IV KO 70/23

Sąd Najwyższy2024-01-16
SNKarnepostępowanie wykonawczeŚrednianajwyższy
koszty postępowaniapomoc prawna z urzęduwznowienie postępowaniaSąd Najwyższykodeks postępowania karnegoniedopuszczalność wniosku

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek obrońcy o wznowienie postępowania w zakresie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, uznając go za niedopuszczalny z mocy ustawy.

Obrońca skazanego złożył wniosek o wznowienie postępowania w części dotyczącej postanowień o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawartych w wyrokach sądów niższych instancji. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy, wskazując, że dotyczy on postępowania incydentalnego, w którym prawomocne orzeczenie nie ma cechy trwałości wymaganej do wznowienia. Sąd odniósł się również do kwestii niekonstytucyjności przepisów dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, podkreślając możliwość odstąpienia od ich stosowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego P. M. o wznowienie postępowania w zakresie postanowień dotyczących kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawartych w wyrokach Sądu Apelacyjnego w Katowicach (II AKa 89/22) i Sądu Okręgowego w Katowicach (XXI K 97/19). Sąd Najwyższy, działając z urzędu, uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy. Uzasadnienie opiera się na tym, że wniosek dotyczy postępowania incydentalnego w przedmiocie kosztów, a prawomocne orzeczenie w tym zakresie nie posiada cechy trwałości wymaganej przez art. 540 § 1 k.p.k. do wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., rozstrzygnięcia o kosztach, które nie zostały zamieszczone w orzeczeniu kończącym postępowanie lub wymagają dodatkowego ustalenia, wydaje sąd pierwszej instancji lub odwoławczy. Odnosząc się do podnoszonej przez obrońcę kwestii niekonstytucyjności przepisów dotyczących ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd Najwyższy przywołał swoje najnowsze orzecznictwo (sygn. akt I KZP 5/23), które dopuszcza tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności i możliwość odstąpienia od stosowania niekonstytucyjnych przepisów, co może skutkować wydaniem postanowienia uzupełniającego z uwzględnieniem właściwych stawek. Niemniej jednak, ze względu na niedopuszczalność wniosku o wznowienie postępowania, kwestia ta stała się bezprzedmiotowa w kontekście rozpoznania wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Uzasadnienie

Wniosek dotyczy postępowania incydentalnego w przedmiocie kosztów, a prawomocne orzeczenie w tym zakresie nie ma cechy trwałości wymaganej przez art. 540 § 1 k.p.k. do wznowienia postępowania. Rozstrzygnięcia o kosztach wydaje sąd pierwszej instancji lub odwoławczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
P. M.osoba_fizycznaskazany
N. M.inneobrońca skazanego

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 545 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 531 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 540 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymaga, aby prawomocne orzeczenie miało cechę trwałości, co nie dotyczy orzeczeń w przedmiocie kosztów postępowania incydentalnego.

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 626 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek dotyczy postępowania incydentalnego w przedmiocie kosztów, a prawomocne orzeczenie w tym zakresie nie ma cechy trwałości wymaganej przez art. 540 § 1 k.p.k. do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania pozostawić bez rozpoznania wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy prawomocne orzeczenie nie ma cechy trwałości, wymaganej przez przepis art. 540 § 1 k.p.k. organ, w którego składzie zasiadają osoby powołane na miejsca wcześniej obsadzone, nie jest organem opisanym w Konstytucji jako Trybunał Konstytucyjny

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Piotr Mirek

członek

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie kosztów pomocy prawnej z urzędu ze względu na brak trwałości orzeczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie kosztów, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z kosztami pomocy prawnej z urzędu i możliwością wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Odniesienie do kontroli konstytucyjności dodaje jej głębi.

Koszty pomocy prawnej z urzędu: Kiedy można żądać wznowienia postępowania?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KO 70/23
POSTANOWIENIE
Dnia 16 stycznia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
w sprawie
P. M.
,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 16 stycznia 2024 r.,
z urzędu, kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania w zakresie postanowień o kosztach pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu, zawartych w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 89/22
oraz w wyroku Sądu Okręgowego Katowicach
z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt XXI K 97/19,
na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 531 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy z urzędu skazanego P. M. – r.pr. N. M. z dnia 25 lipca 2023 r., w którym sformułowano wniosek o wznowienie postępowania w sprawie postanowień o kosztach pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu, zawartych w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 89/22 oraz w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt XXI K 97/19.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek o wznowienie postępowania jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Niezależnie od wątpliwości co do podstawności uznania pisma za wniosek strony o wznowienie postępowania, należy stwierdzić, że na płaszczyźnie formalno-prawnej jest on niedopuszczalny z mocy ustawy, albowiem dotyczy postępowania incydentalnego, w którym prawomocne orzeczenie nie ma cechy trwałości, wymaganej przez przepis art. 540 § 1 k.p.k. Zgodnie bowiem z art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 626 § 1 k.p.k., jeżeli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu.
Odnosząc się na koniec do sygnalizowanej przez obrońcę skazanego kwestii niekonstytucyjności przepisów regulujących ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, należy zauważyć, że Sąd Najwyższy podkreślił w jednym z najnowszych orzeczeń dotyczących tej problematyki, że „organ, w którego składzie zasiadają osoby powołane na miejsca wcześniej obsadzone, nie jest organem opisanym w Konstytucji jako Trybunał Konstytucyjny, a zatem wydane przez taki organ decyzje nie wywierają skutków, o jakich mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji” (
postanowienie 7 sędziów SN z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt I KZP 5/23
). Niemniej jednak w dalszym ciągu dopuszczalna jest tzw. rozproszona kontrola konstytucyjności ustaw, co też potwierdza teza wyrażona w ww. orzeczeniu Sądu Najwyższego, zgodnie z którą: „stwierdzenie przez sąd niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których orzeczono o kosztach pomocy prawnej świadczonej przez adwokata z urzędu, obliguje do odstąpienia od ich stosowania i umożliwia, w trybie przepisu art. 626 § 2 k.p.k., wydanie postanowienia uzupełniającego, z uwzględnieniem stawek należnych adwokatowi działającemu z wyboru”.
Z tych względów wniosek obrońcy z urzędu skazanego, jako niedopuszczalny z mocy ustawy, należało pozostawić bez rozpoznania, co czyni bezprzedmiotową kwestię wezwania wnioskodawcy do uiszczenia opłaty od wniosku.
[PGW]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI