I UO 2/13

Sygn. akt I UO 2/13 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący) 
SSN Józef Iwulski (sprawozdawca) 
SSN Roman Kuczyński 
 
w sprawie z odwołania H. I. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o emeryturę  
w przedmiocie skargi H. I. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej 
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 3 października 2007 r., 
oraz wyrokiem Sądu Najwyższego, sygn. akt I UK 12/08, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 maja 2013 r., 
 
 
stwierdza swą niewłaściwość i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu w […]. 
 
UZASADNIENIE 
 
W dniu 4 kwietnia 2012 r. ubezpieczona H. I., powołując się na wydanie 
przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 28 lutego 2012 r. wyroku w sprawie K 5/11, 
złożyła w Sądzie Apelacyjnym skargę o wznowienie postępowania zakończonego 
prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 3 października 2007 r., w sprawie 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę. 
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r., Sąd Apelacyjny "na podstawie art. 
200 § 1 k.p.c. w zw. z art. 412 § 4 k.p.c." stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i 

 
 
2 
sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Postanowienie to nie jest 
uzasadnione na piśmie. 
 
Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: 
 
Przekazanie 
przez 
Sąd Apelacyjny 
sprawy 
(skargi 
o 
wznowienie 
postępowania) do rozpoznania Sądowi Najwyższemu jest nietrafne. Przepis 
art. 412 § 4 k.p.c. - który w ocenie Sądu Apelacyjnego miał uzasadniać przekazanie 
sprawy - stanowi tylko tyle, że "jeżeli do rozstrzygnięcia o wznowieniu 
postępowania zakończonego wyrokiem właściwy jest Sąd Najwyższy, sąd ten 
orzeka tylko o dopuszczalności wznowienia, a rozpoznanie sprawy przekazuje 
sądowi drugiej instancji". Regulacja ta nie określa więc, w jakich przypadkach Sąd 
Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania. Aby 
ocenić, który sąd jest właściwy do rozpoznania tej skargi, należy odwołać się do 
innych przepisów prawa procesowego, w szczególności do art. 405 k.p.c., który 
stanowi, że do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności oraz na 
podstawie przewidzianej w art. 4011 k.p.c. właściwy jest sąd, który wydał 
zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów różnych instancji, 
właściwy jest sąd instancji wyższej. Właściwość sądu w sprawie wszczętej na 
skutek skargi o wznowienie opartej na podstawie z art. 4011 k.p.c. określa art. 405 
zdanie pierwsze k.p.c. i jest to przepis szczególny w stosunku do art. 412 § 4 k.p.c. 
obejmującego każde wznowienie postępowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 
lutego 2007 r., I CO 17/06, LEX nr 421409). W zakresie właściwości sądu do 
wznowienia postępowania, przepis art. 405 k.p.c. zrównuje podstawę przewidzianą 
w art. 4011 k.p.c. z podstawami nieważności, wskazując, że właściwy do 
wznowienia jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono 
orzeczenia sądów różnych instancji, sąd instancji wyższej (postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 14 listopada 2008 r., I CO 24/08, LEX nr 658166). Przez sąd, 
który wydał zaskarżone orzeczenie, właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie 
postępowania w razie oparcia jej na podstawie nieważności (art. 401 k.p.c.), należy 
rozumieć sąd orzekający w instancji, w której postępowanie było dotknięte 
nieważnością, a gdy nieważnością było dotknięte postępowanie w więcej niż jednej 

 
 
3 
instancji - sąd wyższej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 
kwietnia 2006 r., I PO 1/06, OSNP 2007 nr 9-10, poz. 134). 
Skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez ubezpieczoną nie 
podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy, lecz przez Sąd Apelacyjny z 
następujących powodów. 
Po pierwsze, skarga została oparta na podstawie przewidzianej w art. 4011 
k.p.c., a zatem - zgodnie z art. 405 k.p.c. - sądem właściwym do jej rozpoznania 
jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie. Z treści skargi w sposób niebudzący 
wątpliwości wynika, że ubezpieczona - powołując się na wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., K 5/11 (Dz.U. 2012 r., poz. 251; OTK-A 
2012 nr 2, poz. 16) - zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 3 października 
2007 r., a nie wyrok Sądu Najwyższego (tak też wnosiła na rozprawie w dniu 27 
lutego 2013 r.). Już z tego względu należało przyjąć, że to Sąd Apelacyjny jest 
właściwy do rozpoznania skargi, gdyż ten Sąd wydał zaskarżone orzeczenie i nie 
miało miejsca zaskarżenie orzeczeń sądów różnych instancji (art. 405 zdanie 
pierwsze k.p.c.). 
Po drugie, w sprawie, w której zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 3 
października 2007 r., orzekał także Sąd Najwyższy, który wyrokiem z dnia 11 maja 
2009 r., I UK 12/08, oddalił skargę kasacyjną ubezpieczonej. Podstawą tego 
rozstrzygnięcia była podjęta w tej sprawie (a więc wiążąca z mocy art. 39817 § 2 
k.p.c.) uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 
2008 r., I UZP 6/08 (OSNP 2009 nr 9-10, poz. 120), według której przy ustalaniu 
prawa do emerytury warunkiem niezbędnym uwzględnienia okresu składkowego 
wymienionego w art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 
39, poz. 353 ze zm.) jest - po wejściu w życie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o 
repatriacji (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532 ze zm.) - przedstawienie 
przez wnioskodawcę decyzji o uznaniu go za repatrianta w oparciu o art. 16 ust. 4 
tej ustawy. Przy wydaniu wyroku z dnia 11 maja 2009 r. Sąd Najwyższy nie 
stosował - a będąc związany podstawami skargi kasacyjnej (art. 39813 § 1 k.p.c.) 
nie mógł stosować - art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach uznanego 
przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., K 5/11, za 

 
 
4 
niezgodny z Konstytucją RP. Oznacza to, że ubezpieczona prawidłowo nie 
zaskarżyła wyroku Sądu Najwyższego, gdyż podstawa wznowienia przewidziana  
art. 4011 k.p.c. tego wyroku nie dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 
dnia 11 września 2012 r., II UO 3/12, Legalis). 
Wreszcie - po trzecie - należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy, który 
rozpoznawał skargę kasacyjną i ją oddalił, nie jest sądem wyższej instancji w 
rozumieniu art. 405 zdanie pierwsze k.p.c., ponieważ orzeka poza tokiem instancji. 
W takiej sytuacji do wznowienia postępowania właściwy jest sąd drugiej instancji 
(postanowienie z dnia 19 września 2012 r., III UO 4/12, publikacja przewidziana w 
OSNP 2013 nr 17-18). 
W myśl art. 200 § 2 zdanie drugie i trzecie k.p.c. sąd wyższego rzędu, 
któremu sprawa została przekazana, nie jest związany postanowieniem o 
przekazaniu sprawy. Sąd ten w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże 
sprawę innemu sądowi, który uzna za właściwy, nie wyłączając sądu 
przekazującego. 
Wobec tego Sąd Najwyższy na podstawie powołanych przepisów stwierdził 
swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w 
[…].