IV KO 72/23

Sąd Najwyższy2024-01-16
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniadowodyzeznania pokrzywdzonejfałszywe pomówienieSąd Najwyższykodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania karnego, uznając, że zeznania pokrzywdzonej o fałszywym pomówieniu nie stanowią nowego dowodu w rozumieniu przepisów procesowych.

Obrońca skazanego J. L. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, powołując się na nowe fakty i dowody w postaci rzekomego przyznania się pokrzywdzonej O. L. do złożenia fałszywych zeznań. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, stwierdzając, że zeznania pokrzywdzonej nie są nowym dowodem, a kwestia ewentualnego fałszywego pomówienia była już analizowana przez sądy niższych instancji. Sąd wskazał również, że rozpatrywanie tej kwestii jako podstawy wznowieniowej wymagałoby prawomocnego ustalenia popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań, co nie miało miejsca.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego J. L. o wznowienie postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach. Skazany został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Obrońca jako podstawę wznowieniową wskazał art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., twierdząc, że po wydaniu wyroku ujawniły się nowe fakty i dowody, w tym oświadczenia pokrzywdzonej O. L. o złożeniu fałszywych zeznań. Sąd Najwyższy oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że zeznania pokrzywdzonej nie stanowią nowego dowodu w rozumieniu przepisów, a kwestia ewentualnego fałszywego pomówienia była już przedmiotem analizy sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że nie jest rolą Sądu Najwyższego weryfikowanie prawidłowości oceny materiału dowodowego w ramach wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto, rozpatrywanie sygnalizowanego zagadnienia jako podstawy wznowieniowej wymagałoby prawomocnego ustalenia popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań, co nie miało miejsca w tej sprawie. Sąd obciążył skazanego kosztami postępowania wznowieniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie pokrzywdzonej nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania, a kwestia ewentualnego fałszywego pomówienia była już przedmiotem analizy sądów niższych instancji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zeznania pokrzywdzonej nie są nowym dowodem, a ich ocena należała do sądów niższych instancji. Wznowienie postępowania na tej podstawie wymagałoby prawomocnego ustalenia popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie wniosku o wznowienie postępowania

Strony

NazwaTypRola
J. L.osoba_fizycznaskazany
O. L.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 2 lit. a

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wznowieniowa dotycząca ujawnienia się nowych faktów lub dowodów, nieznanych przedtem sądowi, wskazujących na niepopełnienie czynu przez skazanego.

k.k. art. 197 § § 3 pkt 2

Kodeks karny

Przestępstwo seksualne.

Pomocnicze

k.p.k. art. 545 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosku o wznowienie postępowania i wstrzymania wykonania kary.

k.p.k. art. 546

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy czynności sprawdzających w postępowaniu o wznowienie.

k.p.k. art. 97

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy przesłuchania świadków.

k.p.k. art. 541 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymaga prawomocnego ustalenia czynu jako podstawy wznowieniowej (propter falsa).

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3-11

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności wyłączające postępowanie.

k.p.k. art. 22

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności wyłączające ściganie.

k.p.k. art. 639

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obciążenia kosztami sądowymi.

k.k. art. 197 § § 2

Kodeks karny

Część składowa przestępstwa seksualnego.

k.k. art. 12 § § 1

Kodeks karny

Czyn ciągły.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oświadczenie pokrzywdzonej o fałszywym pomówieniu jako podstawa wznowienia postępowania. Ujawnienie się nowych faktów i dowodów po wydaniu prawomocnego wyroku.

Odrzucone argumenty

Zeznania pokrzywdzonej nie stanowią nowego dowodu w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Kwestia oceny dowodów i ewentualnego fałszywego pomówienia była już przedmiotem analizy sądów niższych instancji. Brak prawomocnego ustalenia popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań.

Godne uwagi sformułowania

nie jest rolą Sądu Najwyższego [...] weryfikowanie prawidłowości oceny zgromadzonego we sprawie materiału dowodowego zeznania pokrzywdzonej z oczywistych względów nie stanowią nowego dowodu

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Piotr Mirek

członek

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego, w szczególności w kontekście nowych dowodów i oświadczeń pokrzywdzonych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania karnego - możliwości wznowienia postępowania po wydaniu prawomocnego wyroku. Pokazuje, jakie dowody i fakty mogą być brane pod uwagę przez Sąd Najwyższy.

Czy oświadczenie pokrzywdzonej o kłamstwie może wznowić prawomocnie zakończone postępowanie karne?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KO 72/23
POSTANOWIENIE
Dnia 16 stycznia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
w sprawie
J. L.
,
skazanego z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 16 stycznia 2024 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania,
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II AKa 475/22,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt XXI K 155/21,
p o s t a n o w i ł:
1. wniosek oddalić;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego, w tym wydatkami w kwocie 20 (dwudziestu) złotych, obciążyć skazanego J. L.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. obrońca J. L. złożył wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II AKa 475/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt XXI K 155/21, na mocy którego J. L. skazano za przestępstwo z art. 197 § 3 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 197 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 12 § 1 k.k., popełnione na szkodę O. L., za które wymierzono skazanemu karę 2 lat pozbawienia wolności.
Autor wniosku jako podstawę wznowieniową wskazał art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., albowiem – w jego przekonaniu – po wydaniu ww. wyroku ujawniły się nowe fakty lub dowody, nieznane przedtem Sądowi, wskazujące na to, że skazany nie popełnił zarzucanych mu czynów. „Już po zapadnięciu ww. wyroku Sądu II instancji, pokrzywdzona O. L. przyznała, iż to, co zarzucała skazanemu, nie jest prawdą. Z jej twierdzeń wynika, że kontaktowała się nawet z prokuratorem Prokuratury Rejonowej w Tychach jakie ma podjąć działania celem wyjaśnienia sprawy. Osobom z najbliższego otoczenia również przekazywała, że skłamała podczas postępowania. Skierowała ona wówczas zarówno do Sądu Okręgowego w Katowicach, jak i Prokuratury Rejonowej w Tychach pismo, w którym wyjaśniła, że złożone przez nią zeznania w niniejszej sprawie były fałszywe” (s. 3 wniosku o wznowienie postępowania).
Obrońca wskazanego wniósł ponadto o:
- uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. (sygn. akt XXI K 155/21) oraz uniewinnienie skazanego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach jako sądowi I instancji,
- wstrzymanie na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. wykonania względem J. L. wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. (sygn. akt XXI K 155/21), utrzymanego w mocy ww. wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r. (sygn. akt II AKa 475/22) ,
- przeprowadzenie czynności sprawdzających na podstawie art. 546 k.p.k. w zw. z art. 97 k.p.k. tj. przesłuchanie O. L., I. D., A. L., K. J., na okoliczność twierdzeń pokrzywdzonej w zakresie przypisanego skazanemu czynu po uprawomocnieniu się orzeczenia,
- zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skazanego kosztów związanych z ustanowieniem w niniejszej sprawie obrońcy, według norm przepisanych.
Prokurator, ustosunkowując się do wniosku o wznowienie postępowania, wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że wniosek  o wznowienie postępowania podlegał merytorycznemu rozpoznaniu jedynie z uwagi na to, że został wniesiony przez pełnomocnika profesjonalnego strony, dla którego inicjatywy procedura karna nie przewiduje trybu, o którym mowa w art. 545 § 3 k.p.k.
Przesłanka wznowieniowa
propter nova
, na którą powołuje się wnioskodawca dotyczy takich sytuacji, w których ujawnią się dowody nieznane zarówno stronie, jak i sądowi i które wskazują na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Tymczasem zeznania pokrzywdzonej z oczywistych względów nie stanowią nowego dowodu, a kwestia ewentualnego fałszywego pomówienia J. L. przez pokrzywdzoną oraz jej koleżankę J. P. była przedmiotem analizy zarówno Sądu pierwszej instancji, jak i Sądu odwoławczego, który rozpoznając apelację obrońcy J. L. dokonał szczegółowej weryfikacji oceny dowodu z zeznań pokrzywdzonej.
Wbrew temu, co zdaje się postulować obrońca skazanego, nie jest rolą Sądu Najwyższego, w  ramach uprawnień wynikających z 546 k.p.k. w zw. z art. 97 k.p.k. weryfikowanie prawidłowości oceny zgromadzonego we sprawie materiału dowodowego, ani też badanie, czy w toku procesu doszło do popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań. Na marginesie należy bowiem zaznaczyć, że rozpatrywanie sygnalizowanego zagadnienia w związku z oświadczeniami pokrzywdzonej o fałszywym pomówieniu skazanego jako podstawy wznowieniowej
propter falsa
wymaga – zgodnie z art. 541  § 1 k.p.k. – aby czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. W rozpoznawanej sprawie żadna z takich sytuacji obecnie nie wystąpiła. Sytuacja ta może natomiast ulec zmianie w zależności od wyniku postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Tychach, sygn. akt III Nkd […], w sprawie nakłaniania O. L. do składania fałszywych zeznań.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie  art. 639 k.p.k. obciążając skazanego kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.
[PGW]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI