IV KP 11/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-03-24
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniaokręgowy
oszustwoniekorzystne rozporządzenie mieniembrak znamion czynupostanowieniezażaleniepostępowanie przygotowawczekodeks karnykodeks postępowania karnego

Podsumowanie

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie oszustwa, uznając brak znamion czynu zabronionego.

Pokrzywdzony złożył zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie oszustwa na kwotę ponad 221 tys. zł. Twierdził, że doszło do wprowadzenia go w błąd co do możliwości zapłaty za towar. Sąd Okręgowy uznał jednak, że brak jest dowodów na celowe działanie sprawców mające na celu oszustwo, a niewywiązanie się z zobowiązania miało przyczyny obiektywne, co powinno być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym.

Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał zażalenie pokrzywdzonego P. G. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zabrzu o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie oszustwa na kwotę 221.595,98 zł. Pokrzywdzony zarzucił, że doszło do wprowadzenia go w błąd co do możliwości zapłaty za zamówiony towar, co stanowiło przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk. Sąd Okręgowy, po analizie materiału dowodowego, podzielił stanowisko prokuratora, że w sprawie brak jest znamion czynu zabronionego. Podkreślono, że oszustwo wymaga wykazania zamiaru bezpośredniego kierunkowego, a w tym przypadku nie można było udowodnić, że A. M. i R. M. posłużyły się fałszem, aby wprowadzić pokrzywdzonego w błąd co do możliwości finansowych firmy. Współpraca między firmami trwała od dłuższego czasu, a częściowe uregulowanie należności i próba zawarcia ugody świadczyły przeciwko zamiarowi oszustwa. Sąd wskazał, że niewywiązanie się z zobowiązania miało przyczyny obiektywne, a sprawa cywilna o zapłatę została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach. Zarzuty dotyczące nieprzesłuchania świadków uznano za bezzasadne, gdyż zebrane dowody nie wnosiły nowych faktów. W konsekwencji, sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli brak jest dowodów na celowe wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu przez sprawcę, a niewywiązanie się z zobowiązania ma przyczyny obiektywne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest dowodów na istnienie zamiaru oszustwa u przedstawicieli firmy dłużnika. Długotrwała współpraca, częściowe spłaty i próby ugody świadczą przeciwko celowemu działaniu oszukańczemu. Niewywiązanie się z zobowiązania miało przyczyny obiektywne i powinno być dochodzone w drodze cywilnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa

Strona wygrywająca

Prokuratura Rejonowa w Zabrzu

Strony

NazwaTypRola
P. G.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokuratura Rejonowa w Zabrzuorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
A. M.osoba_fizycznawłaścicielka firmy / podejrzana
R. M.osoba_fizycznaprzedstawiciel firmy / podejrzana
(...) spółka z o.o.spółkapokrzywdzona spółka
firma (...) z siedzibą w K.spółkafirma pokrzywdzonego

Przepisy (8)

Główne

kpk art. 329

Kodeks postępowania karnego

kpk art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

kpk art. 465 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

kpk art. 98 § § 2

Kodeks postępowania karnego

kk art. 286 § § 1

Kodeks karny

Oszustwo wymaga wykazania zamiaru bezpośredniego kierunkowego co do celu działania i używanych środków.

kk art. 294 § § 1

Kodeks karny

kk art. 12

Kodeks karny

kpk art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 kk. Niewykazanie zamiaru oszustwa po stronie A. M. i R. M. Przyczyny niewywiązania się z zobowiązania miały charakter obiektywny, a nie celowo oszukańczy. Sprawa o zapłatę została rozstrzygnięta w postępowaniu cywilnym. Prokurator przeprowadził dostateczną analizę materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Zażalenie pokrzywdzonego P. G. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa.

Godne uwagi sformułowania

brak jest w czynie znamion czynu zabronionego istota tego przestępstwa polega więc na posłużeniu się fałszem jako czynnikiem sprawczym oszustwo jest przestępstwem, wobec którego istnieje konieczność wykazania zamiaru bezpośredniego kierunkowego nie każde naruszenie dóbr chronionych musi być zwalczane za pomocą prawa karnego zarzuty skarżącego należy uznać za całkowicie bezzasadne

Skład orzekający

Adam Chodkiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa, zwłaszcza wymogu wykazania zamiaru i odróżnienia go od niewywiązania się z zobowiązań cywilnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, ale stanowi przykład stosowania przepisów o oszustwie w kontekście sporów handlowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną granicę między przestępstwem oszustwa a niewywiązaniem się z zobowiązań cywilnych, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym.

Kiedy zwykły dług staje się oszustwem? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV Kp 11/14 Prok. Rej. w Z. – Ds. 1215/13 POSTANOWIENIE Dnia 24 marzec 2014r. Sąd Okręgowy w Gliwicach w IV Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący – SSO Adam Chodkiewicz Protokolant – A. K. przy udziale Prokuratora – Małgorzaty Wasielke-Podleszańskiej na skutek zażalenia wniesionego przez pokrzywdzonego P. G. w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zabrzu z dnia 25 listopada 2013r., sygn. akt Ds. 1215/13 o odmowie wszczęcia śledztwa na podstawie art. 329 kpk i art. 437 § 1 kpk w zw. z art. 465 § 1 i 2 kpk , art. 98 § 2 kpk p o s t a n a w i a 1. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zabrzu z dnia 25 listopada 2013r., sygn. akt Ds. 1215/13 o odmowie wszczęcia śledztwa; 2. odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanowienia do dnia 31 marca 2014 roku. Sygn. akt IV Kp 11/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt Ds. 1215/13 prokurator Prokuratury Rejonowej w Zabrzu na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie doprowadzenia w okresie pomiędzy dniem 8 września 2010 r. a dniem 1 października 2013 r. w Z. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 221.595,98 zł, co stanowi mienie znacznej wartości, (...) spółka z o.o. z siedzibą w Z. przez A. M. właścicielkę firmy (...) z siedzibą w K. poprzez wprowadzenie w błąd co do możliwości zapłaty za zamówiony towar, tj. przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk , wobec stwierdzenia, iż brak jest w czynie znamion czynu zabronionego. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł P. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do dalszego prowadzenia postępowania przygotowawczego, gdyż w jego ocenie wszczęcie postępowania już nastąpiło. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zarzucił prokuratorowi, iż w sprawie nie podjęto wszystkich wymaganych czynności, zwłaszcza mających na celu ustalenie przez A. M. i R. M. zamiaru oszustwa na jego szkodę. Skarżący zarzucił również, iż nie przesłuchano kluczowych świadków oraz, że nie zapoznano się z załączonymi do zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa dowodami. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powyższe zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż prokurator materiał dowodowy poddał dostatecznej analizie oraz ocenie, wyprowadzając trafne i logiczne wnioski końcowe, a następnie wyczerpująco wyjaśnił swoje stanowisko w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa z dnia 25 listopada 2013 r., Sąd podziela stanowisko, iż w niniejszej sprawie brak jest znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk . Przestępstwo z art. 286 § 1 kk określa odpowiedzialność za oszustwo, którym jest motywowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranej czynności. Istota tego przestępstwa polega więc na posłużeniu się fałszem jako czynnikiem sprawczym, który ma doprowadzić pokrzywdzonego do podjęcia niekorzystnej decyzji majątkowej. Wprowadzenie w błąd (zwane oszustwem "czynnym") polega na tym, iż