IV KO 72/12

Sąd Najwyższy2012-10-29
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawywłaściwość sądubezstronnośćdobro wymiaru sprawiedliwościSąd NajwyższySąd Rejonowysędziapokrzywdzonyoskarżony

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy ze względu na powiązania rodzinne pokrzywdzonej z sędzią.

Sąd Rejonowy w K. wnioskował o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi, argumentując, że ojciec pokrzywdzonej jest sędzią Sądu Okręgowego w K., co może budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, podkreślając, że przepis o przekazaniu sprawy ma charakter wyjątkowy i wymaga realnych okoliczności wskazujących na brak możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy, a powiązania rodzinne same w sobie nie stanowią takiej przeszkody.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w K. o przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Rejonowy uzasadniał wniosek tym, że przedstawicielem ustawowym małoletniej pokrzywdzonej oraz oskarżycielem posiłkowym jest sędzia R. L., który ma powiązania służbowe i zawodowe z sądem właściwym do rozpoznania sprawy. Sąd Rejonowy obawiał się, że w odbiorze zewnętrznym może powstać przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, wskazując, że przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. jest środkiem wyjątkowym i wymaga istnienia realnych okoliczności wskazujących na brak możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy. Sąd podkreślił, że sam fakt, iż ojciec pokrzywdzonej jest sędzią, nie jest wystarczającą przesłanką do przekazania sprawy, a obowiązkiem sądu jest orzekanie w sposób wolny od pozaprocesowych wpływów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, powiązania rodzinne same w sobie nie są wystarczającą przesłanką do przekazania sprawy, jeśli nie istnieją realne okoliczności wskazujące na brak możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis o przekazaniu sprawy jest wyjątkiem od zasady i wymaga istnienia realnych obaw o bezstronność, a nie tylko potencjalnych wątpliwości w odbiorze zewnętrznym. Powiązania rodzinne nie wykluczają możliwości rzetelnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględniono wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w K. (wniosek odrzucony)

Strony

NazwaTypRola
I. L.osoba_fizycznaoskarżony
D.P.osoba_fizycznaoskarżony
J.P.osoba_fizycznaoskarżony
Z.L.osoba_fizycznapokrzywdzona
R.L.osoba_fizycznaprzedstawiciel ustawowy pokrzywdzonej, oskarżyciel posiłkowy

Przepisy (1)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten określa warunki tzw. właściwości z delegacji i ma charakter wyjątkowy, wymagający istnienia realnych okoliczności mogących stwarzać wrażenie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy oraz że tylko przekazanie stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięcia, a więc że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego przekazania. Nie może być wykładany rozszerzająco.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekazanie sprawy jest środkiem wyjątkowym i wymaga realnych okoliczności wskazujących na brak możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy. Powiązania rodzinne same w sobie nie wykluczają możliwości rzetelnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo. Sąd właściwy miejscowo ma obowiązek orzekać w sposób wolny od pozaprocesowych wpływów.

Odrzucone argumenty

Obawa o brak warunków do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy w odbiorze zewnętrznym ze względu na powiązania rodzinne pokrzywdzonej z sędzią.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości właściwości z delegacji nie może być wykładany rozszerzająco nie można dopatrzeć się okoliczności, które racjonalnie oceniane mogłyby wskazywać na wystąpienie obawy o zachowanie swobody orzekania nie jest przecież okolicznością, która może uniemożliwić rzetelne rozpoznania sprawy karnej nie powstały wątpliwości co do tego, że wydawane orzeczenia są wolne od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Jacek Sobczak

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do przekazania sprawy karnej innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k., w szczególności w kontekście powiązań rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy, a nie ogólnych zasad bezstronności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest bezstronność sądu i potencjalne konflikty interesów wynikające z powiązań rodzinnych. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przesłanki do przekazania sprawy, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy powiązania rodzinne sędziego dyskwalifikują sąd? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KO 72/12
POSTANOWIENIE
Dnia 29 października 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jacek Sobczak
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie
I. L., D.P., J. P.
oskarżonych z art. 160 § 3 kk
‎
po rozpoznaniu wniosku
zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia 13 września 2012 r.,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości
postanowił:
nie uwzględnić wniosku Sądu Rejonowego w K. o przekazanie sprawy oskarżonych /…/ do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
UZASADNIENIE
W uzasadnieniu swojego wniosku Sąd Rejonowy w K. podnosi, iż cyt. w przedmiotowej sprawie zawiadamiającym organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, przedstawicielem ustawowym małoletniej pokrzywdzonej Z.L., a zarazem oskarżycielem posiłkowym jest R. L. – sędzia Sądu Okręgowego w K. Sędzia R. L. w przeszłości orzekał w Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w K., w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 31 maja 2011 roku pełnił funkcję rzecznika Sądu Okręgowego do spraw karnych, a obecnie orzeka w Wydziale IV Karnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w K., który to Wydział pozostaje właściwym do rozpoznania środków odwoławczych od orzeczeń wydawanych przez wszystkie Wydziały Karne Sądów Rejonowych okręgu k. Zdaniem Sądu są to okoliczności tego rodzaju (charakter sprawy, powiązania służbowe jak i pozasłużbowe osób zainteresowanych sposobem jej rozstrzygnięcia), iż nie da się wykluczyć, że w odbiorze zewnętrznym ujawni się realne przekonanie o braku warunków do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy w sądzie ustawowo do tego powołanym.
W nadesłanym piśmie z dnia 20 września 2012 r. R.L. zauważa, iż zaprezentowane stanowisko Sądu Rejonowego w K., jest, cyt. „próbą uchylenia się od rozpoznania sprawy i wynikać miał z jakiegoś stereotypu właściwego dla poprzedniego systemu politycznego naszego kraju, a nie zasad obowiązujących w państwie prawa, w którym rolą sądów jest budować swój autorytet, a nie popadać w zwątpienie codo własnych kompetencji w zakresie prowadzenia rzetelnego podpisu”.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Poza sporem jest, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. winno następować jedynie wówczas, gdy występują realne okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać wrażenie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie oraz o tym, że tylko przekazanie stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięci a w tym procesie, a więc że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego przekazania.
Przepis ten, określający warunki tzw. właściwości z delegacji, ma charakter wyjątkowy, zasadą jest bowiem rozpoznanie sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Zatem jako przepis wprowadzający wyjątek od zasady kodeksowej nie może być wykładany rozszerzająco. Innymi słowy tylko szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za przekazaniem sprawy do rozpoznania sądowi, który nie jest właściwy miejscowo.
W realiach niniejszej sprawy nie można dopatrzeć się okoliczności, które
racjonalnie
oceniane mogłyby wskazywać na wystąpienie obawy o zachowanie swobody orzekania przez sąd właściwy do jej rozpoznania. To że ojcem pokrzywdzonej jest sędzi Sądu Okręgowego w K. nie jest przecież okolicznością, która może uniemożliwić rzetelne rozpoznania sprawy karnej przez Sąd Rejonowy w K. – sąd miejscowo właściwy.
Należy przy tym przypomnieć, że to rzeczą sądu właściwego miejscowo jest takie orzekanie, by w opinii publicznej nie powstały wątpliwości co do tego, że wydawane orzeczenia są wolne od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów, podyktowane jakimikolwiek innymi przesłankami, niż te, które wynikają z materiału dowodowego i wykładni treści obowiązujących ustaw.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI