IV KO 938/14

Sygn. akt IV Ko 938/14 UZASADNIENIE W grudniu 2007 roku wpłynął do Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi akt oskarżenia przeciwko wnioskodawcy M. S. . Oskarżyciel zarzucił mu popełnienie czterech wykroczeń skarbowych tj. ⚫ z art. 56 §4 k.k. s w zw. z art. 6 §2 w zw. z art. 9 §3 k.k. s, ⚫ art. 57 §1 k.k.s. w zw. z art. 9 §3 k.k.s. ⚫ z art. 83 §2 k.k.s. ( x 2) oraz ⚫ przestępstwa skarbowego z art. 77 §2 k.k.s. w zw. z §1 w zw. z art. 6 §2 w zw. z art. 9 §3 k.k.s. ( akt oskarżenia sygn. akt III K 14/12, tom III, k.542-547) Postanowieniem z 15 kwietnia 2013 roku , Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi zastosował wobec M. S. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy od dnia zatrzymania. W uzasadnieniu swej decyzji Sąd wskazał, iż nie przebywa on w miejscu ostatniego pobytu od marca 2012, co wynika z ustaleń Policji. Nadto, iż nie poinformował on o tym Sądu. Uznając, że M. S. ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości Sąd zastosował powyższy środek oraz zarządził poszukiwania w/w listem gończym ( postanowienie k. 858, tom V, sygn. akt III K 14/12) . M. S. został zatrzymany 15 listopada 2013 roku ( zawiadomienie o zatrzymaniu k. 870, k. 878, tom V, sygn. akt III K 14/12, protokół zatrzymania k. 10) Postanowieniem z 2 grudnia 2013 roku, Sąd po uprzednim podjęciu zawieszonego postępowania i wyłączeniu czynów stanowiących wykroczenia skarbowe, umorzył w tym zakresie postępowanie z uwagi na przedawnienie karalności, które nastąpiło w grudniu 2008 i 2009 roku ( postanowienie z dnia 28.11.2013 r., k. 892, z dnia 29 listopada 2013 r., k. 893, z dnia 2 grudnia 2013 r. k. 899, tom V, sygn. akt III K 14/12). Wskutek zażalenia złożonego przez obrońcę wówczas oskarżonego M. S. , w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z 11 grudnia 2013 roku zmienił zaskarżone orzeczenie i uchylił środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania nakazując niezwłoczne zwolnienie M. S. z Zakładu Karnego nr 2 w Ł. , orzekając jednoczenie nieizolacyjny środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji. ( postanowienie z 11 grudnia 2013 roku k.912, k. 917-918, tom V, sygn. akt III K 14/12). M. S. został zwolniony z Zakładu Karnego nr 2 w Ł. 11 grudnia 2013 roku ( zawiadomienie o zwolnieniu k . 922, tom V, sygn. akt III K 14/12, świadectwo zwolnienia k. 16). Postanowieniem z 20 stycznia 2014 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi umorzył z uwagi na przedawnienie także postępowanie co do czynu stanowiącego przestępstwo, gdyż wskutek podwyższenia minimalnego wynagrodzenia, od 1 stycznia 2008 roku wzrósł próg ustawowy ( czyli kwota stanowiąca pięciokrotność minimalnego wynagrodzenia), co skutkowało przyjęciem, iż czyn ten stanowił już wykroczenie, a nie przestępstwo. ( postanowienie k. 984, tom V, sygn. akt III K 14/12). M. S. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, a orzeczenie to zostało wydane na stałe ( amputacja prawej dolnej kończyny). Pozostaje pod opieką lekarzy chirurgii ogólnej i naczyniowej ( orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 11, dokumentacja medyczna k.25-35). Przed osadzeniem M. S. zatrudniony był na umowę o pracę, na czas nieokreślony w Teatrze Nowym im. K. D. w Ł. . Otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 3 000, 00 zł brutto miesięcznie ( netto 2 156,72 zł). Współpracował także z firmami (...) oraz (...) Browar sp. z o.o. ”. Były to umowy o dzieło, a wynagrodzenie wynosiło 200 zł netto. Udzielał także porad prawnych, sporządzał pisma, za które pobierał od 40 do 50zł. Nie gromadził oszczędności, nie miał w tym czasie nikogo na utrzymaniu, regulował zaległości. ( zaświadczenie o zarobkach k.19, umowa o dzieło k. 20, k. 56, protokół przesłuchania wnioskodawcy k. 46-48, zeznania świadka B. Z. k. 144v). W dniu 8 listopada 2013 roku M. S. zawarł umowę najmu mieszkania w Ł. , przy ul. (...) . Czynsz najmu został ustalony na kwotę 1300 złotych miesięcznie i miał być płacony z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca. Do wynajętego mieszkania wnioskodawca miał się wprowadzić do końca listopada 2013 roku, jednak nie zdołał tego uczynić, gdyż 15 listopada został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym nr 2 w Ł. . Do czasu osadzenia w/w zamieszkiwał z siostrą w lokalu przy ul. (...) w Ł. , dokąd również po zwolnieniu z jednostki penitencjarnej został przewieziony. Wpłat za wynajęty lokal – za miesiąc grudzień 2013 roku- dokonał w ratach w styczniu i marcu 2014 ( umowa najmu k. 21-23, protokół przesłuchania wnioskodawcy k. 46-48, k.136, dowód wpłat k. 54) M. S. korzystał ze specjalistycznego transportu MPK dla osób niepełnosprawnych i transport taki został przez niego opłacony w okresie od 4 listopada 2013 roku do 29 listopada 2013 roku na kwotę 216 złotych ( karta ewidencji abonenta k.57-58). Stan zdrowia M. S. nie pozostaje w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności ( opinie biegłych M. Ł. i A. P. k. 120-121, k.101-103, k.134-135). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania wnioskodawcy M. S. , świadka B. Ż. oraz dokumenty załączone do akt sprawy. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania faktów podanych przez M. S. bowiem są jasne, spójne, nadto znajdują oparcie w przedstawionych dokumentach jak choćby w aktach sprawy III K 14/12 czy też załączonej dokumentacji medycznej oraz dokumentacji związanej z osadzeniem w/w w jednostce penitencjarnej. Brak podstaw by kwestionować także zeznania świadka B. Ż. . Świadek jasno wskazał, iż korzystał z pomocy wnioskodawcy w zakresie redagowania pism oraz podał jakie koszty z tego tytułu ponosił. Zeznania te oraz relacja M. S. w tym zakresie są ze sobą zbieżne. W całości przymiot wiarygodności posiadają także pozostałe środki dowodowe o charakterze nieosobowym zgromadzone w sprawie, albowiem zostały zebrane zgodnie z przepisami prawa i nie były kwestionowane przez żadną ze stron w toku postępowania. M. S. w dniu 18 listopada 2014 roku złożył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, domagając się kwoty 5 000,00 zł tytułem odszkodowania i 15 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia ( wniosek k. 2-8). Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca niesłusznie został tymczasowo aresztowany i osadzony w jednostce penitencjarnej w Ł. , w której przebywał od 15 listopada do 11 grudnia 2013 roku, a więc 27 dni. W momencie bowiem zatrzymania, karalność czynów zarzuconych M. S. była przedawniona ( co do wykroczeń grudzień 2008 i 2009 roku jak wskazał Sąd w uzasadnieniu swej decyzji ). W odniesieniu zaś do przestępstwa, które później wskutek podwyższenia płacy minimalnej stało się wkroczeniem należy przyjąć, iż do przedawnienia doszło w grudniu 2008 roku. Wnioskodawcy zarzucono bowiem niewpłacanie w obowiązującym terminie tj. do dnia 20 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni na rzecz US Ł. pobranego podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: czerwiec 2004 r., od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r. oraz październik i listopad 2005 roku w łącznej kwocie 5 351,60 zł odpowiadającej małej wartości, jednak w momencie wnoszenia aktu oskarżenia do Sądu w grudniu 2007 roku, kwalifikującej czyn M. S. jako przestępstwo z art. 77 §2 k.k.s. Od 1 stycznia 2008 roku minimalne wynagrodzenie z kwoty 936,00 zł zostało podwyższone do kwoty 1 126,00 zł ( próg ustawowy wynosił zatem 5 x 1 126,00 = 5 630, 00 zł), a zatem czyn ten należało traktować już jako wykroczenie - §3 art. 53 k.k.s. Mając zaś na względzie przepisy dotyczące biegu przedawnienia- art. 44 §3 k.k. s i art. 51 § 1 i 2 k.k.s. wskazać należy, że czyn przedawnił się 31 grudnia 2008 roku ( bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności czyli z końcem 2005 roku, a kończy po upływie 3 lat czyli 31 grudnia 2008 roku). Podzielić należy pogląd, że odszkodowanie powinno zrekompensować uszczerbek w mieniu pozostający w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności i to w zakresie poniesionej straty jak i utraconych przez wnioskodawcę korzyści. Innymi słowy odszkodowanie ma pokryć szkodę majątkową, stanowiącą różnicę między obecnym stanem majątkowym poszkodowanego a stanem, jaki istniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, to znaczy niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Odszkodowanie ma wyrównać tę różnicę ( wyrok SN z dnia 7 maja 2015 roku, WA 3/15, LEX nr 1729289, wyrok SA w Katowicach z dnia 19 czerwca 2015 roku, II AKa 200/15, LEX nr 1809495) Jak wynika z poczynionych ustaleń, przed osadzeniem M. S. zarobione pieniądze, ( 2 156,72 zł netto z umowy w Teatrze Nowym w Ł. , umowy o dzieło z firmą (...) – 200 zł netto i porad prawnych 200-300 zł miesięcznie) przeznaczał na bieżące utrzymanie, nie gromadził oszczędności. Gdyby zatem w/w nie został pozbawiony wolności powyższą łączną kwotę wydałby na bieżące potrzeby. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy zatem nie ulegała pogorszeniu po opuszczeniu Zakładu Karnego nr 2 w Ł. w stosunku do istniejącej przed osadzeniem. Z tego tytułu i w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się szkody w majątku w/w. Nie potraktował jako szkody także kwoty 900 zł, o którą to w/w wnosił podnosząc, iż dotyczy ona najmu lokalu, w którym zamieszkiwał wraz z siostrą ( zanim został tymczasowo aresztowany ), albowiem w czasie jego nieobecności koszty użytkowania ponosiła siostra ( skoro on tam nie zamieszkiwał). Jeżeli zaś zdecydował się na uiszczenie tej kwoty pomimo osadzenia w Zakładzie Karnym to jest to umowa pomiędzy nim a jego siostrą. W ramach odszkodowania Sąd przyznał jednak w/w kwotę 1 444, 00 zł. Wnioskodawca wynajął bowiem mieszkanie w listopadzie 2013 roku, nie zdążył jednak się do niego przeprowadzić, gdyż 15 listopada 2013 roku został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym w Ł. . Zobowiązany był jednak zapłacić za wynajem za miesiąc grudzień 2013 roku i każdy kolejny 1 300, 00 zł, co uczynił po opuszczeniu w/w Zakładu, bo w ratach w styczniu i marcu 2014 roku. I choć M. S. przedstawił dwa dowody wpłat na kwotę 700 i 300 zł to nie ulega wątpliwości, że zgodnie z umową winien zapłacić 1300,00 zł i jak oświadczył taką kwotę za grudzień 2013 roku zapłacił. Ponieważ wnioskodawca zapłacił za mieszkanie, z którego w rzeczywistości nie korzystał bo został tymczasowo aresztowany, Sąd potraktował to jako realną szkodę w jego majątku. Podobnie Sąd Okręgowy potraktował koszty transportu specjalistycznego. M. S. zapłacił co prawda za listopad 2013 roku kwotę 216 zł, Sąd przyznał jednak kwotę 144,00 złote. Wynika to z tego, że w/w został zatrzymany 15 listopada, a zatem licząc kursy od 15 listopada do 29 listopada 2013 roku po 8 zł każdy ( 18 x 8 = 144 zł) daje to kwotę 144,00 zł. Taki abonament należy złożyć w terminie do 20 –go każdego miesiąca poprzedzającego wydanie karty ewidencyjnej abonenta, a zatem M. S. takie zamówienie złożył już w październiku 2013 roku. Z tego transportu w w/w okresie nie mógł skorzystać, a opłatę uiścił. Sumując powyższe kwoty, M. S. należało przyznać odszkodowanie w kwocie 1 444,00 zł, wyrównując tym samym powstały uszczerbek w jego mieniu, pozostający w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności. Stosownie do treści art. 554 §4 k.p.k. postępowanie jest wolne od kosztów.