Orzeczenie · 2015-02-09

IV Kp 642/14

Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Miejsce
Gliwice
Data
2015-02-09
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniaokręgowy
oszustwoupadłośćprzekroczenie uprawnieńodpowiedzialność karnapostępowanie karneobrót gospodarczywierzytelnościsyndyksędzia

Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górach prowadziła śledztwo w sprawie zarzutów dotyczących oszustwa (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.), przekroczenia uprawnień przez nadzorcę sądowego i sędziego sądu rejonowego (art. 231 § 1 k.k.) oraz nieumyślnej niegospodarności członków zarządu spółki (art. 296 § 3 i 4 k.k.). Pokrzywdzony P. L. domagał się zapłaty 500.682 zł za dostarczony towar i usługi transportowe od spółki (...) sp. z o.o., która następnie ogłosiła upadłość. Prokurator umorzył śledztwo, uznając, że brak jest dowodów na zamiar oszustwa ze strony członków zarządu, a także że zachowanie nadzorcy i sędziego nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego, a zarzut niegospodarności uległ przedawnieniu. Pokrzywdzony złożył zażalenie, podnosząc m.in. kwestię powiązań osobowo-kapitałowych między spółkami i niedoszacowania inwestycji. Sąd Okręgowy w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa. Sąd uznał, że materiał dowodowy był wystarczający i nie potwierdził istnienia zamiaru przestępczego po stronie członków zarządu, podkreślając, że spółka mimo trudnej sytuacji finansowej kontynuowała działalność i spłacała zobowiązania. Sąd odwołał się do doktryny i orzecznictwa wskazujących, że oszustwo jest przestępstwem kierunkowym, wymagającym bezpośredniego zamiaru. Powiązania osobowe nie stanowiły podstawy do uznania działań za niezgodne z prawem, a spółka regulowała należności także wobec podmiotów niepowiązanych. Sąd zaznaczył, że podobne zarzuty były już przedmiotem postępowań sądowych w ramach postępowania upadłościowego i nie zyskały aprobaty sądów. W odniesieniu do zarzutów wobec nadzorcy i sędziego, sąd podzielił stanowisko prokuratora, wskazując na pozytywne opinie biegłych dotyczące działań syndyka. Sąd podkreślił również, że prawo karne jest środkiem ostatecznym (ultima ratio) i nie powinno służyć do korygowania rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach, zwłaszcza w obrocie gospodarczym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja znamion oszustwa w kontekście upadłości spółki, stosowanie zasady ultima ratio w prawie karnym gospodarczym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z postępowaniem upadłościowym.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zachowanie członków zarządu spółki w upadłości, polegające na wprowadzeniu w błąd kontrahenta co do zamiaru i możliwości zapłaty za zamówiony towar, wyczerpuje znamiona oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zachowanie członków zarządu nie wyczerpuje znamion oszustwa, gdyż brak jest dowodów na zamiar działania z pokrzywdzeniem wierzyciela. Sam fakt istnienia stanu niewypłacalności nie jest wystarczający, zwłaszcza gdy spółka kontynuowała działalność i spłacała zobowiązania.

Uzasadnienie

Przestępstwo oszustwa jest przestępstwem kierunkowym, wymagającym bezpośredniego zamiaru. W analizowanej sprawie spółka mimo trudnej sytuacji finansowej spłacała część zobowiązań i przedstawiała harmonogram spłat, co przeczy zamiarowi oszukańczemu.

Czy nadzorca sądowy i sędzia sądu rejonowego, działając w postępowaniu upadłościowym, przekroczyli swoje uprawnienia lub niedopełnili obowiązków w sposób uzasadniający odpowiedzialność karną z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zachowanie nadzorcy sądowego i sędziego nie wyczerpuje znamion zarzucanego im czynu zabronionego. Nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa w toku postępowania upadłościowego.

Uzasadnienie

Ustalenia dokonane przez syndyka masy upadłościowej były wielokrotnie przedmiotem oceny biegłych, którzy nie dopatrzyli się nieprawidłowości. Początkowa decyzja o prowadzeniu postępowania z możliwością zawarcia układu miała na celu interes wierzycieli.

Czy czyn polegający na nieumyślnym niedopełnieniu obowiązków przez członków zarządu spółki i wyrządzeniu szkody majątkowej w wielkich rozmiarach uległ przedawnieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, czyn opisany w pkt 4 (nieumyślna niegospodarność) uległ przedawnieniu w sierpniu 2013 r.

Uzasadnienie

Prokurator wskazał, że nastąpiło przedawnienie karalności czynu opisanego w pkt 4, co uniemożliwiło kontynuowanie postępowania w tym zakresie.

Czy powiązania osobowo-kapitałowe między spółkami mogą stanowić dowód istnienia zamiaru przestępczego przy zawieraniu umowy i doprowadzeniu spółki do upadłości?

Odpowiedź sądu

Nie, samo istnienie powiązań osobowych nie stanowi dowodu na zamiar przestępczy ani nie przesądza o nieprawidłowości działań.

Uzasadnienie

Prawo polskie nie zakazuje generalnie dokonywania czynności prawnych z podmiotami powiązanymi. Analiza akt postępowania upadłościowego wykazała, że spółka regulowała należności także wobec podmiotów niepowiązanych, co przeczy tezie o wpływie powiązań na realizację zobowiązań.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Strona wygrywająca
Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górach

Strony

NazwaTypRola
P. L.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górachorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie
Maciej Szłękosoba_fizycznaprokurator
PHU (...)spółkapokrzywdzony (działalność gospodarcza)
(...) sp. z o.o.spółkaspółka w upadłości
W. B.osoba_fizycznaczłonek zarządu spółki w upadłości
W. K.osoba_fizycznaczłonek zarządu spółki w upadłości
L. L.osoba_fizycznanadzorca sądowy / syndyk masy upadłościowej
G. J.osoba_fizycznaSędzia Sądu Rejonowego w Gliwicach
Syndykat Finansowo – Prawny M. sp. j.spółkawierzyciel
R. B.osoba_fizycznaudziałowiec
(...) Sp. z o.o. z siedzibą w K.spółkakontrahent

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 296 § § 3

Kodeks karny

Pomocnicze

k.k. art. 294 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 296 § § 4

Kodeks karny

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na zamiar oszukańczy po stronie członków zarządu spółki. • Spółka mimo trudnej sytuacji finansowej kontynuowała działalność i spłacała zobowiązania. • Przestępstwo oszustwa wymaga bezpośredniego zamiaru. • Powiązania osobowo-kapitałowe nie przesądzają o nieprawidłowości działań. • Brak znamion czynu zabronionego w działaniach nadzorcy sądowego i sędziego. • Przedawnienie karalności czynu niegospodarności. • Prawo karne jako ultima ratio.

Odrzucone argumenty

Istnienie powiązań osobowo-kapitałowych jako dowód zamiaru przestępczego. • Niedoszacowanie inwestycji jako dowód celowego działania na szkodę wierzyciela. • Błędna ocena przeprowadzonych dowodów przez prokuratora. • Konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo karne ma charakter ostateczny i winno być stosowane dopiero wówczas, gdy inne środki prawne nie są wystarczające dla zapewnienia ochrony praw obywateli. • Nie może natomiast stanowić środka korygowującego rozstrzygnięcia zapadłe w innych postępowaniach, które nie satysfakcjonują zainteresowanego. • Prawo karne stanowi swoiste ultima ratio i winno być wykorzystywane w ostateczności.

Skład orzekający

Sławomir Lach

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion oszustwa w kontekście upadłości spółki, stosowanie zasady ultima ratio w prawie karnym gospodarczym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z postępowaniem upadłościowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych zagadnień prawnych związanych z upadłością spółki, odpowiedzialnością karną członków zarządu i organów postępowania upadłościowego, a także interpretacją znamion oszustwa. Pokazuje, jak trudno jest udowodnić przestępstwo w obrocie gospodarczym.

Czy upadłość spółki zawsze oznacza oszustwo? Sąd wyjaśnia granice odpowiedzialności karnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst