IV KO 686/24

Sąd Okręgowy w LublinieLublin2024-09-10
SAOSKarnerepresje polityczneŚredniaokręgowy
internowaniepobicieSłużba Więziennazadośćuczynienierepresje PRLzakaz ne bis in idemres iudicatapostępowanie karne

Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w sprawie zadośćuczynienia za pobicie internowanego, uznając sprawę za tożsamą z wcześniej prawomocnie osądzonej.

Sąd Okręgowy w Lublinie umorzył postępowanie w sprawie wniosku J.M. o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w wyniku pobicia przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w 1982 r. podczas internowania. Sąd uznał, że sprawa jest przedmiotowo i podmiotowo tożsama z wcześniejszą sprawą (sygn. IV Ko 172/08), w której zapadł prawomocny wyrok zasądzający odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z samego internowania, ale oddalający roszczenie dotyczące pobicia. Umorzenie nastąpiło na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. z uwagi na zakaz ne bis in idem.

Sąd Okręgowy w Lublinie, rozpoznając wniosek J.M. o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w wyniku pobicia przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w 1982 r. podczas internowania, postanowił umorzyć postępowanie. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przesłance res iudicata, wskazując na wcześniejszy prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2009 r. (sygn. IV Ko 172/08). W tamtej sprawie J.M. dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wynikłe z wykonania decyzji o internowaniu, a także za pobicie. Sąd zasądził wówczas świadczenia za sam fakt internowania, ale oddalił wniosek w części dotyczącej pobicia, wskazując, że takie roszczenia należy dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Sąd w obecnej sprawie uznał, że wniosek J.M. jest tożsamy z tym złożonym w 2008 r., a ponowne rozpatrzenie tej samej kwestii naruszałoby zakaz ne bis in idem. W związku z tym, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., postępowanie zostało umorzone. Wydatkami postępowania obciążono Skarb Państwa na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli sprawa jest przedmiotowo i podmiotowo tożsama z wcześniej prawomocnie zakończoną sprawą, postępowanie należy umorzyć na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. z uwagi na zakaz ne bis in idem.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że wcześniejszy wyrok z 2009 r. rozstrzygnął już o roszczeniach J.M. dotyczących zarówno internowania, jak i pobicia. Choć w tamtym wyroku roszczenie o pobicie zostało oddalone z uwagi na konieczność dochodzenia go w trybie cywilnym, to sąd uznał, że obecny wniosek jest tożsamy z tym złożonym w poprzedniej sprawie, a ponowne jego rozpoznanie naruszałoby zasadę res iudicata.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwainstytucjaodpowiedzialny

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się.

Pomocnicze

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

W razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 17 § 1 pkt 7, od Skarbu Państwa na rzecz pokrzywdzonego lub oskarżonego nie pobiera się kosztów sądowych.

u.o.u.n.o. art. 8 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydawanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Podstawa do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę będące następstwem wykonania decyzji o internowaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość przedmiotowa i podmiotowa wniosku z wcześniej prawomocnie osądzoną sprawą. Naruszenie zakazu ne bis in idem i zasady res iudicata.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotowo i podmiotowo tożsamy z wnioskiem złożonym w sprawie IV Ko 172/08, w której zapadł prawomocny wyrok orzeczenia uzyskują przymiot prawomocności formalnej i materialnej tworząc stan rzeczy osądzonej ponowne wydanie wyroku w zakresie tożsamego wniosku o zadośćuczynienie za krzywdę narusza zakaz ne bis in idem

Skład orzekający

Monika Komsta

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Stosowanie zasady res iudicata i zakazu ne bis in idem w postępowaniu karnym, w szczególności w sprawach dotyczących represji politycznych i dochodzenia odszkodowań od Skarbu Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z internowaniem i represjami PRL, a także procedury karnej w zakresie umarzania postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku pobicia przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w czasach PRL, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Jednocześnie pokazuje proceduralne aspekty prawa, takie jak zasada res iudicata.

Czy można dochodzić zadośćuczynienia za pobicie sprzed lat, jeśli sprawa była już w sądzie?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV Ko 686/24 1.P O S T A N O W I E N I E Dnia 10 września 2024 roku Sąd Okręgowy w Lublinie w IV Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Monika Komsta w obecności Protokolanta: st. sekr. sąd. Pawła Krupy przy udziale Prokuratora: Magdaleny Kanadys-Marko po rozpoznaniu w sprawie J. M. w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z pobiciem wnioskodawcy w dniu 14 sierpnia 1982 r. przez funkcjonariuszy Służby Więziennej na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. , art. 632 pkt 2 k.p.k. p o s t a n a w i a: I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez J. M. w wyniku pobicia go w dniu 14 sierpnia 1982 r. przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w trakcie jego izolacji w Zakładzie Karnym w K. , w toku wykonywania decyzji o internowaniu wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w L. z dnia 10 maja 1982 r. II. wydatkami postępowania obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE W dniu 17 czerwca 2024 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie wpłynął przekazany przez Sąd Okręgowy w Warszawie wniosek J. M. o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku jego pobicia w dniu 14 sierpnia 1982 r. przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w trakcie jego izolacji w Zakładzie Karnym w K. w toku wykonywania decyzji o internowaniu wnioskodawcy wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w L. z dnia 10 maja 1982 r. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Sąd Okręgowy w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. IV Ko 172/08 na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydawanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego zasądził od Skarbu Państwa na rzecz J. M. kwotę 3246,45 zł tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę oraz kwotę 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania w okresie od 10 maja do 13 października 1982 r. decyzji o internowaniu wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w L. z dnia 10 maja 1982 r., zaś w pozostałej części wniosek oddalił. W uzasadnieniu wyroku (k. 105, akt sprawy IV Ko 172/08) wskazano, że przyznane w niniejszej sprawie odszkodowanie i zadośćuczynienie nie jest zadośćuczynieniem i odszkodowaniem za pobicie wnioskodawcy w Zakładzie Karnym w K. . Jednocześnie wskazano, że jeżeli w wyniku sposobu wykonania środka przymusu doszło do dalszych szkód, w szczególności takich, które powodują, że aresztowany czy zatrzymany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przeszłość, nic nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu od Skarbu Państwa renty, także w postaci skapitalizowanej na drodze procesu cywilnego. Jednocześnie wskazało, że skoro brzmienie przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa Polskiego zostało skorelowane z treścią przepisu art. 552 § 4 k.p.k. , to w trybie przepisów tej ustawy można dochodzić wyłącznie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę będące następstwem wykonania decyzji o internowaniu. Nie można natomiast dochodzić roszczeń wynikających z dodatkowych zdarzeń rodzących odpowiedzialność Skarbu Państwa, a zaistniałych w trakcie internowania. W konsekwencji Sąd stwierdził, iż odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z pobicia J. M. przez funkcjonariuszy służby więziennej do jakiego doszło w okresie internowania, wnioskodawca może dochodzić na drodze postępowania cywilnego. W konsekwencji zatem w tym zakresie wniosek został oddalony, a wyrok uprawomocnił się w I instancji. Następnie J. M. w dniu 2 listopada 2022 r. skierował do Sądu Okręgowego w Lublinie kolejny wniosek o zasądzenie na jego rzecz uzupełniającego zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z wykonania w.w. decyzji o internowaniu i pobicia go w czasie tegoż internowania. Sprawę zarejestrowano pod numerem IV Ko 15/22. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Lublinie na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 kpk umorzył postępowanie z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci res iudicata, szczegółowo argumentując swe rozstrzygnięcie, którą to argumentację Sąd w niniejszej sprawie podziela. Obecnie, J. M. ponownie występuje z żądaniem zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą wskutek pobicia w czasie internowania. Reasumując wskazać należy, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy (sygn. IV Ko 172/08) było m.in. roszczenie J. M. dotyczące zasądzenia na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu doznanej krzywy wynikłej z pobicia go przez funkcjonariuszy służby więziennej w Zakładzie Karnym w K. w dniu 14 sierpnia 1982 r. W tym zakresie zaś Sąd rozstrzygnął w wyroku z 13 stycznia 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, iż wniosek J. M. z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. IV Ko 686/24 jest przedmiotowo i podmiotowo tożsamy z wnioskiem złożonym w sprawie IV Ko 172/08, w której zapadł prawomocny wyrok. W związku z faktem, iż orzeczenia uzyskują przymiot prawomocności formalnej i materialnej tworząc stan rzeczy osądzonej, ponowne wydanie wyroku w zakresie tożsamego wniosku o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną przez wnioskodawcę w wyniku pobicia narusza zakaz ne bis in idem. Stąd należy stwierdzić, iż postępowanie w tym przedmiocie zostało prawomocnie zakończone, co rodzi konieczność umorzenia postępowania. W tej sytuacji, mając na uwadze treść art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. który stanowi, iż nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się, należało umorzyć postępowanie w sprawie IV Ko 686/24. Rozstrzygnięcie o obciążeniu Skarbu Państwa wydatkami umorzonego postępowania uzasadnia brzmienie art. 632 pkt 2 k.p.k. Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI