IV KO 71/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie sprawy karnej, uznając brak podstaw mimo sygnalizacji dotyczącej udziału w składzie orzekającym sędziego powołanego w wadliwym trybie.
Obrońca skazanego T.J. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, wskazując na udział w składzie orzekającym sędziego X.Y., powołanego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, analizując wniosek w świetle uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Sąd uznał, że wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego nie wykazały wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej w odniesieniu do sędziego X.Y., a okoliczności wskazane przez obronę nie podważały jego bezstronności i niezawisłości.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego T.J. o wznowienie postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, z uwagi na udział w składzie orzekającym sędziego X.Y. Obrońca argumentował, że sędzia ten został powołany na urząd z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., co może stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą. Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., która stanowi, że nienależyta obsada sądu może zachodzić, gdy udział sędziego powołanego w wadliwym trybie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że weryfikował już wielokrotnie gwarancje bezstronności orzekania sędziego X.Y. w poprzednich sprawach, nie stwierdzając wówczas wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej. Wskazano, że postępowanie konkursowe i nominacja miały miejsce przed kluczową uchwałą Sądu Najwyższego, a rozkład głosów Kolegium SA oraz objęcie funkcji Wiceprezesa SA nie rzutowały na ogólną ocenę jego ścieżki zawodowej. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego nie stwierdziły wystąpienia takiej podstawy w odniesieniu do konkretnego sędziego, a okoliczności wskazane przez stronę nie podważają jego bezstronności i niezawisłości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na własnym orzecznictwie, stwierdził, że samo powołanie sędziego z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS nie jest automatycznie podstawą do wznowienia postępowania. Konieczne jest wykazanie, że w konkretnych okolicznościach naruszono standardy niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie, wcześniejsze orzeczenia SN nie wykazały takich naruszeń w odniesieniu do sędziego X.Y., a postępowanie konkursowe i nominacja miały miejsce przed kluczową uchwałą SN.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.J. | osoba_fizyczna | skazany |
| adw. M.G. | osoba_fizyczna | obrońca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wznowienia postępowania z urzędu w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 540 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależyta obsada sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z 2017 r. dotycząca zmian w KRS, która była podstawą do oceny trybu powołania sędziego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Udział sędziego X.Y. w składzie orzekającym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z uwagi na wadliwy tryb powołania.
Godne uwagi sformułowania
sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. [...] jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
Skład orzekający
Paweł Wiliński
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska Sądu Najwyższego w sprawie oceny wpływu wadliwego trybu powołania sędziego na możliwość wznowienia postępowania karnego, z uwzględnieniem konieczności wykazania naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów w określonym okresie. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i wpływu wadliwego powoływania sędziów na proces karny, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Czy wadliwie powołany sędzia może unieważnić wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KO 71/25 ZARZĄDZENIE Dnia 16 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński po zapoznaniu się z pismem obrońcy skazanego T.J. – adw. M.G., sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa 25/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt III K 136/18, stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.). UZASADNIENIE Obrońca skazanego T.J. – adw. M.G. we wniosku z dnia 5 maja 2025 r. (data wpływu) wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa 25/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt III K 136/18, z uwagi na udział w składzie orzekającym SSA X.Y. Zgodnie z art. 540 § 1 k.p.k. możliwe jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z powodu wskazanych tam przesłanek. Z urzędu wznowienie takiego postępowania sądowego możliwe jest także w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 542 § 3 k.p.k.) i do jednej z nich właśnie odnosi się wniosek obrońcy skazanego. Wniosek ten uznać więc należało jako sygnalizację podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania tej sprawy ma uchwała 3 połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020. Jak wskazano w niej: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro wymiaru sprawiedliwości, które w związku z faktem powołania na stanowisko sędziowskie z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności. Autor sygnalizacji, poza wskazaniem na fakt powołania sędziego X.Y. do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z udziałem wadliwie funkcjonującej KRS, podał, że w procedurze konkursowej Kolegium SA nie popierało kandydatury wskazanego sędziego, który w krótkim czasie po nominacji objął także funkcję Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Zauważyć trzeba jednak, że Sąd Najwyższy wielokrotnie poddawał już weryfikacji gwarancję bezstronności orzekania sędziego X.Y. mając na uwadze przebieg jego kariery sędziowskiej, w tym również sygnalizowane w niniejszym wniosku przez obronę okoliczności, m.in. w wyroku z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt IV KK 470/24, czy wyroku z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt IV KK 396/23, jak również w postanowieniu tego Sądu z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt IV KO 143/24 oraz wielu wcześniejszych orzeczeniach, m.in. z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt IV KK 566/23 czy z dnia 25 maja 2023 r., IV KK 134/23, nie stwierdzając tam wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. w odniesieniu do ww. sędziego. W orzeczeniach podkreślano m.in., że postępowanie konkursowe przed KRS i wręczenie sędziemu nominacji w dniu […] 2019 r. miało miejsce przed podjęciem przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. , a rozkład głosów Kolegium SA i objęcie funkcji Wiceprezesa SA nie rzutowały na ogólną ocenę jego ścieżki zawodowej. Podzielając pogląd wyrażony w ww. orzeczeniach, zarządzono jak na wstępie. [WB] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI