IV KS 18/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego R.B. na wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 11 marca 2025 r., uchylił wyrok Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach z dnia 7 czerwca 2024 r. w części dotyczącej R.B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia była stwierdzona przez Sąd Okręgowy sprzeczność w wyroku Sądu Rejonowego, polegająca na jednoczesnym uniewinnieniu i skazaniu oskarżonego za ten sam czyn, co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał jednak skargę obrońcy za uzasadnioną. Wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił tożsamość czynów zarzucanych oskarżonemu (oszustwo z art. 286 § 1 k.k. i spowodowanie uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 1 k.k.), nie uwzględniając przy tym zakazu reformationis in peius (art. 434 k.p.k.). Sąd Najwyższy podkreślił, że ustalenia faktyczne i oceny prawne, które mogłyby prowadzić do wniosku o jedności czynów, nie mogły być dokonywane z naruszeniem zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego, zwłaszcza w sytuacji, gdy apelacja na niekorzyść nie obejmowała części uniewinniającej. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok kasatoryjny w całości w odniesieniu do oskarżonego R.B. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, nakazując jednocześnie zwrot uiszczonej przez oskarżonego opłaty od skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych, zakazu reformationis in peius oraz ustalania tożsamości czynów w procesie karnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sprzeczność między wyrokiem uniewinniającym a skazującym w odniesieniu do tego samego czynu stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., nawet jeśli dotyczy różnych kwalifikacji prawnych tego samego zdarzenia historycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli taka sprzeczność faktycznie uniemożliwia wykonanie wyroku i została prawidłowo ustalona, uwzględniając zakaz reformationis in peius.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., nieprawidłowo oceniając tożsamość czynów i naruszając zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego. Stwierdzenie sprzeczności wymagało pogłębionych ustaleń faktycznych i prawnych, które nie mogłyby naruszać zakazu reformationis in peius.
Czy sąd odwoławczy może dokonywać niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń faktycznych i prawnych w celu stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli apelacja na niekorzyść nie obejmuje tych kwestii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy jest związany granicami zaskarżenia i zakazem reformationis in peius, co wyklucza dokonywanie niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń w celu stwierdzenia takiej przyczyny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zakaz reformationis in peius (art. 434 k.p.k.) ogranicza możliwość sądu odwoławczego w dokonywaniu ustaleń faktycznych i prawnych na niekorzyść oskarżonego, nawet w przypadku stwierdzania bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sąd odwoławczy nie może 'ominąć' tego ograniczenia, opierając wyrok kasatoryjny na pozornych zarzutach.
Jakie są kryteria ustalania tożsamości czynów w procesie karnym, zwłaszcza w kontekście różnych kwalifikacji prawnych tego samego zdarzenia historycznego?
Odpowiedź sądu
Ustalenie tożsamości czynów wymaga analizy kryteriów obiektywnych (zwartość miejsca i czasu, zespoły aktywności sprawcy) i subiektywnych (nastawienie sprawcy, jedność impulsu woli), a także uwzględnienia przedmiotu ochrony i chronologii zdarzeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na złożoność zagadnienia tożsamości czynów, podkreślając, że sąd nie jest związany opisem czynu z aktu oskarżenia ani jego kwalifikacją prawną. Jednakże, aby dokonać zmiany kwalifikacji lub połączenia czynów, konieczne są przekonujące ustalenia faktyczne, uwzględniające stronę podmiotową i obiektywną, a także zakaz reformationis in peius.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B.B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| K.M. | osoba_fizyczna | współsprawca |
Przepisy (18)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu oszustwa, od którego oskarżony został uniewinniony.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia czynu w krótkich odstępach czasu.
k.k. art. 157 § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu naruszenia czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni, za który oskarżony został skazany.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, w szczególności pkt 7 - sprzeczność wyroku uniemożliwiająca jego wykonanie.
k.p.k. art. 434
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius - orzekanie na niekorzyść oskarżonego.
Pomocnicze
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zastosowanie w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine - zasada niedziałania prawa wstecz.
k.k. art. 69 § 1
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 70 § 1
Kodeks karny
Okres próby przy warunkowym zawieszeniu kary.
k.k. art. 72 § 1
Kodeks karny
Obowiązki skazanego w okresie próby.
k.k. art. 71 § 1
Kodeks karny
Kara grzywny.
k.k. art. 46 § 2
Kodeks karny
Orzeczenie środka kompensacyjnego w postaci nawiązki.
k.p.k. art. 11 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zbieg przepisów.
k.p.k. art. 11 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zbieg przepisów.
k.p.k. art. 539e § 1
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania skargi na wyrok kasatoryjny.
k.p.k. art. 527 § 4
Kodeks postępowania karnego
Zwrot opłaty od skargi.
k.p.k. art. 442 § 3
Kodeks postępowania karnego
Wskazania dla sądu ponownego rozpoznania sprawy.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o kasacji do skargi.
k.p.k. art. 539f
Kodeks postępowania karnego
Odesłanie do stosowania przepisów o kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował sprzeczność wyroku Sądu Rejonowego jako bezwzględną przyczynę odwoławczą. • Sąd Okręgowy naruszył zakaz reformationis in peius, dokonując niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń faktycznych i prawnych. • Sąd Okręgowy nieprawidłowo ocenił tożsamość czynów zarzucanych oskarżonemu.
Odrzucone argumenty
Prokurator wniósł o oddalenie skargi obrońcy.
Godne uwagi sformułowania
przeciwstawnej od przyjętej zarówno w akcie oskarżenia, jak i wyroku Sądu I instancji oceny tożsamości czynu • sprzeczność uniemożliwiającą jego wykonanie • bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. • dalece niepogłębiona i nie mogła, także z powodów procesowych, pozwalać na wnioskowanie o ziszczeniu się w omawianej sprawie bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia • zakaz reformationis in peius (art. 434 k.p.k.) • de facto pozornym zarzucie wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
przewodniczący-sprawozdawca
Michał Laskowski
członek
Waldemar Płóciennik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych, zakazu reformationis in peius oraz ustalania tożsamości czynów w procesie karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych w procesie karnym, w tym interpretacji kluczowych przepisów dotyczących zaskarżania orzeczeń i zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd Najwyższy koryguje błąd Sądu Okręgowego: Jak zakaz reformationis in peius chroni oskarżonego?”
Dane finansowe
WPS: 154 327,5 PLN
nawiązka: 50 000 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.