IV Kp 546/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał zażalenie pokrzywdzonych A.S. i T.S. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej Gliwice – Zachód w Gliwicach o umorzeniu śledztwa. Śledztwo dotyczyło zarzutów doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 350 370,37 zł (zaliczka na budowę budynku usługowo-mieszkalnego) poprzez wprowadzenie w błąd, co do zamiaru wywiązania się z umowy (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.), a także ukrywania dokumentacji budowy (art. 276 k.k.). Prokurator umorzył śledztwo na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Pokrzywdzeni zarzucili prokuratorowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 297 § 1 pkt 1, 4 k.p.k.) poprzez brak dogłębnej analizy materiału dowodowego i niewykonanie wskazanych dowodów, a także błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zażalenia, w pełni podzielając stanowisko prokuratora. Sąd podkreślił, że ocena materiału dowodowego przez prokuratora nie nosiła cech dowolności i uwzględniała zasady prawidłowego rozumowania. Zaznaczył, że nierzetelna realizacja umowy cywilnoprawnej nie zawsze jest przestępstwem oszustwa, a kluczowe jest wykazanie zamiaru wprowadzenia w błąd w chwili zawierania umowy. Sąd wskazał na subsydiarność prawa karnego i potrzebę rozstrzygania sporów wynikających z umów w drodze postępowania cywilnego. Analiza materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, nie potwierdziła zamiaru oszustwa ze strony B.S. w chwili zawierania umowy. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu śledztwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaRozróżnienie między nierzetelnością umowy cywilnoprawnej a przestępstwem oszustwa, subsydiarność prawa karnego w sprawach gospodarczych.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne zasady interpretacji art. 286 k.k. w kontekście umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nierzetelna realizacja umowy cywilnoprawnej, w tym wstrzymanie prac budowlanych i niedotrzymanie terminu, może stanowić przestępstwo oszustwa (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nierzetelna realizacja umowy cywilnoprawnej sama w sobie nie stanowi przestępstwa oszustwa. Kluczowe jest wykazanie, że sprawca w chwili zawierania umowy działał z zamiarem wprowadzenia w błąd co do zamiaru wywiązania się z zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prawo karne ma charakter subsydiarny (ultima ratio) i powinno ingerować w stosunki cywilnoprawne tylko w wyjątkowych sytuacjach. W przypadku sporów wynikających z umów, właściwym trybem rozstrzygania jest postępowanie cywilne. Analiza materiału dowodowego nie wykazała, aby w chwili zawierania umowy B.S. miał zamiar oszustwa. Wstrzymanie prac i niedotrzymanie terminu wynikało z innych przyczyn, a nie z początkowego zamiaru wprowadzenia w błąd.
Czy brak ustawowych znamion czynu zabronionego jest podstawą do umorzenia śledztwa w sprawie oszustwa i ukrywania dokumentacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak ustawowych znamion czynu zabronionego jest podstawą do umorzenia śledztwa na mocy art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Prokurator umorzył śledztwo, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. oraz art. 276 k.k. Sąd Okręgowy podzielił tę ocenę prawną.
Czy sąd odwoławczy powinien przeprowadzić dodatkowe dowody zawnioskowane przez pokrzywdzonych w zażaleniu na postanowienie o umorzeniu śledztwa?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ prowadzący postępowanie przygotowawcze przeprowadził zawnioskowane czynności i ocenił materiał dowodowy zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, sąd odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzania dodatkowych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że prokurator przeprowadził zawnioskowane przez pokrzywdzonych czynności procesowe i wziął pod uwagę zeznania świadków. Ocena materiału dowodowego przez prokuratora nie nosiła cech dowolności, a zażalenie miało charakter polemiczny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| T. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Rejonowa Gliwice – Zachód w Gliwicach | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie przygotowawcze |
| B. S. | osoba_fizyczna | podejrzany (w postępowaniu przygotowawczym) |
| Alina Skoczyńska | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo oszustwa wymaga wykazania zamiaru wprowadzenia w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy w chwili jej zawierania. Nierzetelna realizacja umowy cywilnoprawnej sama w sobie nie jest przestępstwem.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 276
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 329
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 465 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 465 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Ocena materiału dowodowego przez organ procesowy nie może nosić cech dowolności.
k.p.k. art. 297 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak ustawowych znamion czynu zabronionego (art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. oraz art. 276 k.k.). • Nierzetelność umowy cywilnoprawnej nie jest tożsama z przestępstwem oszustwa. • Prawo karne ma charakter subsydiarny i powinno być stosowane jako ultima ratio. • Spory wynikające z umów o roboty budowlane powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym. • Ocena materiału dowodowego przez prokuratora była prawidłowa i nie nosiła cech dowolności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pokrzywdzonych dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 297 § 1 pkt 1, 4 k.p.k.) poprzez brak dogłębnej analizy materiału dowodowego i niewykonanie wskazanych dowodów. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia o umorzeniu.
Godne uwagi sformułowania
Nie każda zatem nierzetelna realizacja umowy cywilnoprawnej może stanowić przestępstwo oszustwa. • Istota przestępstwa art. 286 § 1 k.k. polega na posłużeniu się fałszem jako czynnikiem sprawczym. • rola prawa karnego materialnego, a w szczególności prawa karnego gospodarczego, powinna być subsydiarna w sensie ultima ratio. • rozstrzygnięcie sporu wynikającego z realizacji umowy o roboty budowlane i ustalenie zakresu prac, zaistniałego nienależytego wykonania zobowiązania, jak i wartości dochodzonych roszczeń winno zostać ustalone w drodze kontradyktoryjnego postępowania cywilnego.
Skład orzekający
Barbara Kempińska - Krawczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między nierzetelnością umowy cywilnoprawnej a przestępstwem oszustwa, subsydiarność prawa karnego w sprawach gospodarczych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne zasady interpretacji art. 286 k.k. w kontekście umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną granicę między prawem cywilnym a karnym w kontekście nierzetelności umów, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym.
“Czy nierzetelna budowa to od razu oszustwo? Sąd wyjaśnia, kiedy prawo karne wkracza do gry.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.