sprawca własnymi podstępnymi zabiegami doprowadza pokrzywdzonego do mylnego wyobrażenia o określonym stanie rzeczy (np. co do wartości przedmiotu, cech sprzedawanego lub nabywanego towaru, możliwości uzyskania korzyści z zawartej transakcji itp.), natomiast wyzyskanie błędu - to celowe skorzystanie z mylnego wyobrażenia o wartości rzeczy, skutkach transakcji itp. Podkreślić należy, iż oszustwo jest przestępstwem, wobec którego istnieje konieczność wykazania zamiaru bezpośredniego kierunkowego , tak co do celu działania, jak i używanych środków (por. wyr. SN z 22 XI 1973 r., OSNPG 1974, nr 7, poz. 7). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że P. G. został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, gdyż nie otrzymał zapłaty za dostawy węgla dla firmy (...) . Okoliczność ta nie oznacza jednak automatycznie, że miało miejsce przestępstwo oszustwa. W ocenie Sądu nie sposób wykazać by A. M. i R. M. , odnośnie zamiaru spłaty za zakup węgla, posłużyli się fałszem, który miał doprowadzić P. G. do mylnego wyobrażenia o określonym stanie rzeczy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności odnośnie wcześniejszego zakupu kilku partii węgla, zapłacenie za nie bez większych problemów oraz podpisanie umowy handlowej na dostawy z opcją cesji wierzytelności, wbrew temu co twierdzi P. G. , nie może być w niniejszej sprawie oceniane jako celowe działanie mające stworzyć fałszywy obraz co do standingu finansowego firmy (...) . Współpraca obu firm datuje się od marca 2008 r., natomiast dostawy węgla, za które nie uiszczono zapłaty, miały miejsce w lutym 2010 r. Trudno więc przyjąć, by A. M. i R. M. przez blisko 2 lata planowali dokonanie oszustwa na szkodę P. G. i przez ten czas wytwarzali u niego fałszywy obraz co do możliwości finansowych swojej firmy. O braku zamiaru popełnienia przestępstwa oszustwa po stronie A. M. i R. M. świadczy również częściowe uregulowanie należności oraz próba zawarcia ugody co do dalszej spłaty długu. Dlatego też Sąd przychyla się do poglądu prokuratora, że nie wywiązanie się firmy (...) z zobowiązania było z przyczyn obiektywnych, a nie celowego, oszukańczego działania jej przedstawicieli. Wspomnieć należy, iż nie każde naruszenie dóbr chronionych musi być zwalczane za pomocą prawa karnego. W przedmiotowej sprawie w dniu 4 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach wydał wyrok zasądzający od A. M. kwotę 221.595,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz spółki (...) z siedzibą w Z. . Ewentualne zakłócenia związane z terminowym regulowaniem należności powinny więc być rozstrzygane w postępowaniu egzekucyjnym, a nie karnym. Na marginesie należy wskazać, iż jak wynika z dołączonej do akt korespondencji, to właśnie nie wywiązanie się pozwanej A. M. z obowiązku wynikającego z wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, było podstawą do złożenia zawiadomienia o przestępstwie przez P. G. w dniu 1.10.2013 r. Odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie nie przesłuchania kluczowych świadków, należy wskazać, iż w drodze czynności sprawdzających rozpytano R. M. , A. M. i M. G. oraz przesłuchano w charakterze świadka P. G. . Podane przez te osoby okoliczności znajdują odzwierciedlenie w dołączonych do akt sprawy dokumentach i nie wnoszą żadnych nowych faktów, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska co do zaistnienia przestępstwa oszustwa. Zdaniem Sądu zarzuty skarżącego należy uznać za całkowicie bezzasadne. Podnoszone przez skarżącego argumenty zdaniem Sądu nie przemawiają za wszczęciem śledztwa w tej sprawie, a stanowią jedynie polemikę z decyzją prokuratora. Reasumując Sąd uznał, iż w sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji prokuratora i nakazania mu wszczęcia śledztwa. Z tych względów Sąd orzekł jak na wstępie. Zarządzenie: odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć: - P. G. -pełnomocnikowi J. S. akta zwrócić Prokuraturze Rejonowej w Zabrzu dn. 25.03.2014r.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę