeczeń sądów niższych instancji.

Czy sąd może uchylić uniewinnienie, jeśli sąd pierwszej instancji 'nie rozpoznał istoty sprawy'? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KS 19/23
POSTANOWIENIE
Dnia 14 czerwca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 czerwca 2023 r.,
‎
sprawy
M. G.  i M. C.
oskarżonych z art. 160 § 2 k.k. i inne,
‎
z powodu skargi wniesionej przez obrońcę oskarżonych,
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 20 lutego 2023 r., VII Ka 10/23,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim
z dnia 3 listopada 2022 r., II K 325/20,
p o s t a n o w i ł
1) oddalić skargę;
2) obciążyć oskarżone M. G. i M. C. kosztami postępowania skargowego w częściach równych.
UZASADNIENIE
M. G.
została oskarżona o to, że w dniu 19 lutego 2020 r. w O., woj. […], wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r., stanowiącego Kartę Nauczyciela, jako nauczyciel S. w O., pomimo ciążącego na niej obowiązku opieki nad małoletnim X.Y.., nie dopełniła tego obowiązku służbowego opuszczając okresowo pomieszczenie przedszkolne, w kt
ó
rym przebywał małoletni i pozostawiła go bez nadzoru innej osoby uprawnionej do sprawowania opieki, w wyniku czego małoletni X.Y.. samowolnie opuścił plac
ó
wkę przedszkola i poruszał się drogą osiedlową, a następnie chodnikiem wzdłuż drogi oraz w bezpośrednim sąsiedztwie parkingu dla pojazd
ó
w o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony, czym naraziła go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, działając na szkodę jego interesu prywatnego tj. o przestępstwo z art. 231 §
1 k
.k. w zb. z art. 160 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Natomiast M. C. została oskarżona o to, że w dniu 19 lutego 2020 r. w O., woj. […], wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r., stanowiącego Kartę Nauczyciela, Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2022 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i plac
ó
wkach oraz Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego, jako dyrektor Przedszkola [...] w O., pomimo ciążącego na niej obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunk
ó
w pobytu w plac
ó
wce oraz obowiązku opieki nad małoletnim, nie dopełniła tego obowiązku służbowego czym naraziła małoletniego X.Y.. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w ten spos
ó
b, że mając wiedzę co do braku właściwych zabezpieczeń pomieszczeń plac
ó
wki przed nienadzorowanym wyjściem z niej małoletnich oraz sprawując niedostateczną kontrolę nad pracą nauczycieli w zakresie przestrzegania przez nich przepis
ó
w prawa, dotyczących działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz obowiązujących w plac
ó
wce procedur dotyczących bezpieczeństwa dzieci, doprowadziła do pozostawienia małoletnich bez opieki, czym umożliwiła małoletniemu X.Y.. samowolne wyjście z przedszkola, działając na szkodę jego interesu prywatnego, tj. o przestępstwo z art. 231 §
1 k
.k. w zb. z art. 160 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 roku, sygn. II K 325/20 Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim uniewinnił obie oskarżone od popełnienia zarzuconych im czyn
ó
w.
Wyrok został zaskarżony apelacją przez prokurator Prokuratury Rejonowej w Lidzbarku Warmińskim oraz przez pełnomocniczkę oskarżycieli posiłkowych.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z dnia 20 lutego 2023 roku, sygn. VII Ka 10/23, zaskarżony wyrok uchylił w całości i sprawę do ponownego rozpoznania przekazał Sądowi Rejonowemu w Lidzbarku Warmińskim.
Od wyroku Są
du
II instancji
skarg
ę
do S
ądu Najwyższego złożył obrońca oskarżonych M. G. i M. C.. W złożonej skardze obrońca zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim. Podnosząc ten zarzut, obrońca oskarżonych wni
ó
sł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Pełnomocniczka oskarżycieli posiłkowych wniosła o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej. Natomiast prokurator w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie wynika, że przyczyną uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim był
a regu
ła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Odwoławczego prowadzi do wniosku, że Sąd II instancji orzekając kasatoryjnie w zakresie uniewinnienia oskarżonych M. G. i M. C. od zarzutu popełnienia czynu z art. 160 § 2 k.k., powiązał uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Lidzbarku Warmińskim z jedną z przyczyn wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k., a mianowicie z art 454 §
1 k
.p.k.. Rozstrzygnięcie takie zostało poprzedzone gruntowną i wszechstronną analizą i oceną obszernego materiału dowodowego zebranego przez Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmiński, kt
ó
rej to oceny nie dokonał Sąd I instancji, a w konsekwencji - zdaniem Sądu Odwoławczego - nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd ten stwierdził w uzasadnieniu, że Sąd I instancji w og
ó
le nie analizował zachowania obu oskarżonych, kt
ó
re umo
żliwiły 3-letniemu dziecku opuszczenie punktu przedszkolnego i udanie się do swojego miejsca zamieszkania pomimo tego, ż
e materia
ł dowodowy w pełni pozwał na poczynienie ustaleń w omawianym zakresie. Sąd ten stwierdził też, że pr
ó
ba scedowania na biegłych przez Sąd I instancji swoich wyłącznych kompetencji do rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania w sprawie karnej, nie mogła być skuteczna. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy w Olsztynie doszedł do przekonania, że Sąd I instancji wadliwie zastosował
regu
łę określoną w art. 5 § 2 k.p.k. co do możliwości przypisania oskarżonym popełnienia występku z art. 160 § 2 k.k., jako podstawę wydanego wyroku uniewinniającego, gdyż nie rozpoznał istoty sprawy pomimo bardzo obszernego materiału dowodowego, kt
ó
ry prawidłowo oceniony pozwalał na wyeliminowanie wątpliwości, na kt
ó
re powołał się Sąd
a quo.
Ocena dowod
ó
w, dokonana przez Sąd Odwoławczy doprowadziła go do wniosku, że w świetle całokształtu materiału dowodowego uniewinnienie oskarżonych M. G. i M. C. przez Sąd I instancji było niezasadne, a ze względu na zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k., zabraniający skazania oskarżonego, kt
ó
ry został uniewinniony w pierwszej instancji, konieczne było uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania.
Tymczasem skarżący pomimo sformułowania zarzutu naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. w uzasadnieniu skargi kwestionował trafność dokonanej przez sąd odwoławczy wykładni art. 160 § 2 i § 3 k.k. oraz oceny dowodów. Te zarzuty skierowane przeciwko wyrokowi Sądu II instancji o charakterze kasatoryjnym nie mogą być przedmiotem postępowania skargowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[SOP]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI